MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.................................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TREO...............................................................2
1.1. Công dụng, phân loại, yêu cầu của hệ thống treo...........................................................2
1.1.1. Công dụng....................................................................................................................2
1.1.2. Phân loại.......................................................................................................................2
1.1.3. Yêu cầu của hệ thống treo...........................................................................................3
1.2. Cấu tạo của hệ thống treo thông dụng............................................................................3
1.2.1. Hệ thống treo phụ thuộc...............................................................................................3
1.2.2. Hệ thống treo độc lập...................................................................................................6
1.3. Giới thiệu về xe cơ sở - Kia Cerato 2019......................................................................12
1.3.1. Giới thiệu về động cơ.................................................................................................14
1.3.2. Hộp số........................................................................................................................16
1.3.4. Hệ thống khung gầm..................................................................................................16
CHƯƠNG 2: KẾT CẤU HỆ THỐNG TREO KİA CERATO..................................................18
2.1. Sơ đồ chung của hệ thống treo trên xe Kia Cerato.......................................................18
2.1.1. Hệ thống treo trước....................................................................................................18
2.1.2. Hệ thống treo sau.......................................................................................................23
2.2. Phần tử đàn hồi.............................................................................................................25
2.3. Bộ phận giảm chấn.......................................................................................................28
2.4. Bộ phận dẫn hướng......................................................................................................31
2.4.1. Hệ thống treo trước...................................................................................................32
2.4.2 Hệ thống treo sau.......................................................................................................35
2.5. Thanh cân bằng............................................................................................................36
CHƯƠNG 3: KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ THỐNG TREO.................................................38
3.1. Quy định về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo...................................................38
3.2. Một số hư hỏng và nguyên nhân hư hỏng của hệ thống treo......................................39
3.2.1. Nguyên nhân xảy ra hư hỏng hệ thống treo.............................................................39
3.2.2. Những hư hỏng thường gặp của hệ thống treo........................................................40
3.3. Bảo dưỡng kỹ thuật hệ thống treo trên Kia Cerato 2019.............................................43
3.3.1. Một số lưu ý khi sử dụng hệ thống treo....................................................................43
3.3.2. Bão dưỡng hằng ngày hệ thống treo........................................................................43
3.3.3. Bảo dưỡng định kỳ hệ thống treo.............................................................................44
3.4. Một số tiêu chuẩn trong hệ thống treo.........................................................................45
3.4.1. Chất lượng của hệ thống treo..................................................................................45
3.4.2. Tiêu chuẩn về độ ồn.................................................................................................45
3.4.3. Tiêu chuẩn về độ dao động......................................................................................46
3.5. Sửa chữa một số hư hỏng hệ thống treo....................................................................47
3.5.1. Chẩn đoán một số lỗi thường gặp trong hệ thống treo............................................47
3.5.2. Quy trình bảo dưỡng và sửa chữa một số hư hỏng trong hệ thống treo.................49
3.6. Kiểm tra hệ thống treo trên bệ chẩn đoán chuyên dùng.............................................66
KẾT LUẬN.........................................................................................................................70
tài liệu tham khảo.............................................................................................................71
MỞ ĐẦU
Giao thông vận tải chiếm vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt là đối với các nước có nền kinh tế phát triển. Có thể nói rằng mạng lưới giao thông vận tải là mạch máu của một quốc gia, một quốc gia muốn phát triển nhất thiết phải phát triển mạng lưới giao thông vận tải.
Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, ngành ô tô ngày càng phát triển tiến bộ hơn và lượng ô tô có xu hướng tăng lên. Khởi đầu từ những chiếc ôtô thô sơ hiện nay nghành công nghiệp ô tô đã có sự phát triển vượt bậc nhằm đáp ứng những yêu của con người.
Mỗi chiếc xe đều có nhiều chỉ tiêu đánh giá chất lượng của nó tùy thuộc vào yêu cầu sử dụng. Với nhu cầu xã hội ngày càng tăng thì chỉ tiêu an toàn, tiện nghi, độ êm dịu đóng vai trò quan trọng khi đánh giá chất lượng xe. Trong các chỉ tiêu đó thì sự an toàn và sự êm dịu của chuyển động là mục tiêu hàng đầu. Chính vì vậy, em quyết định chọn đề tài “Khai thác kỹ thuật hệ thống treo trên ôtô con dựa trên cơ sở xe KIA CERATO 2019”
Sau gần ba tháng nghiên cứu dưới sự hướng dẫn, chỉ bảo nhiệt tình của thầy: PGS.TS. ....................... và toàn thể các thầy trong bộ môn ô tô đã giúp em hoàn thành được đồ án của mình. Trong quá trình thực hiện em không tránh khỏi những thiếu sót, nhầm lẫn. Do đó em mong các thầy cô chỉ bảo giúp em tìm ra những thiếu sót đó để đồ án của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TREO
1.1. Công dụng, phân loại, yêu cầu của hệ thống treo
1.1.1. Công dụng
Hệ thống treo dùng để nối đàn hồi giữa khung, vỏ xe với các cầu (các bánh xe) của ôtô, giảm các tải trọng động và dập tắt các dao động của các bộ phận được treo khi xe đi trên đường không bằng phẳng. Dùng để truyền các lực và mômen tác động giữa bánh xe và khung xe (vỏ xe).
Hệ thống treo gồm các bộ phận chính và chức năng riêng biệt.
+ Bộ phận dẫn hướng: xác định động học và tính chất dịch chuyển của các bánh xe dẫn hướng so với khung, vỏ ôtô đồng thời để truyền các lực kéo, phanh, lực bên và các mômen phản lực của chúng lên khung hoặc vỏ xe.
+ Bộ phận đàn hồi: nhận và truyền lên khung các lực thẳng đứng của đường, giảm tải trọng động khi xe chạy trên đường không bằng phẳng, đảm bảo tính năng êm dịu của ôtô.
1.1.2. Phân loại
Việc phân loại hệ thống treo có thể dựa theo các căn cứ sau:
* Theo bộ phận đàn hồi chia ra:
- Loại bằng kim loại (gồm nhíp, lò xo, thanh xoắn)
- Lọai bằng khí (loại bọc bằng cao su - sợi loại ống,..)
* Theo phương pháp dập tắt dao động chia ra:
- Loại giảm chấn thủy lực (loại tác dụng một chiều, loại tác dụng 2 chiều)
- Loại ma sát cơ (ma sát trong bộ phận đàn hồi, trong bộ phận dẫn hướng)
1.2. Cấu tạo của hệ thống treo thông dụng
1.2.1. Hệ thống treo phụ thuộc
1.2.1.1. Hệ thống treo phụ thuộc loại nhíp lá
a. Sơ đồ cấu tạo:
Cấu tạo gồm: Dầm cầu, nhíp lá, giảm chấn.
Dầm cầu là ống thép liên kết cứng với nhíp nhờ các bộ quang treo. Hai đầu dầm cầu bố trí cơ cấu phanh và moay ơ bánh xe. Nhíp lá bao gồm các lá nhíp ghép lại, lá nhíp chính được cuốn tròn ở hai đầu để tạo thành các khớp trụ.
b. Ưu điểm:
+ Nhíp vừa là cơ cấu đàn hồi, vừa là cơ cấu dẫn hướng và một phần làm nhiệm vụ giảm chấn nghĩa là thực hiện toàn bộ chức năng của hệ thống treo. Do đó kết cấu hệ thống treo sẽ đơn giản.
+ Với chức năng là bộ phận dẫn hướng, nhíp có thể truyền được lực dọc (lực kéo hoặc lực phanh) và lực ngang từ bánh xe qua cầu xe lên khung. Chức năng đàn hồi theo phương thẳng đứng.
d. Phạm vi ứng dụng
Hệ thống treo phụ thuộc nhíp lá thường được dùng cho các xe tải và xe bus trung bình và lớn, xe hai cầu chủ động khả năng việt dã cao.
1.2.1.2. Hệ thống treo phụ thuộc loại lò xo xoắn
a. Sơ đồ cấu tạo:
* Loại cầu sau là cầu bị động:
Hệ thống treo phụ thuộc loại lò xo xoắn với cầu sau bị động có cấu tạo như Hình 1.2. Dầm cầu sau là dầm cầu cứng, trên dầm cầu này đặt lò xo trụ và giảm chấn gần sát bánh xe. Lò xo trụ bao ngoài giảm chấn bởi vậy chiếm ít không gian xe. Dẫn hướng cho cầu thông qua hai đòn dọc dưới và một đòn dọc trên.
* Loại cầu sau là cầu chủ động:
Chuyển vị của bánh xe so với thân xe được quyết định bởi số cấu trúc liên kết các đòn giằng. Lực ngang, lực dọc thực hiện truyền qua bộ phận dẫn hướng. Số lượng đòn có thể là đối xứng (2 trên, 2 dưới) hay không đối xứng (1 trên, 2 dưới). Cơ cấu liên kết 4 khâu như vậy cũng đa dạng (hình bình hành, hình thang), tuy nhiên quan trọng là: khi bánh xe dịch chuyển theo phương thẳng đứng, chuyển vị khác xảy ra nhỏ nhất.
d. Phạm vi ứng dụng:
Ngày nay lò xo trụ chủ yếu được chọn sử dụng làm bộ phận đàn hồi trong hệ thống treo phụ thuộc trên xe con.
1.2.2. Hệ thống treo độc lập
1.2.2.1. Hệ thống treo độc lập loại 2 đòn ngang
a. Sơ đồ cấu tạo:
Cấu tạo hệ thống treo hai đòn ngang bao gồm một đòn ngang trên, một đòn ngang dưới. Các đầu trong liên kết bằng khớp trụ với khung vỏ. Các đầu ngoài liên kết bằng khớp cầu với đòn đứng. Đòn đứng nối cứng với trục bánh xe. Ở đây đòn đứng có chức năng như hệ thống treo phụ thuộc, bánh xe có thể quay quanh đường nối tâm của hai khớp cầu. Bộ phận đàn hồi có thể nối giữa khung với đòn trên hoặc đòn dưới. Giảm chấn cũng đặt giữa khung với đòn trên hoặc đòn dưới.
d. Phạm vi ứng dụng:
Sử dụng chủ yếu trên các dòng xe con, xe bán tải cỡ nhỏ.
1.2.2.2. Hệ thống treo độc lập loại 1 đòn ngang (Macpherson)
a. Sơ đồ cấu tạo:
Hệ thống treo bao gồm: một đòn ngang dưới, giảm chấn đặt theo phương đứng, một đầu gối trên khớp cầu (G), một đầu bắt với khung xe (E). Bánh xe nối cứng với vỏ giảm chấn. Lò xo có thể đặt lồng giữa vỏ giảm chấn và trục giảm chấn.
Hệ thống treo Mc. Pherson là biến dạng của HTT hai đòn ngang với độ dài đòn ngang trên bằng 0. Đòn ngang có đầu trong liên kết với thân xe bởi khớp trụ, đầu ngoài nối với đầu dưới của giảm chấn bởi khớp cầu.
d. Phạm vi ứng dụng:
Sử dụng rộng rãi trên các xe con hiện đại, đặc biệt trên ô tô con cầu trước chủ động dẫn hướng, với không gian chật hẹp.
1.2.2.4. Hệ thống treo đòn dọc có thanh ngang liên kết ( HTT dầm xoắn)
a. Sơ đồ cấu tạo:
Trên hình 1.7 là cấu trúc của hệ thống treo (HTT) đòn dọc có thanh ngang liên kết. HTT đòn dọc có thanh ngang liên kết là HTT đòn dọc có bố trí thêm thanh liên kết ngang (1) trên hai đòn dọc (5). Tác dụng của thanh liên kết ngang là nhằm liên kết chuyển vị của hai bánh xe, đồng thời đảm nhận chức năng của thanh ổn định ngang.
Trên HTT đòn dọc có thanh ngang liên kết, nhờ thanh liên liên kết nên giá trị góc ds, nhỏ hơn trên HTT đòn dọc. Mặt khác, thanh liên kết ngang giúp các bánh xe có khả năng chịu lực bên tốt hơn, các khớp trụ (6) có độ bền cao hơn.
d. Phạm vi ứng dụng:
Hiện nay hệ thống treo này dùng rất phổ biến nên dùng rộng rãi trên một số ô tô con cầu sau bị động, động cơ đặt trước, giá thành thấp.
1.3. Giới thiệu về xe cơ sở - Kia Cerato 2019
Kia Cerato 2019 là mẫu xe đến từ Hàn Quốc và thuộc phân khúc Sedan hạng C đang rất được ưa chuộng tại Việt Nam. Mẫu xe này thuộc phân khúc với các xe như Toyota Corolla Altis, Ford Focus, Hyundai Elantra, Mazda 3 …. Tại thời điểm ra mắt, Kia Cerato 2019 giá lăn bánh từ 680 đến khoảng 780 triệu tùy phiên bản.
KIA Cerato cũng được phát triển trên khung gầm mới giúp tăng độ cứng thân xe, giảm được độ ồn, độ rung khó chịu cho người sử dụng, cho khả năng vận hành thoải mái và thú vị hơn.
Về ngoại hình Kia Cerato có kiểu dáng “Fastback” được lấy cảm hứng từ Kia Stinger với phần capo được thiết kế dài hơn cùng các đường gân dập nổi chạy dọc thân xe, tạo nên một tổng thể thân xe cân đối và hài hòa, cùng phần đuôi xe được vuốt từ nóc xuống cốp sau mang đem lại vẻ trẻ trung và cá tính. Mẫu xe này sử dụng mâm đúc 17 inch hợp kim nhôm, mặt la-zăng năm chấu kép thẳng và được trang bị cho tất cả các phiên bản, mang phong cách thể thao.
Thông số kỹ thuật xe Kia Cerato 2019 như bàng 1.1.
1.3.1. Giới thiệu về động cơ
KIA Cerato 2019 được trang bị 2 tùy chọn động cơ, cụ thể:
+ Động cơ xăng 4 xi-lanh thẳng hàng, dung tích 1.6 lít tạo ra công suất tối đa 128 mã lực tại 6.300 vòng/phút, cùng momen xoắn cực đại 157 Nm khi tốc độ động cơ đạt 4.850 vòng/phút. Khối động cơ này mang đến khả năng tăng tốc và khỏe hơn so với các xe cùng phân khúc.
+ Còn đối với động cơ xăng 4 xi-lanh thẳng hàng, dung tích 2.0 lít mang đến công suất tối đa 159 mã lực tại 6.500 vòng/phút và moment xoắn cực đại 194 Nm tại 4.800 vòng/phút.
+ Ngoài ra, người điều khiển xe có thể sử dụng chế độ lái Drive Mode Select (DMS) với ba lựa chọn: Comfort, Eco và Sport phù hợp cho từng mục đích và cung đường di chuyển chỉ với những thao tác đơn giản
1.3.1.1. Hệ thống bôi trơn
+ Hệ thống bôi trơn xe KIA CERATO 2019 cơ bản bao gồm:
- Phương pháp bôi trơn: Loại áp lực tuần hoàn.
- Loại dầu nhớt: API-SM hoặc cao hơn; ACEA-A5 hoặc cao hơn
- Độ nhớt khuyên dùng: SAE 5W-20 hoặc SAE 5W-30
- Loại bơm nhớt: Dùng bơm bánh răng.
- Loại lọc nhớt: Dùng loại giấy (dùng 1 lần).
1.3.1.2. Hệ thống nhiên liệu
Hệ thống nhiên liệu gồm thùng nhiên liệu, bộ tách nước, bộ lọc nhiên liệu, bơm cao áp và vòi phun. Nhiên liệu trong thùng nhiên liệu được bơm hút tới bơm cung cấp, trước khi tới bơm cao áp, nhiên liệu đã được lọc để loại bỏ nước, cặn bẩn. Bơm cao áp cấp nhiên liệu với áp suất rất cao qua ống cao áp và phun vào buồng đốt động cơ qua vòi phun.
Hệ thống nhiên liệu xe KIA CERATO 2019 cơ bản bao gồm:
+ Thùng nhiên liệu có dung tích 50 lít.
+ Bơm cao áp là loại bơm được dẫn động từ trục cam của động cơ.
+ Trên bơm cao áp đặt bộ điều tốc loại cơ khí để hạn chế khi động cơ vượt.
+ Vòi phun dạng lỗ gồm 5 tia phun.
1.3.1.3. Hệ thống làm mát
+ Xe kia cerato sử dụng hệ thống làm mát tuần hoàn kín một vòng cưỡng bức
+ Hệ thống làm mát xe KIA CERATO 2019 cơ bản bao gồm:
- Bơm nước kiểu li tâm truyền động từ trục khuỷu qua dây đai hình thang
- Quạt gió có 8 cánh uốn cong được đặt sau két nước làm mát để hút gió, làm tăng lượng gió qua kết làm mát nước.
1.3.4. Hệ thống khung gầm
1.3.4.1. Giới thiệu chung về hệ thống lái
Cơ cấu lái trên Kia Cerato là loại trục vít - thanh răng.
Hệ thống lái trên xe KIA CERATO 2019 là hệ thống lái trợ lực điện (EPS), tạo ra momen trợ lực trên trục lái nhờ một môtơ điện 1 chiều, giúp người lái đánh lái nhẹ nhàng khi xe chạy ở tốc độ thấp và đánh lái bình thường ở tốc độ cao.
1.2.3.2. Giới thiệu chung về hệ thống phanh
Hệ thống phanh của Kia Cerato gồm phanh công tác sử dụng thủy lực và phanh dừng sử dụng cáp kéo.
Hệ thống phanh Kia Cerato gồm 2 phần chính: dẫn động phanh và cơ cấu phanh. Dẫn động phanh thủy lực giúp tăng hiệu quả phanh, phanh nhanh chóng và đảm bảo sự tỷ lệ giữa lực tác dụng lên bàn đạp phanh và các lực dẫn động cho các cơ cấu phanh làm việc, đảm bảo hiệu suất làm việc cao.
1.2.2.3. Giới thiệu chung về hệ thống treo
Treo trước của Kia Cerato là hệ thống treo độc lập với dạng Macpherson. Đầu trong của đòn treo dưới nối liên kết bản lề với dầm trước của xe thông qua càng A, đầu ngoài của đòn treo liên kết với trục khớp nối dẫn hướng mà điểm liên kết nằm trên đường tâm của trụ xoay đứng, đầu trên của giảm chấn ống thuỷ lực được liên kết với gối tựa trên vỏ ôtô, phần tử đàn hồi là lò xo được đặt một đầu tì vào tấm chặn trên vỏ giảm chấn còn một dầu tì vào gối tựa trên vỏ ôtô.
Dù xe có bộ lốp không quá dày với kích thước là 225/45R17 nhưng bù lại khả năng bám đường được cải thiện đáng kể.
CHƯƠNG 2: KẾT CẤU HỆ THỐNG TREO KİA CERATO
2.1. Sơ đồ chung của hệ thống treo trên xe Kia Cerato
Xe Kia Cerato sử dụng hệ thống treo trước độc lập Macpherson kết hợp với thanh cân bằng và hệ thống treo sau phụ thuộc kiểu thanh xoắn được bố trí như Hình 2.1.
Bằng việc kết hợp hai hệ thống treo này có cải tiến mang lại cảm giác nhẹ êm dịu và ổn định cho người ngồi trong xe.
2.1.1. Hệ thống treo trước
Hệ thống treo độc lập kiểu MacPherson ngày nay được áp dụng trên rất nhiều các mẫu xe và mỗi hãng xe thì lại có những kiểu treo MacPherson riêng cho mình. Với xe Kia Cerato có kết cấu hệ thống treo trước Macpherson như Hình 2.2.
Hệ thống treo kiểu cũ gắn với khung xe tại 4 điểm, gồm 2 thanh đòn hình tam giác nằm song song với nhau, liên kết qua thanh nối. Thiết kế này gây nhiều khó khăn khi lắp ráp hàng loạt. Bằng việc cải tiến nhược điểm lắp ráp của hệ thống treo cũ khi giảm số điểm gắn với khung xe từ 4 điểm xuống còn 2 điểm với ống nhún là phần dẫn hướng của hệ thống chỉ còn một thanh đòn ngang dưới gắn với trục bánh xe.
Kết cấu hệ thống treo Macpherson bao gồm một đòn treo dưới, cụm lò xo giảm chấn và các chi tiết như cao su, bu lông đai ốc cấu thành.
Đòn ngang có đầu trong liên kết với dầm cầu trước của xe bởi khớp trụ, đầu ngoài nối với đầu dưới của cam lái bởi khớp cầu. Đòn ngang có dạng hình chữ A để đảm bảo khả năng tiếp nhận lực ngang và dọc tác động lên hệ thống treo khi xe chuyển động.
Trên hình vẽ, trụ quay của bánh xe dẫn hướng là đường AB (là đường thẳng nối điểm liên kết trên của giảm chấn A với thân xe, điểm B là tâm của khớp cầu dưới).
Lò xo có thể được lồng ra ngoài giảm chấn nhằm thu gọn kích thước của hệ thống treo. Phần tử đàn hồi của hệ thống treo thường là lò xo trụ xoắn. Phần tử đàn hồi là lò xo được đặt một đầu tì vào tấm chặn trên vỏ giảm chấn còn một đầu tì vào gối tựa trên khung hoặc vỏ ô tô.
2.1.2. Hệ thống treo sau
Hệ thống treo sau của Kia Cerato là hệ thống treo bán độc lập hay còn gọi là hệ thống treo loại thanh xoắn.
Đây là sơ đồ hệ thống treo sau của xe Kia Cerato như hình Hình 2.7 bao gồm: Phần tử đàn hồi là lò xo trụ (10) và một phần thanh xoắn (17), phần tử giảm chấn là ống giảm chấn thủy lực (13), phần tử dẫn hướng là 2 đòn dọc và các với khớp nối.
Với những hệ thống treo phụ thuộc thông thường, các bánh xe được nối trên 1 dầm cầu liền, các chi tiết hệ thống treo sẽ nối dầm cầu với thân xe khi xe chuyển động trên đường mấp mô, sự chuyển động của 2 bên bánh xe sẽ ảnh hưởng qua lại với nhau. Khác với hệ thống treo phụ thuộc, ở hệ thống độc lập, các bánh xe được gắn với thân xe một cách “độc lập” với nhau. Qua đó, hai đầu bánh xe có thể chuyển động riêng lẻ, dịch chuyển tự do mà không gây ảnh hưởng lẫn nhau.
2.2. Phần tử đàn hồi
+ Trên xe Kia Cerato sử dụng phần tử đàn hồi là lò xo trụ xoắn cho cả hệ thống treo trước và treo sau như Hình 2.8, nhưng có điều lò xo của treo sau được thiết kế và chế tạo dài hơn và có nhiều vòng xoắn hơn ở treo trước.
+ Các lò xo khi lắp vào kết cấu đều chịu nén, vì vậy khi tháo lắp phải có dụng cụ để ép lò xo.
+ Đặc điểm của lò xo trụ:
- Tỷ lệ hấp thu năng lượng tính cho một đơn vị khối lượng cao hơn so với loại lò xo lá (nhíp).
- Kết cấu và chế tạo đơn giản.
- Trọng lượng nhỏ.
- Kích thước gọn, nhất là khi bố trí giảm chấn và bộ phận hạn chế hành trình ngay bên trong lò xo.
2.3. Bộ phận giảm chấn
Phần tử giảm chấn trên xe Kia Cerato đều dùng giảm chấn một lớp vỏ cho cả hệ thống treo trước và sau nhưng do thuộc hai hệ thống treo khác nhau nên kết cấu bên ngoài sẽ khác nhau (Ống giảm chấn trước hệ thống treo trước to hơn ống giảm chấn hệ thống treo sau)
a. Cấu tạo:
Bộ phận giảm chấn là loại giảm chấn thủy lực (phuộc nhún 1 lớp vỏ) như Hình 2.9 và Hình 2.10
Giảm chấn một lớp vỏ có buồng khí nén, khí nén là khí Nitơ ở áp suất khoảng 20-30 bar. Vỏ giảm chấn (7) tiếp xúc trực tiếp với không khí tạo điều kiện thoát nhiệt tốt, mặt khác do buồng khí nén được ngăn cách bởi piston tự do (14) nên tránh được hiện tượng xâm thực làm ảnh hưởng đến chất lượng làm việc của giảm chấn. Mặt trong có của xi lanh được hoàn thiện với độ bóng cao để piston dễ dàng di chuyển [1], [2].
Trên piston (11) bố trí các cụm van nén (10) và cụm van trả (13) để dẫn dòng dầu vào 2 khoang trên và dưới của piston. Cụm bao kín (1,2,3,4) đảm nhận chức năng dẫn hướng trục giảm chấn và bao kín dòng dầu ở áp suất cao.
b. Nguyên lý hoạt động:
+ Hành trình nén:
Khi nén (bánh xe đi vào đường mấp mô), cần piston (8) dịch chuyển xuống phía dưới mang theo piston (11). Thể tích khoang dưới giảm, dầu bị ép đi qua các lỗ của piston đi lên khoang phía trên.
+ Hành trình trả:
Khi trả (bánh xe đi vào hố lõm), cần piston (8) mang theo piston (11) dịch chuyển lên trên. Dầu từ khoang phía trên sẽ chảy xuống khoang phía dưới thông qua các lỗ của piston (11). Khi trả, một phần cần piston đi ra khỏi xylanh dẫn đến sự thiếu hụt thể tích trong khoang dưới, lượng thiếu hụt này được bù lại bởi lượng thể tích dầu được tạo ra khi piston tự do (14) dịch chuyển lên trên.
c. Tính chất của các bộ phận:
+ Các van dạng đĩa - lò xo có quán tính rất nhỏ, nên đảm bảo cho dầu lưu thông kịp thời từ khoang này sang khoang kia.
+ Sự làm việc ổn định của giảm chấn phụ thuộc nhiều vào độ kín khít của mối ghép giữa cần và nắp giảm chấn. Kết cấu bộ phận làm kín này rất đa dạng. Tuy vậy, phổ biến nhất là dùng các vòng làm kín mà bề mặt làm việc của chúng có các gân vòng.
+ Giảm chấn được đổ đầy dầu có tính chống ôxy hóa và tạo bọt cao, có khả năng bôi trơn tốt và đặc tính nhớt thích hợp. Độ nhớt động khi nhiệt độ thay đổi từ + 100o đến - 40o C.
2.4. Bộ phận dẫn hướng
Khi bánh xe nhận mômen từ bán trục thì sẽ làm bánh xe xoay và lăn trên mặt đường, lúc này bánh xe chuyển động phực hợp (vừa xoay, vừa tịnh tiến) nhưng lại không kéo toàn bộ thân xe chuyển động theo vì không có một bộ phận nào kết nối để bánh xe có thể kéo thân xe. Lúc này bộ phận dẫn hướng đóng vai trò như một kết nối giúp bánh xe có thể tác động lên thân xe các lục dọc và ngang để kéo thân xe chuyển động trên đường.
+ Đảm bảo truyền được các lực dọc, lực ngang và mô men từ bánh xe lên thân xe.
+ Trong lượng kết cấu nhỏ, đáp ứng độ bền làm việc.
2.4.1. Hệ thống treo trước
a. Đòn ngang liên kết (Càng A)
Bộ phận dẫn hướng của hệ thống treo trước là càng chữ A có tác dụng dẫn hướng chuyển động của bánh xe từ chuyển động tính tiến lên xuống thành chuyển động quay của càng, qua đó tránh lực tác dụng trực tiếp lên khung xe. Ngoài ra, còn tiếp nhận và truyền các lực dọc, ngang và các mô men giữa bánh xe với khung xe và ngược lại.
b. Các khớp nối:
Đầu B của càng A được liên kết với dầm cầu trước của xe thông qua 1 khớp trụ tròn xoay làm bằng cao su như Hình 2.9, chính giữa khớp trụ tròn này có một lỗ để xỏ bulong xuyên qua và bắt với dầm cầu trước. Tác dụng của khớp trụ tròn này là cho càng A xoay quanh tâm của nó và trong quá trình cang A xoay thì khớp trụ này cũng xoắn đi để giảm sự rung động từ bánh xe đến thân xe và giảm tiếng ồn phát ra.
Còn tại đầu C của càng A liên kết bắt 1 khớp nối rô tuyn như Hình 2.14, rô tuyn này liên kết càng A bằng 1 bulong và 2 đai ốc và liên kết với cam lái thông qua đầu rotuyn, trên đó có vặn đai ốc kết hợp với chốt chẻ. Các liên kết này tạo ra một thể thống nhất giữa hệ thống treo, hệ thống lái và khung xe.
c. Dầm cầu trước:
Dầm cầu trước của xe được làm bằng 2 tấm thép mỏng được dập định hình và hàn dính lại với nhau như Hình 2.13. Xung quanh dầm cầu là các lỗ bắt liên kết giữa dầm cầu và thân xe, dầm cầu với càng A của hệ thống treo. Trên dầm cầu người ta lắp đặt các ụ cao su chân máy để đặt động cơ và cụm hộp số lên trên dầm cầu.
2.4.2. Hệ thống treo sau
Bộ phận dẫn hướng hệ thống treo thanh xoắn là 2 đòn dọc được bố trí đối xứng nhau, một đầu bắt với bánh xe, giảm chấn và lò xo còn đầu kia bắt với thân xe bằng 1 khớp trụ cao. Chính giữa 2 tay đòn được liên kết cứng với nhau thông qua một thanh xoắn.
Các tay đòn được chế tạo từ thép cac bon có độ bền cơ học cao, để đơn giản hóa trong thiết kế thì Kia Cerato có kết cấu như hình, với độ cong được tính toán và thiết kế nhằm giảm độ mỏi của chi tiết và nâng cao tính bền của dầm hơn.
2.5. Thanh cân bằng
Thanh cân bằng được bắt với nhau qua 2 bên của hệ thống treo trước và được liên kết bằng 1 thanh nối có 2 khớp rô tuyn. Thanh cân bằng được kết nối với hệ thống treo nhằm mục đích chia đều lực tác động đến 2 bánh xe để giúp bánh xe có độ bám đường đồng đều hơn, giảm thiểu nguy cơ xe lật khi ôm cua gấp.
Lúc này, thanh cân bằng sẽ liên kết hai bánh xe trên cùng một cầu nhằm giảm bớt sự chênh lệch ở bánh xe trong và ngoài cua. Từ đó cân bằng lại độ bám đường của các bánh xe trong và ngoài cua.
CHƯƠNG 3: KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ THỐNG TREO
3.1. Quy định về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo
Quy định về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo được tuân theo các quy định sau:
+ Văn bản quy định: quy định của nhà nước Việt Nam về chẩn đoán, bảo dưỡng và sửa chữa ô tô tuân theo thông tư 992/2003 nay được thay thế bằng thông tư 53/2014 của Bộ Giao thông vận tải[4]. Theo quy định này chẩn đoán, bảo dưỡng và sửa chữa ô tô được thực hiện theo thời gian hoặc theo km.
+ Quy định của nhà sản xuất: trong quá trình sử dụng hệ thống treo Kia Cerato được bảo dưỡng và sửa chữa theo lịch bảo dưỡng định kỳ Hình 3.1 trong các hạng mục bảo dưỡng Hình 3.2[4].
* Lịch bảo dưỡng định kỳ:
Đối với hệ thống treo ở mỗi cấp bảo dưỡng đều được thực hiện kiểm tra và siết chặt.
* Các hạng mục bảo dưỡng:
Trong các hạng mục bảo dưỡng hệ thống treo là hệ thống không thể thiếu do nó có vai trò hết sức quan trọng, đảm bảo nhu cầu sử dụng và các tính năng của nó mang lại trong quá trình vận hành.
3.2. Một số hư hỏng và nguyên nhân hư hỏng của hệ thống treo.
3.2.1. Nguyên nhân xảy ra hư hỏng hệ thống treo
* Chủ quan:
- Xảy ra va chạm khi xe đi trên các tuyến đường gồ ghề
- Khi xe bị cạn bờ hay gặp ổ gà
- Ý thức của người lái không cao
* Khách quan:
- Lâu ngày nên một số bộ phận của cơ cấu bị mài mòn dẫn đến lỏng hay rách,
- Lắp ráp không chắc chắn gây nên
- Lỗi bộ phận do nhà chế tạo, bộ phận bị mỏi gây gãy
- Sai lệch các thông số cấu trúc, các chỗ điều chỉnh, vấu giảm và tăng cứng
- Phuộc bị hở, thiếu dầu
3.2.2. Những hư hỏng thường gặp của hệ thống treo
Trong quá trình sử dụng hệ thống treo Kia Cerato có những hư hỏng thường gặp như trong Bảng 3.1.
3.3. Bảo dưỡng kỹ thuật hệ thống treo trên Kia Cerato 2019
3.3.1. Một số lưu ý khi sử dụng hệ thống treo
Trong quá trình vận hành xe Kia Cerato 2019 cần lưu ý: phải duy trì sự ổn định của hệ thống treo trên chiếc xe của bạn nhằm đảm bảo sự an toàn khi bạn vận hành chiếc xe của mình trên đường cần thực hiện các việc sau:
- Kiểm tra kỹ lưỡng tất cả các chi tiết khác nhau của hệ thống treo như: giảm chấn, lò xo trụ, rôtuyn trụ, rôtuyn thanh cân bằng, thanh cân bằng,... Đây là việc nên thực hiện thường xuyên sau mỗi lần bạn thay nhớt định kỳ cho chiếc xe của mình.
- Kiểm tra các cao su giảm chấn như: cao su càng A, cao su thanh cân bằng, cao su giảm chấn, bát bèo phuộc…
- Kiểm tra sự nứt gãy chụp bụi giảm chấn, bong tróc cao su, rò rỉ dầu phuộc hay bất cứ sự mất mát chi tiết nào trên hệ thống treo.
- Nếu có bất kỳ dầu mỡ nào bám trên chiếc xe của bạn, hãy chắc rằng mỡ được
bơm vào vị trí cần thiết mỗi đợt bảo dưỡng định kỳ.
- Kiểm tra sự rò rỉ dầu của các giảm chấn, các rotuyn. Nếu có bất kỳ chi tiết nào của hệ thống treo có dầu bám, chúng nên được thay thế nhanh chóng.
3.3.3. Bảo dưỡng định kỳ hệ thống treo
Sau một thời gian làm việc hệ thống treo cần phải bảo dưỡng để duy trì khả năng làm việc của hệ thống. Công việc bảo dưỡng định kỳ trong hãng thể hiện trong Bảng 3.2, được phân theo số km hoặc thời gian trong các cấp bảo dưỡng.
Các cấp bảo dưỡng:
- Bảo dưỡng cấp 1: 5.000 (km)
- Bảo dưỡng cấp 2: 10.000 (km)
- Bảo dưỡng cấp cao: 80.000 - 100.000 (km)
Bảo dưỡng định kỳ: sau 5.000 km hoặc 3 tháng kể từ lần bảo dưỡng trước.
3.4. Một số tiêu chuẩn trong hệ thống treo
3.4.1. Chất lượng của hệ thống treo
Chất lượng của hệ thống treo được quyết định bởi hai chỉ tiêu quan trọng:
- Chỉ tiêu về độ êm dịu là chỉ tiêu nhằm đảm bảo tính tiện nghi của người và hàng hóa đặt trên xe và độ bền của ô tô và được đánh giá qua các chỉ số gia tốc dao động thẳng đứng của thân xe khi sử dụng trên các loại đường có các loại mấp mô khác nhau.
- Chỉ tiêu độ bám dính đường là chỉ tiêu nhằm đảm bảo khả năng động học và tính an toàn giao thông của ô tô và được đánh giá qua chỉ số bám dính của bánh xe trên nền đường khi sử dụng các loại đường có các loại mấp mô khác nhau. Chỉ tiêu này được xác định nhờ việc đo đạc độ cứng của hệ thống treo và độ bám dính khi tần số kích động thay đổi (chủ yếu do mặt đường tác động vào hệ thống treo và lên xe).
3.4.3. Tiêu chuẩn về độ dao động
Tần số dao động thích hợp:
- Con người ngay từ nhỏ đã quen với nhịp điệu của bước đi. Ở mỗi người do thói quen và vóc dáng thì việc thực hiện bước đi có khác nhau: có người có bước đi dài nhưng chậm, có người có bước đi vừa phải, khoan thai.
- Vì vậy trong một đơn vị thời gian số bước chân của mỗi người có sự khác nhau, trung bình cứ một phút con người thực hiện được 60 ¸85 bước đi. Người ta quan niệm rằng khi thực hiện một bước đi là con người thực hiện một dao động, như vậy có thể nói rằng con người có quen với tần số dao động 60 ¸85 lần/ phút.
Gia tốc dao động thích hợp:
- Gia tốc thích hợp: Chỉ tiêu đánh giá tính êm dịu chuyển động dựa vào giá trị gia tốc thẳng đứng và số lần va đập do độ không bằng phẳng của bề mặt đường gây ra trên một km đường chạy.
3.5. Sửa chữa một số hư hỏng hệ thống treo
3.5.1. Chẩn đoán một số lỗi thường gặp trong hệ thống treo
Yêu cầu chẩn đoán:
- Chẩn đoán được hư hỏng của hệ thống treo.
- Đánh giá được an toàn, độ tin cậy của hệ thống treo
Khi sử dụng xe Kia Cerato ta thường gặp một số hư hỏng của hệ thống treo được chẩn đoán trong Bảng 3.2 [3].
3.5.2. Quy trình bảo dưỡng và sửa chữa một số hư hỏng trong hệ thống treo
Quy trình để thực hiện công việc bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống treo xe Kia Cerato được thực hiện ở các quy trình dưới đây:
a. Kiểm tra lò xo - giảm chấn của treo trước:
Quy trình kiểm tra lò xo - giảm chấn treo trước như bảng 3.4.
c. Kiểm tra càng A (đòn treo trước):
Quy trình kiểm tra càng A như bảng 3.6.
d. Kiểm tra thanh cân bằng của treo trước:
Quy trình kiểm tra thanh cân bằng của treo trước như bảng 3.7.
3.6. Kiểm tra hệ thống treo trên bệ chẩn đoán chuyên dùng
+ Mục đích bệ chẩn đoán dùng trên hệ thống treo giúp cho cán bộ kỹ thuật chuyên ngành có thể tìm được một số thông số tổng hợp hệ thống treo bao gồm:
- Độ cứng động của hệ treo đo ở từng bánh xe, thể hiện chất lượng tổng hợp của bộ phận đàn hồi ở trạng thái lắp ráp mà không tháo rời.
+ Sơ đồ và nguyên lý của bệ đo như sau:
- Thiết bị đo là loại thiết bị thuỷ lực điện tử như Hình 3.3, bao gồm: bộ gây rung thuỷ lực, các thiết bị đo lực tại chỗ tiếp xúc của bánh xe với bệ đo, thiết bị đo tần số và chuyển vị.
- Bộ gây rung thuỷ lực có nguồn cung cấp thuỷ lực, bơm, bình tích năng, van con trượt, bộ giảm chấn, xylanh thuỷ lực.
+ Thiết bị đo ghi và cho phép xác định các thông số chẩn đoán đối với từng bánh xe, đó là:
- Tải trọng tĩnh trên các bánh xe, cầu xe, toàn bộ xe (N).
- Độ cứng động của hệ thống treo đo tại các bánh xe (N/mm).
- Độ bám dính của bánh xe trên đường (%).
KẾT LUẬN
Với nhiệm vụ đề tài “Khai thác kỹ thuật hệ thống treo trên ôtô con dựa trên cơ sở xe Kia Cerato 2019”, em đã hoàn thành đề tài với sự giúp đỡ tận tình của thầy : PGS.TS. …………….. và các thầy trong khoa.
Trong đề tài này em đi sâu tìm hiểu về cấu tạo và hoạt động của hệ thống treo xe Kia Cerato, nguyên lý làm việc của các bộ phận, chi tiết chính trong hệ thống treo.
Qua đề tài này đã bổ sung cho em thêm nhiều kiến thức chuyên nghành về các hệ thống ôtô và đặc biệt là hệ thống treo. Qua thời gian làm đồ án tốt nghiệp em cũng nâng cao được những kiến thức về công nghệ thông tin như: Word, AutoCad, Internet, … phục vụ cho công tác sau này. Ðồng thời qua đó bản thân em cần phải cố gắng học hỏi tìm tòi hơn nữa để đáp ứng yêu cầu của một người cán bộ kỹ thuật ngành động lực.
Tuy nhiên do thời gian hạn chế, kiến thức bản thân còn thiếu sót nhiều, tài liệu tham khảo hạn chế, chưa cập nhật đầy đủ các tài liệu về xe nên không tránh khỏi những thiếu sót mong các thầy (cô) góp ý chỉ dẫn thêm để em đồ án được hoàn thiện hơn.
Cuối cùng em xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến các thầy cô trong bộ môn, thầy giáo hướng dẫn : PGS.TS. …………….. đã tận tình giúp đỡ em trong thời gian thực hiện đồ án tốt nghiệp, và tất cả các thầy, cô trong bộ môn đã tận tình giảng dạy trong suốt quá trình em học tập tại trường.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày … tháng … năm 20…
Sinh viên thực hiện
…………………
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Ngô Khắc Hùng, Kết cấu và tính toán ô tô, Nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải – 2008.
[2]. PGS.TS. Nguyễn Khắc Trai, PGS.TS. Nguyễn Trọng Hoan, Kết cấu ô tô, Nhà xuất bản Bách Khoa - Hà Nội.
[3]. TS. Trương Mạnh Hùng (2018), Bài giảng Chẩn đoán, bảo dưỡng và sửa chữa ô tô, Nhà xuất bản Giao Thông Vận tải.
[4]. PGS.TS. Nguyễn Khắc Trai, Cấu tạo gầm xe con, Nhà xuất bản giao thông vận tải.
[5]. Tài liệu tham khảo trên các website:
- https://www.kiforte.com/
- https://forum.autodaily.vn/threads/danh-gia-kia-cerato-2019-lot-xac-toan-dien.38371/
"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"