MỤC LỤC

MỞ ĐẦU..............................................................................................................................................3

Chương 1:  TỔNG QUAN VỀ SÚNG ĐẠI LIÊN 7,62MM M60...........................................................5

1.1. Sự ra đời và phát triển của súng đại liên......................................................................................5

1.1.1. Giới thiệu chung về súng đại liên 7,62mm M60.........................................................................5

1.1.2. Lịch sử phát triển...................................................................................................................... 5

1.2. Tính năng và đặc điểm cấu tạo súng............................................................................................6

1.2.1. Đặc điểm cấu tạo súng...............................................................................................................6

1.2.2. Các thông số chiến - kỹ thuật của súng.....................................................................................7

1.2.3. Nguyên lý hoạt động...................................................................................................................7

1.2.4. Một số ưu, nhược điểm của súng đại liên M60...........................................................................8

1.3. Đặc điểm cấu tạo súng đại liên M60..............................................................................................9

1.3.1. Cấu tạo chung của súng..............................................................................................................9

1.3.2. Cấu tạo chi tiết của các bộ phận.................................................................................................9

1.4. Đánh giá so sánh súng ĐL 7,62mm M60 với các súng ĐL khác...................................................17

Kết luận chương 1...............................................................................................................................18

Chương 2: KHẢO SÁT HÀNH TRÌNH BỘ PHẬN TIẾP ĐẠN SÚNG ĐẠI LIÊN 7,62MM M60..........19

2.1. Đặc điểm cấu tạo bộ phận tiếp đạn của súng M60......................................................................19

2.2. Nghiên cứu kết cấu của bộ phận tiếp đạn....................................................................................19

2.2.1. Đặc điểm bộ phận tiếp đạn........................................................................................................19

2.2.2. Kết cấu cần gạt lớn, cần gạt nhỏ và móng kéo băng................................................................21

2.3. Xác định hành trình chuyển động của bộ phận tiếp đạn..............................................................25

2.3.1. Hành trình chuyển động của bộ phận tiếp đạn.........................................................................25

2.3.2. Một số đặc điểm của bộ phận tiếp đạn trong quá trình làm việc của khâu cơ sở....................28

2.4. Khảo sát đặc điểm truyền động bộ phận tiếp đạn.......................................................................31

2.4.1. Cơ sở nghiên cứu....................................................................................................................31

2.4.2. Tính tỷ số truyền và hiệu suất bộ phận tiếp đạn......................................................................31

Kết luận chương 2...........................................................................................................................42

Chương 3: KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG SÚNG ĐẠI LIÊN 7,62MM M60..........................................43

3.1. Đặc điểm sử dụng súng đại liên 7,62mm M60...........................................................................43

3.2. Đặc điểm quá trình cất giữ bảo quản súng.................................................................................44

3.2.1. Bảo quản thường xuyên..........................................................................................................44

3.2.2. Bảo quản trước và sau khi bắn. .............................................................................................45

3.2.3. Bảo quản súng bị ngâm nước hoặc mới nhận về...................................................................45

3.2.4. Bảo quản lau chùi vũ khí huấn luyện.......................................................................................45

3.2.5. Bảo quản vũ khí cất giữ lâu dài trong kho...............................................................................45

3.2.6. Mức độ tháo lắp súng trong đại liên M60................................................................................46

3.2.7. Vật liệu, dụng cụ bảo quản.....................................................................................................49

3.2.8. Quy trình bảo quản súng đại liên M60....................................................................................49

3.2.9. Kiểm tra súng đại liên M60......................................................................................................50

3.2.10. Công tác quản lý Súng đại liên M60......................................................................................51

3.3.  Xác định những hư hỏng xảy ra trong khi sử dụng...................................................................51

3.3.1. Những ảnh hưởng của cấu tạo và chuyển động đến sử dụng...............................................51

3.2.2. Những ảnh hưởng của cấu tạo và chuyển động đến khai thác..............................................58

 Kết luận chương 3............................................................................................................................59

ĐÁNH GIÁ KẾT LUẬN.....................................................................................................................60

TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................................................61

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Hiện nay công nghệ sản xuất vũ khí của nước ta chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng vũ khí trang bị kỹ thuật của Quân đội. Vũ khí trang bị Quân đội ta đang sử dụng hiện nay hầu hết do nước ngoài sản xuất và có loại đang dần xuống cấp hoặc hết thời gian dự trữ kỹ thuật. Để khai thác vũ trang bị một cách có hiệu quả đồng thời kéo dài thời gian sử dụng nhằm đáp ứng mọi yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Tổng cục kỹ thuật phát động cuộc vận động 50. Muốn thực hiện phương châm trên chúng ta phải hiểu rõ đặc tính kỹ chiến thuật, nguyên lý cấu tạo hoạt động của trang bị. Từ đó xác định các nội dung khai thác vũ khí trang bị một cách có hiệu quả, bảo đảm an toàn cho người và trang bị trong quá trình sử dụng.

Súng đại liên M60 là loại được trang bị cho bộ binh chiến đấu. Để tận dụng phát huy hết tính năng kỹ chiến thuật của loại trang bị này ta phải tìm hiểu kỹ các đặc tính về kết cấu cũng như hoạt động và phương pháp bảo quản bảo dưỡng sửa chữa súng. Trên cơ sở đó tiếp tục nghiên cứu thiết kế cải tiến các loại vũ khí trang bị mới phù hợp với điều kiện hoạt động của Quân đội ta. Vì vậy, bản thân tôi quyết định nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo và quá trình khai thác, sử dụng súng đại liên 7,62mm M60” nhằm phục vụ cho công tác khai tác, sử dụng súng tại đơn vị.

2. Mục tiêu của đề tài

- Nghiên cứu kết cấu bộ phận tiếp đạn súng đại liên 7,62mm M60

- Nghiên cứu tính năng, nguyên lý hoạt động của bộ phận tiếp đạn 7,62mm M60.

- Xác định được đặc trưng bộ phận tiếp đạn

- Xác định được quy trình sửa chữa, bảo quản, bảo dưỡng kỹ thuật cho súng đại liên M60.

3. Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Tổng quan về súng đại liên 7.62mm M60.

- Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo chi tiết của bộ phận tiếp đạn.

- Xác định những hư hỏng trong quá trình sử dụng.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Súng đại liên 7.62mm M60.

Phạm vi nghiên cứu: Bộ phận tiếp đạn Súng đại liên 7.62mm M60

5. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lý thuyết kết hợp với sử dụng mô hình thực tế của súng.

Nghiên cứu lý thuyết từ tài liệu có liên quan.

6. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đồ án

Tình hình nghiên cứu trên thế giới: Súng đại liên M60 đã được nghiên cứu cụ thể ở nhiều nước nhưng do yêu cầu về bí mật quốc gia nên tài liệu liên quan đến súng khá hạn chế.

Hiện nay các công trình nghiên cứu khoa học, đồ án tiến sĩ về súng đại liên M60 còn hạn chế. Các tài liệu viết về súng không có nhiều, mới chỉ có một số tài liệu do Tổng Cục kỹ thuật soạn thảo và dừng ở mức độ tìm hiểu sơ qua về kết cấu của súng. Vì vậy đề tài này vừa mang tính chất nghiên cứu đặc điểm kết cấu, chuyển động của súng vừa mang tính chất khai thác sử dụng súng nên rất phù hợp với thực tế ở đơn vị trong quá trình huấn luyện cũng như diễn tập, chiến đấu.

7. Dự kiến sản phẩm của đồ án

Một bản thuyết minh đồ án 60-100 trang.

Một bản vẽ lắp bộ phận tiếp đạn: 01 bản A0

Một bản vẽ đồ thị hiệu suất tỷ số truyền: 01 bản A0

Một bản vẽ sơ đồ nguyên lý của bộ phận tiếp đạn: 01 bản A0

8. Kết cấu của đồ án

Đồ án thực hiện với 3 phần. Mở đầu, kết luận và 3 chương như sau:

Chương 1: Tổng quan về súng đại liên 7.62mm M60.

Trong chương 1, tập trung trình bày về công dụng, đặc điểm thiết kế cụ thể của súng đại liên M60.

Chương 2: Khảo sát hành trình bộ phận tiếp đạn súng đại liên 7.62mm M60

Trong chương 2, tính tỷ số truyền và hiệu suất của bộ phận tiếp đạn,

Chương 3: Khai thác và sử dụng súng đại liên 7.62mm M60.

Trong chương 3, nghiên cứu về đặc điểm khí hậu, địa hình ảnh hưởng đến việc khai thác sử dụng súng, nêu ra một số hỏng hóc gặp phải trong việc sử dụng súng ở đơn vị đồng thời đưa ra các giải pháp khắc phục. Nghiên cứu cụ thể về tháo lắp, kiểm tra kỹ thuật súng cũng như bảo quản, cất chứa, giữ gìn súng ở đơn vị.

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ SÚNG ĐẠI LIÊN 7,62MM M60

1.1. Sự ra đời và phát triển của súng đại liên

1.1.1. Giới thiệu chung về súng đại liên 7.62mm M60.

Súng đại liên M60 là loại súng máy cỡ 7,62mm của Hoa Kỳ vũ khí có hoả lực mạnh trang bị cho bộ binh, đặt trên máy bay, xe chiến đấu, thiết giáp. Súng được sản xuất từ năm 1957.

1.1.2. Lịch sử phát triển

Cũng như các loại súng máy khác, M60 sử dụng nguyên lý trích khí, sử dụng đạn nạp vào bằng dây, làm mát bằng không khí với một chế độ bắn duy nhất là liên thanh, nòng súng có thể dễ dàng thay đổi. M60 có thể được khai hỏa từ máy bay, từ hỏa điểm hay kẹp nách để bắn, tuy vậy thì để đạt tầm bắn xa hiệu quả nhất, M60 nên được bắn khi sử dụng giá 2 chân hoặc 3 chân và bắn từng loạt 3-5 viên.

Hiện nay súng đại liên M60 vẫn tiếp tục cải tiến từ M60 tiếp tục cho ra phiên bản M60C, M60D, M60E3, và M60E4 là mẫu M60 mới nhất hiện tại.

1.2. Tính năng và đặc điểm cấu tạo súng

1.2.1. Đặc điểm cấu tạo súng

- Súng bắn tự động theo nguyên lý trích khí thuốc qua lỗ trích khí ở thành nòng, tác dụng lên piston để làm chuyển động các bộ phận khác.

- Bộ phận trích khí theo nguyên lý ống lồng (kiểu hỗn hợp ).

- Súng có nòng chính và nòng dự bị. Nòng liên kết với hộp khóa nòng bằng then hãm.

- Súng bắn trên giá 2 chân ở thế trung liên, trên giá 3 chân ở thế đại liên.

- Tầm bắn xa, tốc độ cao, dễ bảo trì, có chi phí khá thấp.

1.2.2. Các thông số chiến - kỹ thuật của súng

Các thông số chiến - kỹ thuật của súng như bảng dưới.

1.2.4. Một số ưu điểm, nhược điểm của súng đại liên M60

1. Ưu điểm

Một trong những ưu điểm đầu tiên cần phải nói đến của M60 là "sức mạnh hỏa lực", khẩu súng máy này có tốc độ bắn từ 500 đến 600 viên mỗi phút, tầm bắn hiệu quả đạt 1.100 mét..

Trong khi đó ở nhiệm vụ phòng thủ hoặc hỗ trợ hỏa lực tầm gần, M60 được gắn thêm giá đỡ cho phép xạ thủ có thể tác xạ chính xác hơn trong khoảng cách 1.000 mét.

2. Nhược điểm

- Trọng lượng còn lớn.

- Súng sử dụng băng nửa mềm mắt hở nên khả năng lắp lại dây băng khó.

1.3. Đặc điểm cấu tạo súng đại liên M60

1.3.1. Cấu tạo chung của súng

Súng đại liên M60 cỡ 7,62mm cấu tạo gồm: Thân súng và giá súng M122.

Thân súng cấu tạo gồm 10 bộ phận chính:

- Nòng súng                                    - Bộ phận ngắm

- Hộp khóa nòng                               - Bộ phận cò

- Bộ phận khóa nòng                        - Báng súng

- Bộ phận đẩy về và giảm va            - Ốp che tay

- Bộ phận tiếp đạn                           - Chân súng

1.3.2. Cấu tạo chi tiết của các bộ phận

1. Nòng súng

Tác dụng làm buồng đốt và chịu áp lực khí thuốc, định hướng bay cho đầu đạn, tạo cho đầu đạn có tốc độ ban đầu nhất định và làm cho đầu đạn tự xoay tròn quanh trục của nó khi chuyển động.

+ Nòng súng M60 được lắp với hộp khóa nòng bằng then hãm, có thể tháo lắp nòng nhanh chóng. Bên ngoài nòng từ trước ra sau có:

+ Đầu nòng lắp loa che lửa, giá hai chân, khâu lắp chân súng, bệ đầu ngắm, khâu trích khí thuốc. Đuôi nòng có lỗ đóng mở khóa nòng và khuyết tháo lắp.

+ Bên trong nòng có phần buồng đạn, phần cửa vào đầu đạn và phần rãnh xoắn có bốn rãnh xoắn phải toàn bộ lòng nòng được mạ Crôm để tăng độ cứng, chống mài mòn và chống rỉ.

3. Bộ phận khoá nòng và bệ khoá nòng

Khóa nòng là một thiết bị trong súng, có chức năng đẩy đạn vào buồng đạn, bịt kín đáy nòng khi khai hỏa, đảm bảo khí thuốc cháy không thoát ra ở đáy nòng. Kéo rút hất vỏ đạn sau phát bắn, truyền chuyển động cho cơ quan tiếp đạn.

- Chuyển động:

+ Đóng khóa: Lò xo đẩy về dãn ra đẩy bệ khóa tiến lên, đầu mấu đóng khóa tác dụng vào mặt đóng khóa trên rãnh đóng mở của thân khóa làm chóp khóa nòng cùng tiến đẩy đạn vào buồng đạn,

+ Mở khóa: Dưới tác dụng của khí thuốc nén vào piston đẩy bệ khóa lùi về sau một đoạn tự do sau đó con lăn trên bệ khóa tác dụng vào mặt mở của rãnh đóng mở trên thân khóa làm khóa nòng quay, hai tai khóa rời khỏi mấu tỳ của ổ khóa. Bệ khóa tiếp tục lùi ép kim hỏa lùi hết về sau, con lăn trên bộ khóa tác dụng vào mặt kéo của rãnh.

6. Bộ phận cò:

Điều khiển bắn liên thanh và khóa an toàn cho súng.

Gồm khung cò và tay nắm lắp bên dưới hộp khóa nòng. Trong khung cò có tay cò, lẫy cò và lò xo lẫy cò, khóa an toàn và lò xo khóa an toàn, các chốt lắp khung cò và nhíp hãm.

+ Khung cò chế tạo liền với tay cầm, bên ngoài bọc nhựa.

+ Khóa an toàn kiểu chẹn tay cò, tự hãm bằng lò xo. Lẫy cò luôn bị lò xo đẩy nhô lên để giữ khóa nòng ở phía sau, đuôi lẫy cò tỳ vào mặt đuôi tay cò.

- Chuyển động:

+ Bình thường: Lẫy cò luôn bị lò xo ép nhô lên, đuôi lẫy cò đè xuống đuôi tay cò làm đầu tay cò quay lên phía trên

+ Khi lên cò: Bệ khóa lùi về sau, mặt dưới bệ khóa đè lẫy cò xuống ép lò xo lại. Khi khấc giương cò của bệ khóa đối diện với đầu lẫy cò thì lò xo đẩy lẫy cò nhô lên. Sau khi lùi hết, bộ khóa tiến lên liền bị lẫy cò giữ lại ở thế giương cò.

7. Báng súng

Dùng để tỳ vào vai tạo thế ổn định cho súng khi bắn.

Báng súng gồm: Sắt tỳ vai, khoen móc dây súng. Báng súng bọc nhựa bên ngoài, phía sau lắp sắt tỳ vai có thể gập lên xuống được, có chốt hãm sắt tỳ vai. Bên trong khung sắt có gờ lắp ống giảm va. Báng súng lắp với hộp khóa bằng chốt.

9. Chân súng

Dùng để đỡ phía trước cho súng và là chỗ tựa cứng vững chắc cho súng khi bắn.

- Cấu tạo: Gồm có hàm kẹp, ốc xiết, lò xo, chân cố định, chân di động, lẫy hãm.

- Giá ba càng gồm hai phần là phần động và phần tĩnh.

+ Phần động: Gồm có trụ súng và bộ điều chỉnh tầm hướng.

Dùng để lắp thân súng và điều chỉnh tầm hướng cho súng. Cấu tạo gồm then gài trụ súng, trụ súng, khớp nối, tay vặn hướng, tay vặn tầm, thanh ngang, ống di động, then gài ống di động, khóa hãm hướng nhanh, cần khóa trụ súng, cần liên kết, các lò xo của khóa hãm.

+ Phần tĩnh: Gồm có bệ dưới và ba chân.

Kết luận chương 1

Trong nội dung của chương 1 đồ án đã khái quát chung về súng đại liên M60. Nội dung của chương 1 đi từ lịch sử ra đời và phát triển của dòng súng đại liên M60, nêu lên được những ưu khuyết điềm và phạm vi, giai đoạn sử dụng qua các đời súng đại liên M60.

Bằng việc tìm hiểu kết cấu và chuyển động của súng, trong quá trình sử dụng thực tế nếu xảy ra hư hỏng ta có thể dễ dàng phát hiện nguyên nhân và có biện pháp khắc phục sửa chữa phù hợp.

Trong chương 2 tìm hiểm chi tiếp hơn về đặc điệm cấu tạo của súng đại liên M60, cụ thể tính toán chuyển động của bộ phận tiếp đạn.

CHƯƠNG 2

KHẢO SÁT HÀNH TRÌNH BỘ PHẬN TIẾP ĐẠN SÚNG ĐẠI LIÊN M60

2.1. Đặc điểm cấu tạo bộ phận tiếp đạn của súng M60

- Tiếp đạn một chặng bằng dây băng mắt hở kiểu rời (tiếp đạn kiểu trực tiếp), đạn được tống thẳng vào buồng đạn nhờ mấu đẩy đạn trên khóa nòng và rãnh dẫn đạn ở đuôi nòng súng, sử dụng năng lượng lò xo đẩy về để tách viên đạn ra khỏi dây băng.

- Hất đạn kiểu mềm nhờ năng lượng lò xo riêng. Dây băng mắt hở kiểu rời gồm 100 mắt băng đặt trong hộp sắt.

2.2. Nghiên cứu kết cấu của bộ phận tiếp đạn

2.2.1. Đặc điểm bộ phận tiếp đạn

a. Công dụng:

Tiếp đạn liên tục bảo đảm cho súng bắn được liên thanh

b. Cấu tạo:

Bộ phận tiếp đạn của súng M60 có cấu tạo tương tự như bộ phận tiếp đạn của súng trung liên RPĐ gồm 3 phần: Hộp đựng đạn, băng đạn, cơ cấu tiếp đạn.

+ Hộp đạn: Hình hộp chữ nhật

+ Băng đạn: Kiểu rời mắt hở, có 100 mắt băng (loại dây 100 viên).

+ Cơ cấu tiếp đạn: Để đưa đạn từ băng vào vị trí nạp đạn. Gồm có nắp và bàn tiếp đạn.

c. Nguyên lý hoạt động:

Kéo khóa nòng lùi về sau lên cò và đóng khóa an toàn ở vị trí S. Đẩy cần lên cò về trước. Mở nắp tiếp đạn rồi đặt viên đạn đầu tiên vào rãnh tiếp đạn, viên thứ hai nằm trong móng giữ băng. Đóng nắp tiếp đạn lại, lúc này móng kéo băng nằm ngoài viên đạn thứ hai, rãnh cần gạt lớn chứa con lăn điều khiển trên khóa nòng.

2.2.2. Kết cấu cần gạt lớn, cần gạt nhỏ và móng kéo băng

a. Kết cấu cần gạt lớn

Cần gạt lớn dùng để truyền chuyển động cho cần gạt nhỏ thông qua con lăn trên khóa nòng.

- Đầu cần gạt lớn có lỗ trục để lắp chốt liên kết với nắp hộp tiếp đạn.

- Phía trên: Có mấu cữ để liên kết truyền chuyển động và hạn chế góc quay của cần gạt nhỏ khi móng kéo băng hoạt động.

c. Móng kéo băng

Có tác dụng kéo dây băng chuyển động sang phải đưa viên đạn vào cửa tồng đạn.

- Thân bàn móng kéo băng:

+ Phía trên: Có con lăn để liên kết và định hướng chuyển động cho bàn móng kéo băng trên nắp hộp tiếp đạn.

+ Phía dưới: Có mấu trụ liên kết với cần gạt nhỏ để truyền chuyển động cho móng kéo băng.

2.3. Xác định hành trình chuyển động của bộ phận tiếp đạn

2.3.1. Hành trình chuyển động của bộ phận tiếp đạn

Giả thiết súng đã nạp đạn, bệ khóa mắc vào lẫy cò, ở cửa tiếp đạn có một viên đạn. Viên đạn tiếp theo nằm ở vị trí chờ tiếp đạn, bàn kéo băng nằm ở vị trí trong cùng. Móng kéo băng tì vào mắt băng của viên đạn ở cửa tiếp đạn. Khi bóp cò, bệ khóa cùng khóa nòng được đẩy lên, con lăn trên khóa nòng tác dụng lên rãnh cam ở cần gạt lớn làm cần gạt lớn quay sang phải, thông qua mấu liên kết của cần gạt lớn làm cho cần gạt nhỏ quay sang trái, cần gạt nhỏ làm cho bàn kéo băng chuyển động từ trong ra ngoài.

Cuối hành trình đẩy lên của khóa nòng, móc đạn móc vào rãnh ở đuôi viên đạn vừa được đẩy vào buồng đạn.

Sau khi bắn, bệ khoá lùi về sau. Khóa nòng chuyển động quay lùi về sau với bệ khóa, móc đạn rút vỏ đạn ra khỏi buồng đạn và kéo lùi cho đến khi gặp mấu hất vỏ đạn ở hộp khóa nòng thì vỏ đạn được hất ra ngoài qua cửa hất vỏ đạn.

2.3.2. Một số đặc điểm của bộ phận tiếp đạn trong quá trình làm việc của khâu cơ sở

a. Hành trình làm việc của khâu cơ sở

Trên cơ sở xét quá trình chuyển động của khâu cơ sở (bệ khóa), ta đã biết được quá trình làm việc giữa các chi tiết của máy tự động một cách chi tiết, tuy nhiên cần phải xác định được các quá trình làm việc của khâu cơ sở ảnh hưởng đến bộ phận tiếp đạn đã được xác định ở (bảng 2.1).

b. Xác định các giai đoạn làm việc liên quan tới bộ phận tiếp đạn

Súng đại liên M60 có tốc độ bắn lớn, vì vậy các cơ cấu truyền động trong súng xảy ra va chạm hầu như không thể tránh khỏi. Nó rất đa dạng và nhịp lặp cao. Trên cơ sở đó ta tiến hành xác định các va chạm của khâu cơ sở đối với bộ phận tiếp đạn có thể xuất hiện khi khâu cơ sở chuyển động trong cả hành trình lùi và tiến.

2.4. Khảo sát đặc điểm truyền động bộ phận tiếp đạn

2.4.1. Cơ sở nghiên cứu

Phân tích kết cấu của các máy tự động khác nhau ta thấy, mặc dù cấu tạo và chuyển động của chúng có mức độ phức tạp khác nhau song nhìn chung, ta thấy khâu cơ sở đều chuyển động tịnh tiến, các khâu làm việc hoàn thành những nhiệm vụ giống nhau (như tiếp đạn, tống đạn v.v...).

2.4.2. Tính tỷ số truyền và hiệu suất bộ phận tiếp đạn

1. Mục đích

Tính tỷ số truyền và hiệu suất của cơ cấu truyền động súng Đại liên M60 làm cơ sở tính toán chuyển động của máy tự động tìm ra quy luật và thời gian chuyển động của khâu cơ sở theo hành trình làm việc.

Ta xác định được 2 khâu làm việc liên kết động với khâu cơ sở (Bệ khóa) là khóa nòng và cơ cấu tiếp đạn. Do đó để khảo sát đặc điểm của bộ phận tiếp đạn thì cần phải xác định dạng cam của liên kết này.

Liên kết 1: Chuyển động tịnh tiến của bệ khóa nòng thì làm quay cần gạt lớn đây là cam loại 3.

Liên kết 2: Chuyển động của điểm liên kết giữa cần gạt lớn với cần gạt nhỏ, cần gạt nhỏ làm bàn móng kéo băng chuyển động. Ta thấy chuyển động của cần gạt lớn với bàn móng kéo băng thông qua khâu trung gian là cần gạt nhỏ, đây là cam loại 4.

Từ sự phân tích các cơ cấu cam trên, sau đó tính toán xác định tỷ số truyền, hiệu suất của cam loại 3 (k₁; h₁) cam loại 4 (k₂; h₂)  và toàn cơ cấu ((k₂; h)) theo công thức:  

K=k₁.k₂ và h= h₁. h₂                                                                    (2.1)

2. Khảo sát bộ phận tiếp đạn khi khóa nòng lùi

a. Sơ đồ nguyên lý cam loại 3:

Từ sơ đồ nguyên lý cơ cấu cam loại ba (Hình 2.9a), ta có thể vẽ được hoạ đồ vận tốc của nó (hình 2.9b).

Do vậy ta có công thức xác định tỷ số truyền của cơ cấu cam loại ba:

K=r_b/r_c =sinα/(Sin(α+θ))                                                          (2.2)

Từ sơ đồ nguyên lý cùng với thực hành cho bệ khóa nòng lùi mỗi lần 10 mm trong hành trình làm việc để đo các giá trị góc tương ứng và áp dụng công thức tính cho cam loại 3.

K=r_b/r_c =sinα/(Sin(α+θ)) và hiệu suất u =  (1+f.cot⁡(σ+θ)/(1+2.f.cotgα) ta được kết quả nhưu các bảng 2.3.

Kết quả tính toán tỷ số truyền, hiệu suất của con lăn khóa nòng và cần gạt lớn khi khóa nòng lùi như bảng 2.3.

b. Sơ đồ nguyên lý cam loại 4:

Trên hình (2.11a) đã trình bày sơ đồ nguyên lý cơ cấu cam loại bốn và trên hình (2.11b) biểu diễn hoạ đồ vận tốc của nó.

Áp dụng công thức (2.4) tính tỷ số truyền cơ cấu cam loại 4 K =  r_b/r_c .sinα/(sin⁡(α+θ)).(1+f.cot⁡(σ+θ)/(1+2.f.cotgα) và công thức tính hiệu suất cơ cấu cam loại 4: u=  (1+f.cotg(α+θ)1-2.fcotgβ)/(1+f.cotg(α+θ)1+2.fcotgα), với r_b = OB = 45mm, r_c = OA = 50mm; ta có kết quả tính toán cho cơ cấu cam loại 4 như s

Kết quả tính toán tỷ số truyền, hiệu suất của cần gạt lớn tới bàn móng kéo băng khi khóa nòng lùi như bảng 2.4.

Như vậy, hiệu suất, tỷ số truyền cơ cấu tiếp đạn khi khóa nòng tiến là:

u = u₁.u₂  ; K = K₁.K₂

Kết quả tính toán tỷ số truyền, hiệu suất khi khóa nòng lùi như bảng 2.5.

3. Khảo sát truyền động bộ phận tiếp đạn khi khóa nòng tiến.

Dưới tác dụng của lò xo đẩy về đẩy bệ khóa nòng cùng khóa nòng được đẩy lên, con lăn trên khóa nòng tác dụng lên rãnh cam ở cần gạt lớn làm cần gạt lớn quay sang phải, thông qua mấu liên kết của cần gạt lớn làm cho cần gạt nhỏ quay sang trái, cần gạt nhỏ làm cho bàn kéo băng chuyển động từ trong ra ngoài, sẵn sàng kéo viên đạn tiếp theo vào cửa tiếp đạn trong hành trình lùi của bệ khóa, móng giữ băng ở bệ tiếp đạn giữ không cho băng đạn chuyển động sang trái và không bị rơi ra ngoài.

Kết quả tính toán tỷ số truyền, hiệu suất của cần gạt lớn tới bàn móng kéo băng khi khóa nòng tiến như hình 2.7.

Kết quả tính toán tỷ số truyền, hiệu suất khi khóa nòng tiến như hình 2.8.

Nhận xét:

Phần này ta đã tính toán được tỷ số truyền (K) và hiệu suất (h) ở các vị trí khác nhau tương ứng với sự dịch chuyển của khâu cơ sở đối với từng cơ cấu. Kết quả tính toán được thể hiện trong bảng (2.5), (2.8) và dưới dạng đồ thị.

Dựa vào đồ thị tỷ số truyền và hiệu suất của các cơ cấu ta thấy rằng, để tăng tốc độ bắn cho súng thì ở giai đoạn đầu trong cả hành trình lùi và đẩy lên các giá trị K, h đều tăng, còn ở giai đoạn cuối thì giảm dần với mục đích giảm ảnh hưởng của lực quán tính, tránh lực va chạm mạnh.

Thực hiện kéo băng khi lùi có khâu dẫn động là bệ khóa thông qua con lăn trên khóa nòng, làm việc tin cậy, tỷ số truyền ổn định đảm bảo chính xác khi tiếp đạn.

Kết luận chương 2

Chương 2 đi vào tìm hiểu đặc điểm bsộ phận tiếp đạn của súng, trên cơ sở đó tôi tiến hành khảo sát chuyển động của cơ cấu bằng cách tính toán hiệu suất và tỉ số truyền bộ phận tiếp đạn; đưa vào chương trình execl để tính toán từ đó vẽ được đồ thị để đánh giá kết quả tính toán, từ đó xác định các giai đoạn làm việc của bộ phận tiếp đạn nhằm khảo sát 1 số đặc điểm làm việc của bộ phận tiếp đạn làm cơ sở để khai thác và sử dụng súng tại các đơn vị trong quân đội ta hiện nay.

Từ các nội dung tôi đã thực hiện trong chương này thì có một số hạn chế và khuyết điểm như sau:

- Số liệu tính toán được đo thủ công và xác định trên bản vẽ nên có độ chính xác cao.

- Trên cơ sở xây dựng và xác định các phương dạng cam của máy tự động thì đồ án này chưa đi sâu vào xác định các quá trình chuyển động và xảy ra các va chạm giữa các cơ cấu trong súng mà chỉ khảo sát một cơ cấu tiếp đạn của súng.

CHƯƠNG III

KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG SÚNG ĐẠI LIÊN 7,62mm M60

3.1. Đặc điểm sử dụng súng đại liên 7,62mm M60

Súng đại liên M60 là súng hệ 2, từ đặc điểm kết cấu được nghiên cưu ở chương 2. Khi sử dụng súng phải tuân thủ một số theo một số quy định sau:

- Khi lau chùi nòng súng không để dung dịch lau lọt vào khâu trích khí bằng cách quay khâu trích khí lên phía trên.

- Phải để khóa an toàn ở vị trí mở (FIRE) thì mới kéo khóa nòng về sau được. Sau khi đã kéo bệ khóa nòng nhớ đẩy tay kéo khóa về trước.

- Các chi tiết bộ phận của súng luôn thể hiện đúng chức năng trong các điều kiện sử dụng khác nhau. Quá trình sử dụng phải tuân thủ đúng và đầy đủ các quy tắc sử dụng, phải bảo đảm tốt các điều kiện làm việc của súng.

3.2. Đặc điểm quá trình cất giữ, bảo quản súng

3.2.1. Bảo quản thường xuyên

a. Lau chùi hàng ngày:

Đối với vũ khí dù không sử dụng cũng phải kiểm tra lau chùi sạch sẽ bụi bẩn theo chế độ lau chùi bảo quản hàng ngày. Nếu súng có sử dụng huấn luyện học tập phải tháo thông thường lau chùi bôi dầu mỡ các bộ phận chuyển động.

b. Lau chùi hàng tuần:

Vào ngày cuối tuần phải đưa súng ra tháo thông thường lau chùi sạch sẽ bôi dầu mỡ. Các dụng cụ phụ tùng đi kèm theo súng phải được lau chùi bôi dầu bảo quản. Hong phơi trang cụ, bẩn thì giặt, rách thì vá lại.

3.2.3. Bảo quản súng bị ngâm nước hoặc mới nhận về

Súng bị ngâm nước hoặc lấy ở kho về phải kiểm tra tháo hoàn toàn ra lau khô tẩy sạch dầu mỡ rồi bôi dầu mỡ bảo quản. Đối với các chi tiết kim loại không phải tháo mà đem hong phơi.

3.2.4. Bảo quản lau chùi vũ khí huấn luyện

Vũ khí huấn luyện phải bảo quản như vũ khí chiến đấu

3.2.6. Mức độ tháo lắp súng trong đại liên M60

a. Tháo thông thường:

- Kiểm tra an toàn

+ Hướng súng về phía an toàn.

+ Ấn lẫy hãm, mở nắp bộ phận tiếp đạn dựng lên.

+ Tháo băng đạn khỏi bệ tiếp đạn (nếu có).

+ Mở khóa an toàn, kéo tay kéo bệ khóa nòng về sau, quan sát buồng đạn, thả bộ phận khóa nòng tiến từ từ.

- Tháo báng súng

+ Mở miếng thép tỳ vai ra: Dùng đạn tập (hoặc tống chốt Φ4) ấn vào lỗ ở đế báng cho then hãm bộ phận hãm và đi xuống.

+ Đẩy báng súng xuống, kéo báng về sau lấy ra khỏi hộp khóa nòng.

- Tháo bộ phận tiếp đạn khỏi thân súng

+ Ấn lẫy hãm, mở bộ phận tiếp đạn dựng lên.

+ Dùng búa sắt, tống chốt Φ4 tháo then hãm ống trục, tháo ống trục

- Tháo bộ phận cò

+ Ép nhíp hãm, nâng đầu sau nhíp lên rời khỏi đầu trục lẫy cò, tháo nhíp khỏi chốt liên kết.

+ Rút chốt liên kết sang trái rút ra.

+ Đẩy hộp cò về trước, kéo xuống, lấy ra khỏi hộp khóa nòng.

b. Tháo hoàn toàn

- Tháo thông thường

- Tháo rời bộ phận tiếp đạn

- Tháo rời bộ phận cò

+ Mở khóa an toàn.

+ Ép lẫy cò xuống, rút trục lẫy cò sang trái ra.

+ Lấy lẫy cò, chốt đẩy, lò xo lẫy cò khỏi hộp cò.

3.2.8. Quy trình bảo quản súng đại liên M60

- Kiểm tra an toàn

- Lau sơ bộ bên ngoài

- Tháo súng (tháo thông thường hoặc hoàn toàn)

- Lau sạch từng cụm, bộ phận, chi tiết

- Bôi dầu mở cho các cụm bộ phận chi tiết theo thứ tự lắp đến đâu bôi đến đó.

3.2.10. Công tác quản lý súng đại liên M60

- Súng đại liên M60 được được bảo quản giữ gìn trong tay bộ đội hoặc để cất giữ trong kho đều phải được đăng ký số hiệu, tình trạng kỹ thuật, số lượng, chất lượng và đồng bộ theo súng.

- Súng đại liên M60 bảo quản ở các đơn vị trực chiến huấn luyện, chiến đấu đều phải có tủ súng hoặc giá súng để cất giữ.

3.3. Xác định những hư hỏng xảy ra trong khi sử dụng

3.3.1. Những ảnh hưởng của cấu tạo và chuyển động đến sử dụng

- Với loại súng cũ không có mấu an toàn, khi bệ khoá nằm ở vị trí phía trước, nếu đóng khoá an toàn mà lại kéo bệ khoá về sau dễ gây kẹt giữa bệ khoá với lẫy cò. Tình trạng này nguy hiểm khi nạp đạn vì khi đó bệ khoá dễ bị đẩy về trước gây nổ bất ngờ. Sau đó, khi bệ khoá lùi dễ gây kẹt mạnh với lẫy cò gây hỏng lẫy cò. Vì vậy súng chỉ đóng khoá an toàn khi bệ khoá ở vị trí giương.

- Súng mới sản xuất thì dùng rãnh 2 của bộ phận điều chỉnh khí thuốc. Sau khi bắn khoảng 1000 ÷ 1500 phát thì năng lượng trích khí trở nên thừa làm cho hệ tự động chuyển động không êm, gây va đập cho súng. Khi đó phải chỉnh để bộ phận điều chỉnh về rãnh số 1. Lúc này rãnh số 2 và 3 sử dụng cho hệ tự động làm việc ở những điều kiện khó khăn khác mà súng gặp phải khi sử dụng.

3.3.2. Những ảnh hưởng của cấu tạo và chuyển động đến khai thác

a. Với súng đang sử dụng:

- Tiến hành kiểm tra bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa theo đúng kế hoạch.

- Để hạn chế sự tác động của môi trường có hại cho súng cần phải thường xuyên lau chùi sạch sẽ, bôi dầu mỡ bảo quản lên bề mặt chi tiết kim loại.

- Đối với nòng súng và các bộ phận có liên quan tiếp xúc trực tiếp với khí thuốc thì sau khi bắn phải được rửa bằng dung dịch nước xà phòng để tẩy rửa muội thuốc sau đó  rửa sạch bằng nước, dùng giẻ  lau sạch và bôi dầu bảo quản.

- Đạn phải để nơi thoáng mát, có mái che.

b. Đối với súng đang cất giữ:

- Dùng các biện pháp chống ẩm như: Dùng màng bao gói các chi tiết rời hoặc cả thân súng, giá súng (khi bảo quản phải hàn kín và có chất kích hoạt chống ẩm silicagen đặt ở trong).

- Tăng cường kiểm tra nhiệt độ và độ ẩm trong nhà kho, có biện pháp thông gió tự nhiên hoặc nhân tạo khi cần thiết.

- Khi cất giữ ngoài trời phải có lán che, mái che hoặc bạt phủ, súng phải được kê cao hơn mặt đất 20 cm.

Kết luận chương 3

Từ đặc điểm nghiên cứu về cấu tạo của súng đại liên 7,62mm M60, nắm rõ được cấu tạo từ đó ứng dụng nhanh chóng vào khai thác sử dụng bảo dưỡng súng và các loại súng cùng loại, đặc biệt là các loại súng hệ 2 vẫn còn tồn trong các nhà kho sau khi chiến tranh kết thúc.

ĐÁNH GIÁ KẾT LUẬN

Đồ án "Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo và quá trình khai thác, sử dụng súng đại liên 7,62mm M60" tôi đã thực hiện trên các nội dung sau:

Chương 1: Tổng quan về súng đại liên 7,62mm M60

Chương này đã làm rõ được các nội dung về các đặc tính chiến kỹ thuật như công dụng, tính năng chiến kỹ thuật, đồng bộ, đặc điểm cấu tạo, cấu tạo chính và chi tiết của súng Đại liên 7,62mm M60.

Chương 2: Khảo sát hành trình bộ phận tiếp đạn súng đại liên 7,62mm M60.

Nghiên cứu kết cấu bô phận tiếp đạn của súng đại liên M60.

Xác định được các liên kết của bệ khoá với bộ phận tiếp đạn, tính toán xác định được cụ thể, tỉ mỉ từng hành trình chuyển động bộ phận tiếp đạn để từ đó tính được tỷ số truyền và hiệu suất cơ bản chính xác, tin cậy, nhằm khai thác súng có hiệu quả và tiết kiệm.

Chương 3: Khai thác và sử dụng súng đại liên 7,62mm M60

Đưa ra trình tự, cách thức, đặc điểm trong quá trình khai thác sử dụng súng

Khái quát tương đối cụ thể công tác bảo quản, bảo dưỡng súng. Nêu lên được  một số hư hỏng và cách khắc phục trong huấn luyện, sử dụng súng.

Từ việc giải quyết các nội dung đồ án tốt nghiệp bản thân tôi đã tổng hợp được kiến thức cơ bản học ở trường, vận dụng được một phần lý thuyết vào thực tế để tìm hiểu kết cấu của trang bị cụ thể... Trên cơ sở đó đã giúp cho bản thân tôi có kiến thức thực tế, có phương pháp nghiên cứu, cách đặt và giải quyết vấn đề của VKTBKT ở các đơn vị sau khi ra trường.

Trong quá trình làm đồ án tốt nghiệp. Tôi đã được sự giúp đỡ tận tình của các thầy giáo trong Khoa Vũ khí - Trường Sĩ Quan Kỹ thuật Quân sự, đặc biệt là sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo của thầy giáo : Tiến sĩ……………...

Bản thân đã nỗ lực đạt được những kết quả trên nhưng do chưa có kinh nghiệm tìm hiểu một vấn đề khoa học thực tế, biện pháp, nội dung, thứ tự các bước tiến hành để giải quyết vấn đề khoa học kỹ thuật và khả năng kiến thức còn hạn chế nên đồ án của tôi không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong sự chỉ bảo góp ý của thầy giáo, các đồng chí và các bạn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Phan Nguyên Thiệu, Khổng Đình Tuy, Nguyễn Trường Sinh và Trương Tư Hiếu, Trang bị điển hình vũ khí tổng hợp phần 5, Trường SQKT Quân sự năm 2004.

2. Hồ Thanh Hải, Binh khí vũ khí bộ binh Súng đại liên, Tập 5, Cục Quân khí/TCKT, năm 2002

3. Hướng dẫn kiểm tra kỹ thuật và bảo dưỡng, sửa chữa súng bộ binh, Cục Quân khí/TCKT, năm 2005

4. Nguyễn Tấn Thông “ Vũ khí bộ binh hề II” Tổng cục kỹ thuật/ Trường cao đẳng, kỹ thuật Vin-Hem Pích.

5. Phạm Huy Chương, Giáo trình cơ sở kết cấu và tính toán thiết kế máy tự động, Trường SQKT Quân sự, năm 1998.

"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"