MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU...........................................................................................................................................................................................................4

MỞ ĐẦU...................................................................................................................................................................................................................6

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SÚNG TIỂU LIÊN 7,62mm AK................................................................................................................................8

1.1. Giới thiệu chung.................................................................................................................................................................................................8

1.1.1. Lịch sử ra đời và phát triển............................................................................................................................................................................8

1.1.2. Công dụng, tính năng của súng................................................................................................................................................................... 8

1.1.3. Nguyên lí hoạt động........................................................................................................................................................................................9

1.2. Cấu tạo chung của súng.................................................................................................................................................................................10

1.2.1. Nòng súng......................................................................................................................................................................................................10

1.2.2. Hộp khoá nòng..............................................................................................................................................................................................11

1.2.3. Nắp hộp khóa nòng.......................................................................................................................................................................................12

1.2.4. Bộ phận khoá nòng........................................................................................................................................................................................12

1.2.5. Bộ phận đẩy về..............................................................................................................................................................................................13

1.2.6. Bộ phận cò.....................................................................................................................................................................................................13

1.3. Cấu tạo bộ phận ngắm cơ khí súng tiểu liên 7,62mm AK................................................................................................................................14

1.3.1. Công dụng.....................................................................................................................................................................................................14

1.3.2. Cấu tạo..........................................................................................................................................................................................................14

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1...........................................................................................................................................................................................16

CHƯƠNG 2:  NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THIẾT KẾ BỘ PHẬN NGẮM VÀ CƠ SỞ HIỆU CHỈNH BẰNG KÍNH NGẮM CHUẨN TRỰCC.................17

2.1. Nguyên lí cấu tạo bộ phận ngắm.....................................................................................................................................................................17

2.1.1. Khái niệm......................................................................................................................................................................................................17

2.1.2. Phân loại.......................................................................................................................................................................................................18

2.2. Xác định các thông số của thước ngắm..........................................................................................................................................................23

2.2.1.Thước ngắm kiểu khung................................................................................................................................................................................23

2.2.2. Tính thước ngắm bệ vồng của súng tiểu liên 7,62mm AK...........................................................................................................................24

2.3. Cơ sở hiệu chỉnh.............................................................................................................................................................................................24

2.3.1. Xác định góc ngắm của thước ngắm cơ khí................................................................................................................................................25

2.3.2. Quy chính thước ngắm cơ khí trên súng bộ binh........................................................................................................................................28

2.3.3. Giải pháp hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực......................................................................................................................................30

2.4. Đặc điểm thiết kế của kính ngắm chuẩn trực.................................................................................................................................................34

2.4.1. Thiết kế hệ thống quang học.......................................................................................................................................................................34

2.4.2. Thiết kế kích thước......................................................................................................................................................................................35

2.4.3. Tính toán đối với hệ thực...........................................................................................................................................................................38

2.4.4. Tổng hợp kết quả tính toán hệ thống quang học vật kính.........................................................................................................................39

2.5. Tính toán lưới tọa độ trên kính khắc vạch...................................................................................................................................................41

2.6. Thiết kế hệ thống cơ khí đồng bộ...............................................................................................................................................................45

2.6.1. Thiết kế tổng thể kính quy chính...............................................................................................................................................................45

2.6.2. Thiết kế hệ thống điều chỉnh kính vạch khắc............................................................................................................................................47

2.7. Tính xích kích thước vòng chỉnh..................................................................................................................................................................48

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2........................................................................................................................................................................................50

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP HIỆU CHỈNH BỘ PHẬN NGẮM SÚNG TIỂU LIÊN  7,62mm AK BẰNG KÍNH NGẮM CHUẨN TRỰC.................51

3.1. Các phương pháp hiệu chỉnh......................................................................................................................................................................51

3.1.1. Hiệu chỉnh thông thường..........................................................................................................................................................................51

3.1.2. Hiệu chỉnh trực tiếp....................................................................................................................................................................................52

3.1.3. Hiệu chỉnh thước ngắm cơ khí sử dụng kính ngắm đầu nòng..................................................................................................................53

3.1.4. Phương pháp hiệu chỉnh dùng đầu chỉ thị laser.......................................................................................................................................55

3.2. Phương pháp hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực.................................................................................................................................57

3.2.1. Chuẩn bị làm việc với kính quy chính........................................................................................................................................................57

3.2.2. Tiến hành hiệu chỉnh.................................................................................................................................................................................59

3.2.3. Tiến hành bắn kiểm tra..............................................................................................................................................................................60

3.2.4. Kiểm tra đồng bộ thiết bị ngắm bắn và súng.............................................................................................................................................61

3.3. Những hỏng hóc thông thường và phương pháp khắc phục.......................................................................................................................62

3.4. Bảo quản và cất giữ.....................................................................................................................................................................................64

3.5. Quản lí điểm hiệu chỉnh riêng.....................................................................................................................................................................66

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.......................................................................................................................................................................................67

KẾT LUẬN..........................................................................................................................................................................................................68

TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................................................................................................................69

LỜI NÓI ĐẦU

Hiện nay, mặc dù quân đội ta đã được trang bị nhiều vũ khí hiện đại nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa nhưng không thể phủ nhận vai trò rất lớn của một loại vũ khí bộ binh đã, đang và còn tiếp tục được sử dụng, đó chính là súng tiểu liên 7,62mm  AK.

Súng tiểu liên 7,62mm AK được trang bị chủ yếu trong các đơn vị bộ binh hiện nay, đặc biệt ở các đơn vị bộ đội chủ lực. Do số lượng nhiều, cường độ sử dụng lớn cho nên hư hỏng thường xuyên xảy ra, việc thực hiện công tác BĐKT cho súng phải được thực hiện thường xuyên đầy đủ và khoa học, có như vậy mới đảm bảo các hệ số kỹ thuật, vũ khí luôn ở trạng thái tốt nhất phục vụ tốt cho nhiệm vụ chiến đấu, trực sẵn sàng chiến đấu và huấn luyện.

  Trên cơ sở những vấn đề chung trong hiệu chỉnh súng bộ binh, Các thiết bị ngắm bắn đồng bộ với súng bộ binh được chia ra gồm các thiết bị ngắm bắn cơ khí (thước ngắm cơ khí) và các thiết bị ngắm bắn quang - quang điện tử (đối với một số loại súng cụ thể). Thực tế thấy rằng, thước ngắm cơ khí luôn là thành phần không thể thiếu đối với các súng bộ binh; việc quy chính hiệu chỉnh thước ngắm cơ khí đồng bộ với súng bộ binh được thực hiện khi sản xuất, sửa chữa, trước các đợt bắn kiểm tra, khi thấy xác suất tiêu diệt mục tiêu giảm hoặc chuẩn bị cho các nhiệm vụ đặc biệt. Hiện nay, để quy chính, hiệu chỉnh thiết bị ngắm bắn đồng bộ với súng bộ binh ta có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau: phương pháp quy chính trực tiếp, phương pháp quy chính sử dụng kính ngắm đầu nòng, phương pháp quy chính sử dụng đầu chỉ thị laser. Khi thực hiện các phương pháp quy chính trên cần phải triển khai bia hiệu chỉnh ở cự ly nhất định và phải bắn kiểm tra bằng đạn thật. Như vậy có thể thấy rằng các phương pháp quy chính trên đều có chung nhược điểm là cần phải có địa hình để triển khai quy chính và việc đồng bộ thiết bị ngắm bắn bắt buộc phải bắn đạn thật. Đặc biệt sử dụng các phương pháp quy chính này để quy chính thiết bị ngắm bắn trong điều kiện tối trời và ban đêm gặp rất nhiều khó khăn, tăng nguy cơ mất an toàn. Để giải quyết các nhược điểm mà các phương pháp hiệu chỉnh đang sử dụng gặp phải, giải pháp mới được sử dụng hiện nay là sử dụng kính chuẩn trực để quy chính, hiệu chỉnh đồng bộ thiết bị ngắm bắn trên vũ khí.

  Để phục vụ cho việc giải quyết được nhiệm vụ này, tôi chọn đồ án:

“ Nghiên cứu đặc điểm thiết kế và xây dựng phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm súng tiểu liên 7,62mm AK bằng kính ngắm chuẩn trực ”

Trong quá trình thực hiện tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo: ThS .................... đã tận tình chỉ bảo tôi trong toàn bộ quá trình thực hiện đồ án. Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn các thầy giáo trong Khoa Vũ khí đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện, giúp đồ án được hoàn thiện hơn. Do kiến thức của bản thân và thời gian thực hiện đồ án còn hạn chế, đồ án không tránh khỏi những thiếu sót, khuyết điểm. Rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp tận tình của các đồng chí giáo viên để đồ án của tôi được hoàn thiện hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

                                                                                                                                                                     ...., ngày ... tháng ... năm 20...

                                                                                                                                                                         Học viên thực hiện

                                                                                                                                                                      .......................

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Để giải quyết những vấn đề còn tồn tại trong quy chính thiết bị ngắm trên súng bộ binh đáp ứng yêu cầu triển khai nhanh, có thể quy chính hiệu chỉnh thiết bị ngắm bắn ở mọi địa hình, trong mọi hoàn cảnh thời tiết, không gian chật hẹp và đặc biệt thiết bị quy chính này cũng có thể được sử dụng để quy chính, hiệu chỉnh trong điều kiện tối trời và ban đêm,… cần thiết phải nghiên cứu tìm ra giải pháp, nghiên cứu tính toán, thiết kế chế tạo kính quy chính để áp dụng cho việc qui chính các thiết bị ngắm bắn của các loại súng bộ binh.

Vì lí do đó nên tôi chọn đề tài “ Nghiên cứu đặc điểm thiết kế và xây dựng phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm súng tiểu liên 7,62mm AK bằng kính ngắm chuẩn trực ”.

2. Mục tiêu của đề tài

Nghiên cứu đặc điểm thiết kế và xây dựng phương pháp hiệu chỉnh súng tiểu liên 7,62mm AK bằng kính ngắm chuẩn trực.

3. Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan về súng tiểu liên 7,62mm AK.

- Nghiên cứu đặc điểm thiết kế bộ phận ngắm và cơ sở hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực.

- Phương pháp quy chính súng bằng kính ngắm chuẩn trực.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Bộ phận ngắm của súng AK và kính ngắm chuẩn trực.

- Phạm vi nghiên cứu: Đặc điểm thiết kế bộ phận ngắm súng AK và quy trình hiệu chỉnh súng bằng kính ngắm chuẩn trực.

5. Phương pháp nghiên cứu

+ Nghiên cứu lý thuyết

+ Thực hành thực nghiệm trên súng thật

+ Hoàn thiện quy trình hiệu chỉnh súng

6. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đồ án

Hiện nay các nghiên cứu và ứng dụng để quy chính súng bộ binh nói chung và súng AK nói riêng bằng kính ngắm còn khá hạn chế. Đồ án đi sâu vào nghiên cứu về đặc điểm thiết kế, xây dựng quy trình hiệu chỉnh súng bằng kính ngắm chuẩn trưc đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

7. Kết cấu của đồ án

Kết cấu đồ án gồm có 3 chương, nội dung cơ bản các chương như sau:

Chương 1: Tổng quan về súng tiểu liên 7,62mm AK

Chương 2: Nghiên cứu đặc điểm thiết kế bộ phận ngắm và cơ sở hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực

Chương 3: Phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm súng tiểu liên 7,62mm AK bằng kính ngắm chuẩn trực

ĐÁNH GIÁ KẾT LUẬN

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ SÚNG TIỂU LIÊN 7,62mm AK

1.1. Giới thiệu chung

1.1.1. Lịch sử ra đời và phát triển

Súng tiểu liên AK cỡ 7,6 2mm do MikhailTimofeevich Kalashnikova người Liên bang Nga thiết kế 1947. AK là chữ đầu của 2 từ: Avtomat (tự động) Kalashnikova (tên kĩ sư). Súng AK cải tiến có 2 loại: AKM có lắp thêm bộ phận giảm nẩy ở đầu nòng súng và lẫy giảm tốc; AKMS là loại báng gập (bằng sắt). Một số cũng dựa theo kiểu trên để sản xuất, Từ khi ra đời đến nay mẫu súng này được Nga nghiên cứu cải tiến và cho ra đời các phiên bản khác nhau như. AKM, AK-74, AK101, AK102, AK103, AK104, AK105, AK107...

1.1.2. Công dụng, tính năng của súng

Tiểu liên AK là loại súng tự động trang bị cho cá nhân để tiêu diệt sinh lực địch ở tầm gần bằng hoả lực, lưỡi lê, báng súng.

Súng dùng đạn 7,62 mm kiểu năm 1943 (đạn trung gian 7,62 mm).

Súng tiểu liên AK có khả năng bắn phát một và bắn liên thanh. Chủ yếu là liên thanh loạt ngắn (đến 5 phát) và liên thanh loạt dài (đến 10 phát).

Tầm bắn hiệu quả 400 m. Tập trung nhiều khẩu có thể tiêu diệt mục tiêu mặt đất tới 800m; bắn máy bay và quân dù tới tầm 500m.

Số liệu chiến kỹ thuật như bảng 1.a.

1.1.3. Nguyên lí hoạt động

- Súng tự động, hoạt động theo nguyên lý trích khí qua thành nòng, buồng khí hở, piston lùi dài.

- Khoá nòng dọc, đóng mở kiểu quay.

- Phát hoả theo kiểu búa đập vồng, dùng năng lượng lò xo riêng.

- Bộ phận cò bảo đảm cho súng bắn được phát một và bắn liên thanh.

- Tiếp đạn bằng hộp, sử dụng năng lượng lò xo riêng. Hộp dẹt và cong hình vòng cung, đạn xếp trong hộp theo hai hàng chênh nhau.

1.2. Cấu tạo chung của súng

Súng tiểu liên AK gồm những phận chính sau: Nòng súng; Hộp khoá nòng; Nắp hộp khoá nòng; Bộ phận khoá nòng; Bộ phận đẩy về; Bộ phận cò; Bộ phận ngắm; Ống dẫn piston và ốp lót tay; Báng súng và tay cầm; Hộp tiếp đạn; Ngoài ra súng còn có đồng bộ kèm theo.

1.2.1. Nòng súng

* Công dụng:

- Kết hợp với vỏ đạn làm buồng đốt thuốc phóng.

- Tạo cho đầu đạn một sơ tốc cần thiết.

- Tạo cho đầu đạn một tốc độ quay cần thiết.

* Cấu tạo:

Nòng súng liên kết với hộp khoá nòng, bệ cố định, khâu trích khí và thước ngắm bằng cách ghép căng, chống xoay bằng chốt. Phía ngoài đầu nòng có ren trái dùng để lắp bạc bảo vệ hoặc bạc bắn đạn, đạn hơi hoặc bộ phận bù. Chốt định vị phía trước bệ đầu ngắm dùng để chống xoay cho các chi tiết lắp vào đầu nòng và hộp dụng cụ khi thông nòng.

1.2.3. Nắp hộp khóa nòng

* Công dụng:

Dùng để bảo vệ các chi tiết bên trong nòng súng khỏi va đập và cát bụi bẩn.

* Cấu tạo:

Nắp hộp được dập các gân nổi để tăng cứng, phía sau có lỗ chứa cốt đuôi lò xo đẩy về. Bên phải có khuyết để vỏ đạn thoát ra ngoài.

1.2.4. Bộ phận khoá nòng

* Công dụng:

- Đẩy đạn vào buồng đạn, đóng kín đuôi nòng để tạo buồng đốt, phát hỏa và móc vỏ đạn.

* Cấu tạo:

Bộ phận khóa nòng gồm: khóa nòng và bệ khoá nòng.

- Khóa nòng:

Khoá nòng có nhiệm vụ đóng khoá nòng, tống đạn, rút và hất vỏ đạn. Cấu tạo khoá nòng gồm: thân khoá, kim hoả, chốt kim hoả, móc đạn, lò xo móc đạn và chốt móc đạn.

1.2.6. Bộ phận cò

* Công dụng:

Bộ phận phát cò đảm bảo bắn phát một, bắn liên thanh, an toàn chống nổ sớm và an toàn chống nổ bất ngờ cho súng.

* Cấu tạo:

Bộ phận phát hoả gồm có:

- Búa, lò xo búa và trục búa.

- Tay cò và trục tay cò.

- Lẫy bắn phát một và lò xo.

1.3. Cấu tạo bộ phận ngắm cơ khí súng tiểu liên 7,62mm AK

1.3.1. Công dụng

Bộ phận ngắm dùng để ngắm bắn cho súng ở các cự ly khác nhau.

1.3.2. Cấu tạo

Bộ phận ngắm bao gồm đầu ngắm lắp phía đầu nòng và thước ngắm lắp trên hộp khóa nòng.

Phần đầu ngắm gồm: bệ cố định, bệ di động, đầu ngắm, chốt hãm và trục chốt hãm.

Phần thước ngắm gồm: Bệ thước ngắm, thước ngắm, nhíp, du tiêu, núm hãm và lò xo.

Trên bệ thước ngắm có biên hình cam biểu diễn mối quan hệ giữa tầm bắn với góc bắn.

Trên thước ngắm có khắc vạch cự li từ 100m đến 800m tương ứng với các vạch từ 1 đến 8.

Nhíp, lò xo du tiêu và du tiêu dùng để lấy cự li ngắm và cố định vị trí thước ngắm khi ngắm bắn.

Du tiêu có khuyết để du tiêu trượt trên thước ngắm, có lỗ  để lắp núm hãm du tiêu và ổ để chữa lò xo du tiêu.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong chương 1, đã trình bày tổng quan, các thông số cơ bản, đặc điểm cấu tạo của súng Tiểu liên 7,62mm AK. Đặc biệt đi sâu vào công dụng, đặc điểm cấu tạo thiết kế, hoạt động của bộ phận ngắm cũng như các bộ phận chính của súng để làm cơ sở cho việc nghiên cứu, ứng dụng kính ngắm chuẩn trực vào việc quy chính bộ phận ngắm cơ khí của súng tiểu liên 7,62mm AK.

Đã hoàn thành cơ bản những nội dung đặt ra ơ chương 1. Từ cơ sở những kiến thức đã tìm hiểu được ở chương 1 sẽ tiến hành giải quyết những nội dung đặt ra ở chương 2.

Chương 2 sẽ tiến hành đi sâu nghiên cứu đặc điểm thiết kế bộ phận ngắm và cơ sở hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực để làm tiền đề cho việc hiệu chỉnh súng tiểu liên 7,62mm AK.

CHƯƠNG 2

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM THIẾT KẾ BỘ PHẬN NGẮM VÀ CƠ SỞ HIỆU CHỈNH BẰNG KÍNH NGẮM CHUẨN TRỰC

2.1. Nguyên lí cấu tạo bộ phận ngắm

2.1.1. Khái niệm

Bộ phận ngắm có công dụng xác định vị trí của nòng súng, sao cho khi bắn, đạn trúng mục tiêu.

Như chúng ta đã biết đường đạn trong không khí là một đường cong, vì vậy nếu đường trục nòng hướng thẳng mục tiêu thì khi bắn điểm chạm của đạn sẽ thấp hơn mục tiêu. Vì vậy, khi bắn muốn đạn trúng mục tiêu phải hướng nòng lên một góc α (góc ngắm) thay đổi theo cự ly bắn. Nhiệm vụ của bộ phận ngắm là xác định góc α đó. Ngoài ra bộ phận ngắm còn xác định hướng bắn và hiệu chỉnh các sai lệch do gió, độ dạt đạn do sự chuyển động của mục tiêu, …

2.1.2. Phân loại

Căn cứ vào cấu tạo có hai loại chính:

- Bộ phận ngắm cơ khí

- Bộ phận ngắm quang học

2.1.2.1. Nguyên lí cấu tạo bộ phận ngắm cơ khí

* Cấu tạo phần đầu ngắm:

Phần đầu ngắm đặt ở phía trước, thường được đặt ở đoạn đầu nòng. Đầu ngắm kết hợp với thước ngắm tạo nên đường ngắm cơ bản. Trong súng bộ binh thường sủ dụng phương pháp ngắm ba điểm. Đường thẳng đi qua khe ngắm, đầu ngắm, điểm ngắm là đường ngắm đúng. Phần đầu ngắm thông thường bao gồm: đầu ngắm, bệ di động, bệ cố định.

+ Đầu ngắm điều chỉnh được:

Đầu ngắm này có thể điều chỉnh được khi hiệu chỉnh sai lệch, cấu tạo gồm có đầu ngắm, bệ di động và bệ cố định, do đó chúng có thể chuyển động tương đối với nhau khi điều chỉnh.

+ Đầu ngắm cố định:

Đầu ngắm cố định với nòng súng, không điều chỉnh được, như: súng K59, tiểu liên M3A1, đại liên M60,… Hình dạng đầu ngắm rất đa dạng, thường gặp một số loại chính là: hình tam giác, hình thang, hình chữ nhật, hình cầu, hình trụ…

* Một số loại thước ngắm thông dụng:

Thước ngắm cố định: là thước ngắm cố định với nòng hoặc hộp khóa nòng, loại này đơn giản nhưng chỉ ngắm chính xác ở một cự ly nhất định, thường áp dụng cho một số loại súng có tầm bắn ngắn như súng ngắn, súng tiểu liên nhẹ.

Thước ngắm kiểu tấm: Gồm các tấm quay quanh một trục, mỗi tấm ứng với một cư ly bắn, khi bắn với cự ly nào thì dựng tấm đó lên. Loại này có cấu tạo phức tạp nên hiện nay không dùng.

Một kiểu đơn giản hơn là thước ngắm kiểu lật, chỉ cần hai tấm gắn vuông góc có chung trục quay, loại này sử dụng đơn giản ngắm bắn chính xác nhưng chỉ ngắm được ở hai cự ly, ví dụ như: K50, AR15.

Thước ngắm kiểu cột, tương tự như kiểu khung, nhưng khung thước ngắm được hay bằng cột.

Thước ngắm kiểu khung hoặc kiểu cột có ưu điểm là ngắm bắn chính xác ở nhiều cự ly khác nhau, tầm bắn xa, nhưng có nhược điểm là cấu tạo phức tạp, kích thước lớn nên dễ bị cong vênh, các vạch khắc không đều nhau, loại này thường áp dụng cho các loại súng như đại liên trở lên.

2.1.2.2. Nguyên lý cấu tạo bộ phận ngắm quang học

Khi ngắm bắn bằng bộ phận ngắm cơ khí thì mắt người đồng thời phải nhìn ba điểm ở ba cự ly khác nhau là khe ngắm đầu ngắm và mục tiêu, nhưng mắt người chỉ có thể điều tiết để mỗi thời điểm chỉ nhìn rõ được một trong ba điểm đó, vì vậy việc ngắm bắn khó chính xác. Mặt khác khi bắn các mục tiêu nhỏ ở cự ly xa, góc nhìn hẹp nên nhìn mục tiêu không được rõ, khi thời tiết, khí tượng không được thuận lợi như sương mù, trời tối... việc ngắm bắn bằng bộ phận ngắm cơ khí cũng có rất nhiều hạn chế. Để khắc phục các nhược điểm trên của bộ phận ngắm cơ khí, ta sử dụng kính ngắm quang học. Kính ngắm quang học có các ưu điểm sau:

Hình ảnh của mục tiêu và vạch khắc của kính ngắm đều nằm trên kính vạch khăc, do đó ngắm không mỏi mắt.

2.2. Xác định các thông số của thước ngắm

2.2.1.Thước ngắm kiểu khung

Thông số thước ngắm kiểu khung như hình 2.5.

Từ hình 2.5 có:

α : Góc bắn

L₀ : Khoảng cách từ đầu ngắm tới thước ngắm

a : Khoảng cách từ đầu ngắm tới đỉnh trục nòng

h : Khoảng cách từ khe ngắm tới đỉnh đầu ngắm (theo phương góc với trục nòng)

Phương pháp tính toán:

- Bước 1: lập bảng quan hệ góc bắn với cự ly bắn dựa theo bảng bắn

- Bước 2: Xác định các kích thước L₀ và a theo kết cấu súng

- Bước 3: Theo công thức h = L₀.tgα

Tính được chiều cao h của khe ngắm ứng với các cự ly bắn.

2.2.2. Tính thước ngắm bệ vồng của súng tiểu liên 7,62mm AK

Thứ tự tính toán:

- Bước 1: Xác định các kích thước của bộ phận ngắm như L_o, a, chiều dài thước ngắm và vạch chia M trên thước ngắm.

+ L_o  = 378mm

+ a =49mm

+ α=12^o

- Bước 2: Tính chiều cao từ đường trục nòng tới đỉnh khe ngắm

H = a + L_o tgα = 49 + 378.tg12^o  =55,598mm

2.3. Cơ sở hiệu chỉnh

2.3.1. Xác định góc ngắm của thước ngắm cơ khí

Độ chính xác của phát bắn trên súng bộ binh không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của súng, đạn và trình độ của xạ thủ mà còn phụ thuộc cả vào độ chính xác của các góc ngắm trên các thiết bị ngắm (thước ngắm cơ khí và kính ngắm quang học) được đồng bộ theo súng cùng mức độ qui chính đường ngắm của chúng theo súng.

Góc ngắm của thiết bị ngắm được tính theo công thức đã nêu trong bảng bắn súng bộ binh:

a_i = q_i - g + Da_i                                                                           (2.1)

Trong đó:

a_i : Góc ngắm của thiết bị ngắm;

q_i : Góc phóng của đầu đạn;

g : Góc nẩy của súng;

Da_i : Lượng bù cho góc ngắm do ảnh hưởng bởi khoảng cách từ đỉnh đầu ngắm của thước ngắm cơ khí tới trục lòng nòng súng và tới miệng nòng súng.

Để phục vụ cho các nội dung trình bày dưới đây, ta dựng hình 2.7 biểu diễn tư thế của thước ngắm cơ khí trên súng:

Trong đó ý nghĩa các đại lượng và kích thước như sau:

s-s: Trục lòng nòng súng trước khi đầu đạn bay ra khỏi miệng nòng;

n-n: Mặt phẳng miệng nòng;

C :Tâm miệng nòng;

DC : Vị trí thăng bằng ngang của trục lòng nòng;

A : Đỉnh đầu ngắm của thước ngắm cơ khí;

b₁ : Khoảng cách từ đỉnh đầu ngắm A tới miệng nòng n-n;

h₁ : Chiều cao của đỉnh đầu ngắm A so với trục lòng nòng s-s;

B₀ : Khe ngắm ở vị trí thước ngắm 0;

AB₀ : Trục ngắm (đường ngắm cơ bản) của thước ngắm cơ khí;

B₁ , B₂ , B₃ … : Vị trí của khe ngắm ở các thước ngắm 1, 2, 3, … còn lại;

K : Điểm kiểm tra (vị trí danh nghĩa của điểm chạm trung bình) trên bia ở cự li d₁ cho thước ngắm 3;

N : Điểm ngắm trên bia ở cự li d₁ cho thước ngắm 3 của thước ngắm cơ khí.

Quá trình tính toán dưới đây được thực hiện với các điều kiện sau:

Điểm ngắm D của mục tiêu cố định nằm trên mặt phẳng thăng bằng ngang của trục lòng nòng (trên đường DC), có nghĩa là góc tà của mục tiêu bằng 0.

Miệng nòng là mặt cắt (mặt n-n) vuông góc với trục lòng nòng s-s tại vị trí kết thúc của các rãnh xoắn bên trong lòng nòng.

Như vậy, công thức (2.1) sẽ có dạng sau:

a_i = q_i -  g + Da_i = j_i + Da_i                                                          (2.2)

Trong đó:

j_i = q_i -  g                                                                                     (2.3)

Trong (2.2) và (2.3):

j_i : Góc nâng của nòng tương ứng với tầm bắn d_i .

2.3.2. Quy chính thước ngắm cơ khí trên súng bộ binh

Quy chính thước ngắm cơ khí trên súng (hình 2.7) là quá trình kiểm tra, hiệu chỉnh trục ngắm (đường AB₀ của thước ngắm cơ khí) đảm bảo đường đạn của phát bắn đạt độ chính xác cần thiết theo qui định. Từ định nghĩa này, thấy rằng quá trình quy chính chỉ được thực hiện khi các thiết bị ngắm được lắp trên súng.

- Bước 1: Quy chính “nguội”

Quy chính “nguội” thước ngắm cơ khí theo súng là nhằm mục đích thống nhất đường ngắm của thước ngắm cơ khí để khi góc ngắm a đạt giá trị theo tính toán lí thuyết như đã cho trong bảng bắn thì trục lòng nòng s-s sẽ được nâng tới góc nâng cần thiết theo tính toán nhằm đảm bảo cho điểm chạm của đạn trên bia ở nhóm bắn đầu tiên trong bước qui chính “nóng” tiếp theo hoàn toàn nằm trong phạm vi của bia qui chính để có cơ sở xác định vị trí của điểm chạm trung bình trên bia.

- Bước 2: Quy chính “nóng”

Đây là quá trình đồng bộ đường đạn của súng với đường ngắm của thiết bị ngắm trên súng. Quá trình này được thực hiện bằng bắn đạn thật nên gọi là “nóng”.

Quá trình qui chính “nguội” nêu trên mới chỉ đảm bảo để các thiết bị ngắm lắp trên súng đạt được các yêu cầu theo qui định về việc ngắm theo lí thuyết nhưng chưa đủ điều kiện để đánh giá xem chúng có đáp ứng được yêu cầu về bắn hay không.

Như vậy, sau khi bắn chỉnh xong, mỗi thước ngắm cơ khí được đồng bộ trên súng đều có góc ngắm riêng của mình. Nhận xét này đã làm rõ vì sao quá trình qui chính thiết bị ngắm trên súng phải được thực hiện đầy đủ theo cả hai bước “nguội” và “nóng”.

2.3.3. Giải pháp hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực

2.3.3.1. Nguyên lý quy chính, hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực

Để quy chính, hiệu chỉnh các thiết bị ngắm bắn đồng bộ với súng bộ binh sử dụng kính ngắm chuẩn trực, sử dụng kính chuẩn trực có dạng chuẩn trực đầu nòng. Các loại kính chuẩn trực này hệ quang bao gồm hai bộ phận chính:

- Kính vật: Có thể là thấu kính đơn, hoặc ghép đôi, ghép ba mật tiếp, hoặc cũng có thể là vật kính đối xứng …;

- ính vạch: Có thể là một thấu kính dạng phẳng - lồi thuộc thành phần của kính vật hoặc là một tấm kính phẳng độc lập, trên mặt phẳng của nó có khắc các hình (vạch, dấu, chữ, số …) và được đặt ở vị trí sao cho mặt có khắc các hình đó trùng với tiêu diện của kính vật

Như vậy, nếu đặt kính chuẩn trực để kính vật của kính chuẩn trực đối diện với đầu ngắm của thước ngắm cơ khí và ở tư thế sao cho trục quang nằm cách trục nòng súng s-s ở một khoảng h sao cho cả đỉnh kính vật của kính chuẩn trực và điểm ngắm ảo B’₃ cùng nằm trên đường ngắm B₃D của thước ngắm 3. Khi đó, kính chuẩn trực sẽ tạo ảnh của điểm ngắm B’₃ ở xa vô cùng nằm trên đường AB₃ kéo dài, tức là điểm ngắm này sẽ thay thế cho các điểm ngắm N hoặc D để dùng trong quy chính thước ngắm cơ khí.

F’ B’₃ = f’­ tga₃                                                                             (2.4)

Nói về tư thế của kính chuẩn trực trên súng là phải nghĩ đến cách lắp ghép kính chuẩn trực với súng. Ở phía đầu nòng súng, nơi có kích thước với độ chính xác cao nhất và thuận tiện nhất cho lắp ghép chính là nòng súng, do đó cần lắp ghép kính chuẩn trực với súng thông qua nòng súng và lấy chuẩn là trục nòng súng s-s.

2.3.3.2. Ưu nhược điểm của phương pháp quy chính, hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực

So với các phương pháp hiệu chỉnh thiết bị ngắm bắn đồng bộ với súng bộ binh truyền thống đã được đề cập, sử dụng kính ngắm chuẩn trực để quy chính có nhiều ưu việt hơn, cụ thể như sau:

- Quá trình quy chính được tiến hành nhanh, thao tác dễ thực hiện, nhất là đối với thiết bị ngắm bắn được lắp lên súng lần đầu.

- Sử dụng một kính chuẩn trực có thể quy chính được hầu hết tất cả các thiết bị ngắm bắn đồng bộ cho một loại súng (thước ngắm cơ khí, kính ngắm ngày, kính ngắm đêm…) hoặc cũng có thể vận dụng để quy chính các thiết bị ngắm bắn cho các loại súng khác nhau.

- Các chi tiết cơ khí trong kính ngắm chuẩn trực có độ chính xác rất cao, chính vì thế sai số cơ khí và sai số lắp ráp có ảnh hưởng lớn đến sai số trong quá trình quy chính.

Kết luận: Với các ưu điểm như đã đề cập trên, ta thấy việc trang bị kính ngắm chuẩn trực để quy chính thiết bị ngắm bắn đồng bộ với súng bộ binh là cần thiết trong các đơn vị quân đội của Việt Nam.

2.4. Đặc điểm thiết kế của kính ngắm chuẩn trực

2.4.1. Thiết kế hệ thống quang học

Chức năng chủ yếu của hệ thống quang học trong khí tài quang là tạo tín hiệu của vật thể để phục vụ cho quan sát (ảnh của vật), hoặc biến đổi thành các tín hiệu điều khiển khác. Vì vậy thiết kế quang học nhằm giải quyết ba nội dung chính là:

- Tạo được ảnh có vị trí, độ lớn... phù hợp với yêu cầu kỹ chiến thuật định trước.

- Khử quang sai cho hệ quang để đảm bảo được chất lượng ảnh là tốt nhất.

- Giải quyết vấn đề quang năng trong tạo ảnh.

Cụm vật kính khi tính toán thiết kế phải được khống chế các dạng quang sai sau:

- Sai cầu

- Sai côma

- Sắc sai vị trí

- Sắc sai phóng đại

- Biến dạng

- Tản ảnh

2.4.2. Thiết kế kích thước

Thiết kế kích thước (tính toán sơ bộ các thông số hệ quang kính quy chính) được tính toán đối với hệ mỏng (hệ quang học lý tưởng).

2.4.2.1. Xác định tiêu cự vật kính

Đặc điểm của kính quy chính là tạo ra điểm ngắm chuẩn để xác định vị trí góc cho các thiết bị ngắm đồng bộ trên súng cần quy chính.

Giá trị cụ thể của tiêu cự vật kính sẽ được xác định ở phần tính toán sau.

2.4.2.2. Tính toán đảm bảo thị giới, độ phóng đại

- Tính toán đảm bảo thị giới.

Thị giới đối với các ống chuẩn trực chính là trường quan sát kính khắc vạch. Việc tính toán kích thước đảm bảo thị giới cũng như xác định khoảng cách giữa các thành phần hệ quang được thực hiện theo sơ đồ hình 2.10 dưới đây.

=> h = 3,49 mm

=> 2h = 6,98mm

2h chính là chiều cao thông quang của kính vạch.

- Tính toán đảm bảo độ phóng đại.

Đối với các hệ chuẩn trực thiết kế để dùng cho quan sát, độ phóng đại phụ thuộc chủ yếu vào tiêu cự của vật kính 1 và phụ thuộc chút ít đến đường kính thông quang của vật kính 1 để dễ dàng hơn khi quan sát.

Vì vậy khi lựa chọn kết cấu vật kính 1 phù hợp sẽ đảm bảo được độ phóng đại của hệ quang.

- Đối với súng AK

Đường kính thông quang của vật kính 1:               φ_VK = 30 mm

Đường kính thông quang của kính khắc vạch 2:    φ_KKV = 10 mm

Đường kính thông quang của kính chiếu sáng 3:    φ_KCS = 20 mm

Để bù trừ lượng dư cho gá lắp cơ khí, đường kính bao của các thành phần quang học như sau:

Đối với vật kính 1:                    φ_VK = 31,5 mm

Đối với kính khắc vạch 2:                   φ_KKV = 12 mm

Đối với kính chiếu sáng 3:                   φ_KCS = 24,5 mm

2.4.3. Tính toán đối với hệ thực

Tính toán đối với hệ thực tế là quá trình xác định các thông số kết cấu (bán kính, chiều dày và khoảng cách giữa các chi tiết quang, tiêu cự, tiêu cự đỉnh trước, tiêu cự đỉnh sau của vật kính…) của các thành phần trong hệ thống quang học cần thiết kế đảm bảo các thông số kích thước đã tính toán trong giai đoạn thiết kế kích thước.

Qua tính toán xác định được kích thước các thành phần quang học như sau:

- Kích khắc vạch là một tấm kính phẳng làm từ thủy tinh BK10 có chiều dày 1,5mm và đường kính 12mm.

- Kính chiếu sáng là một tấm kính phẳng làm từ thủy tinh K8 mài mờ một mặt có chiều dày 2mm và đường kính 24,5mm.

- Kết cấu của cụm vật kính (tính theo chiều ngược - chiều truyền quang).

2.4.4. Tổng hợp kết quả tính toán hệ thống quang học vật kính

Kết cấu hệ thống quang học vật kính sau khi tính toán được kết quả đưa ra dưới đây.

Kết quả tính toán quang sai và chất lượng tạo ảnh vật kính được thể hiện trong các hình dưới đây.

Nhận xét: Với các kết quả tính toán trên có một số nhận xét sau:

Hệ thống quang học là hệ chuẩn trực, tạo ảnh điểm ra vô cùng xa nên chất lượng ảnh của vật kính chủ yếu được đánh giá qua giản đồ vết chùm tia (spot điagram). Mặt khác vạch khắc trên kính khắc vạch được bố trí chủ yếu ở vùng trung tâm thị giới nên chất lượng ảnh ưu tiên cho vùng trung tâm. Từ đồ thị hình 2.14, thấy rằng giá trị các vết là khá đồng đều từ tâm ra rìa thị giới, đặc biệt ở vùng tâm thị giới là rất nhỏ.

2.5. Tính toán lưới tọa độ trên kính khắc vạch

Kính vạch của kính quy chính là một tấm kính phẳng được mài bóng 2 bên và khắc các vạch khắc trên một mặt. Kính vạch phải đảm bảo để trong toàn bộ phạm vi dịch chuyển của các cơ cấu tầm - hướng khi hiệu chỉnh lấy các góc, vòng tròn thị giới luôn hiện trên bề mặt của nó.

  Các khoảng cách h_i (hình 2.15) phục vụ cho thiết kế các tọa độ trên kính vạch (lưới tọa độ) được tính theo công thức (2.7):

h_i = f_KV . tana_i                                                        (2.7)

Trong đó:

f_KV : Tiêu cự của vật kính;

a_i :  Góc ứng với các tọa độ khác nhau (ly giác);

i = 1,2,...

Trong các loại kính quy chính được thiết kế, lưới tọa độ dùng để hiệu chỉnh là các vạch ngang, dọc cách nhau 0-01,5 tính từ tâm lưới. Vì vậy ta có:

a₁ = 0-01,5

a₂ = 0-03

a₃ = 0-04,5

a₄ = 0-06…

Còn đối với kính quy chính KQC-AK tiêu cự của vật kính f_KV = 123,94mm.

Từ giá trị của tiêu cự và các góc a_i ở trên chúng ta sẽ tính được các độ cao h_i trong mặt phẳng tầm. Trong mặt phẳng hướng việc tính toán cũng hoàn toàn tương tự vì lưới tọa độ là những vạch khắc ngang, dọc cách nhau 0-01,5.

Cột thước tầm gồm hai dãy vạch ngang bố trí cân xứng hai bên, mỗi bên có 8 vạch cách đều nhau đánh số luân phiên 3, 6, 9, 12 (3 ứng với giá trị góc đo bằng 0-03 (3 ly giác), 6 ứng với giá trị góc đo bằng 0-06 (6 ly giác), 9 ứng với giá trị góc đo bằng 0-09 (9 ly giác), 12 ứng với giá trị góc đo bằng 0-12 (12 ly giác)). Bên cạnh khung lưới có khắc các chữ số theo thứ tự tương ứng từ vị trí “ 0 ” trở đi. Phạm vi điều chỉnh về hai phía phải và trái là 0-12 (12 ly giác hay 1,2m ở cự ly 100m).

Tọa độ của bất kỳ một điểm trong mặt phẳng ảnh của lưới được cho bởi cặp tọa độ (X,Y), ví dụ 0-01,5, -0-01,5 (một ô lưới trong lưới vạch khắc), tương ứng với điểm dịch chuyển trong mặt phẳng mục tiêu, nằm ở tầm 100m là 15cm sang phải và 15cm xuống dưới tương ứng với điểm kiểm tra.

2.6. Thiết kế hệ thống cơ khí đồng bộ

2.6.1. Thiết kế tổng thể kính quy chính

Kính quy chính có đặc điểm chung là được cấu tạo bởi các bộ phận chính là Ống chuẩn trực để tạo ảnh của các vạch khắc và Dưỡng cắm nòng dùng để lắp kính quy chính vào nòng súng.

2.6.1.1. Cấu tạo ống kính

Cụm ống kính của các kính quy chính về cơ bản có kết cấu giống nhau, chỉ khác nhau ở kích thước cụ thể phần thân ống kính và phần lắp vật kính vào. Ống kính của kính quy chính là một dạng ống chuẩn trực có vật kính, kính khắc vạch và kính chiếu sáng cho các vạch khắc (hình 2.19).

2.6.1.2. Cấu tạo dưỡng cắm nòng      

Phần dưỡng cắm nòng là phần rất quan trọng đối với các kính quy chính vì nó có tác dụng liên kết trực tiếp kính quy chính với súng mà vẫn phải đảm bảo độ chính xác cần thiết.

2.6.2. Thiết kế hệ thống điều chỉnh kính vạch khắc

Bất kỳ một thiết bị quang học nào khi tổng lắp đều cần phải được hiệu chỉnh đảm bảo yêu cầu trước khi xuất xưởng. Với mỗi loại có các cơ cấu hiệu chỉnh riêng theo tính năng của chúng. Kính quy chính với chức năng là một thiết bị đo kiểm yêu cầu độ chính xác cao với bước dịch chỉnh rất nhỏ, yêu cầu khi tính toán, thiết kế phải có những cơ cấu để có thể vi chỉnh được. Các cơ cấu vi chỉnh đó phải đảm bảo độ chính xác, độ tin cậy và có thể điều chỉnh được theo cả mặt phẳng tầm và mặt phẳng hướng.

Mặt khác các cơ cấu hiệu chỉnh phải đảm bảo độ chắc chắn phù hợp và dể thao tác khi hiệu chỉnh.

Trên hình 2.21, Cụm kính vạch 1 được điều chỉnh bằng các vít hiệu chỉnh 4 và được cố định bằng vòng ép 2.

Theo kết cấu trên cụm kính vạch 1 sẽ được hiệu chỉnh cả lên xuống lẫn phải trái để hiệu chỉnh vạch khắc trong mặt phẳng tầm và mặt phẳng hướng.

Với kết cấu như vậy sẽ tạo được vị trí chuẩn cho kính quy chính.

2.7. Tính xích kích thước vòng chỉnh

- Theo sơ đồ ta có chuỗi kích thước:

+ Khâu tăng:

A₂ : Chiều sâu hốc chứa bộ phận kính khắc vạch và vòng chỉnh;

A₄ : Chiều sâu hốc chứa vật kính;

A₅ : Khoảng cách từ vị trí tiếp xúc của vật kính trên thân chính tới vị trí đầu tiên của vật kính trên trục về phía có kính khắc vạch;

A₆ : Tiêu cự đỉnh trước của vật kính;

A₇ : Chiều sâu hốc chứa kính khắc vạch.

- Ta có:

A₂ = 15^+0,11 ; A₃ = 118_-0,22 ; A₄ = 17^+0,11 ;

A₅ = 1,08±0,1; A₆ = 94,89±0,3 ;

A₇ = 1,5^+0,1 ; A₈ = 10_-0,1 ;

- Chiều dày danh nghĩa của vòng chỉnh:

  A_­1 = (A_­4 + A_­5 + A_­6 + A_­7 + A_­2) - (A_­3 + A_­8) = 1,47

- Chiều dày lớn nhất của vòng chỉnh:

  A_1max =  A_­4max+A_­5max+A_­6max+A_­7max+A_­2max - (A_­3min+A_­8min) = 2,17

- Chiều dày nhỏ nhất của vòng chỉnh:

  A_1max =  A_­4min+A_­5min+A_­6min+A_­7min+A_­2min - (A_­3max+A_­8max) = 0,97

  => Chiều dày vòng chỉnh: A₁ = 0,97 … 2,17

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Trên cơ sở nghiên cứu lí thuyết đặc điểm của bộ phận ngắm và lí thuyết về hiệu chỉnh của súng bộ binh.

Trong chương 2, đã đi sâu nghiên cứu đặc điểm thiết kế bộ phận ngắm của súng tiểu liên AK, trong đó đưa ra những thông số của bộ phận ngắm để làm cơ sở cho việc thiết kế kính ngắm chuẩn trực.

Nội dung chương 2 tập trung tìm hiểu một cách cụ thể, chi tiết về cơ sở thiết kế bộ phận ngắm để làm cơ sở cho việc hiệu chỉnh bộ phận ngắm bằng kính ngắm chuẩn trực , từ đó đưa ra phương pháp quy chính cho bộ phận ngắm sao cho phù hợp nhất.

CHƯƠNG 3

PHƯƠNG PHÁP HIỆU CHỈNH BỘ PHẬN NGẮM SÚNG TIỂU LIÊN  7,62mm AK BẰNG KÍNH NGẮM CHUẨN TRỰC

3.1. Các phương pháp hiệu chỉnh

3.1.1. Hiệu chỉnh thông thường

- Đặt bia cách bệ bắn 100m, bia thẳng đứng và vuông góc với mặt phẳng bắn (riêng với súng ngắn cự ly 25m).

- Để thước ngắm số 3 ngắm vào chính giữa đít điểm đen.

- Bắn 4 viên đạn (hoặc từ 8 ÷ 10 viên khi bắn liên thanh).

- Dùng vòng kiểm tra để kiểm tra độ chụm.

- Giải quyết xác định nốt đạn lạc (nếu có).

- Tìm điểm trúng trung bình.

- Đo độ sai lệch về tầm, hướng.

3.1.2. Hiệu chỉnh trực tiếp

Để quy chính theo phương pháp trực tiếp ta tiến hành làm bia quy chính (hình 3.1) trong đó đoạn NK đã được tính toán phù hợp với cự ly d₁ (thông thường là 100m) và với từng loại súng khác nhau.

Sau khi đã lắp thước ngắm cơ khí lên súng, cố định chắc chắn súng trên giá, lấy thước ngắm 3 (hoặc 4 tùy thuộc vào phương pháp quy chính của từng loại súng - thông thường là lấy thước ngắm bắn thẳng) trên súng. Vừa ngắm, vừa dùng cơ cấu điều chỉnh tầm hướng của giá kẹp súng điều chỉnh để điều chỉnh đưa đường ngắm của thước ngắm 3 (đường B₃A, hoặc thước ngắm 4) trên súng vào trùng với điểm K trên bia kiểm tra.

Sau khi đã đưa được vị trí của đường ngắm của thước ngắm 3 (hoặc 4) của thước ngắm cơ khí trùng với điểm kiểm tra trên bia quy chính (điểm K trên hình 3.1) ta tiến hành bắn quy chính thước ngắm cơ khí. Thông thường để việc quy chính nhanh và đạt hiệu quả với những lần bắn quy chính đầu tiên ta sẽ làm bia kiểm tra có kích thước lớn, mục đích để biết được vị trí điểm chạm của đầu đạn trên bia. Như vậy sau mỗi lần bắn kiểm tra, dựa vào sai lệch vị trí điểm chạm của đầu đạn trên bia so với vị trí của điểm N.

3.1.4. Phương pháp hiệu chỉnh dùng đầu chỉ thị laser

Cũng giống như kính ngắm đầu nòng, đầu chỉ thị laser được dùng để xác định hướng của trục nòng súng.

- Gá súng lên bộ gá chuyên dụng, dùng bia kiểm tra hình chữ thập, để cách đầu ngắm một khoảng cách nhất định (có thể là 25m);

- Cắm đầu chỉ thị laser vào nòng súng, bật nguồn điện để phát laser. Quan sát vết laser trên bia kiểm tra, dùng cơ cấu hiệu chỉnh tầm và hướng của bộ gá để đưa vết laser vào tâm chữ thập;

Các phương pháp quy chính, hiệu chỉnh thước ngắm cơ khí đồng bộ với súng bộ binh như trên còn bộc lộ nhiều nhược điểm như sau:

- Thời gian gian quy chính lâu, mất nhiều đạn để bắn kiểm tra

- Quá trình quy chính phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện ngoại cảnh như nhiệt độ, tốc độ gió, độ sáng của bầu trời (khi trời âm u hoặc trong điều kiện không triển khai được ngoài thực địa coi như ta không thể quy chính được)

- Khi bắn kiểm tra sau mỗi lần hiệu chỉnh phụ thuộc rất nhiều vào khả năng của các xạ thủ, tức là không loại trừ được sai số chủ quan của mắt người trong quá trình quy chính.

3.2. Phương pháp hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực

3.2.1. Chuẩn bị làm việc với kính quy chính

Để lắp kính quy chính lên súng và chuẩn bị làm việc với kính quy chính phải thực hiện các bước sau:

-  Đưa kính quy chính ra khỏi hòm đựng.

-  Đưa dưỡng đầu nòng vào nòng súng đến khi mặt cắt ngoài của nòng súng chạm vào vòng cao su.

- Xoay kính quy chính quanh nòng súng 360⁰ xem có bị vướng kẹt hay không. Nếu không bị vướng kẹt thì tiến hành các bước tiếp theo.

3.2.2. Tiến hành hiệu chỉnh

Sau khi đã lắp kính lên súng ta tiến hành các bước để hiệu chỉnh:

- Đặt thước ngắm cho súng tiểu liên 7,62mm AK ở thước ngắm “ 3 “ (khe ngắm 3).

- Ngắm súng bằng thước ngắm cơ khí với tư thế ngắm bắn thông thường sao cho nhìn thấy hình ảnh lưới hiệu chỉnh trên kính quy chính được rõ nét và thoải mái nhất.

- Kiểm tra xem thước ngắm “ 3 “ (đường nối dài từ chính giữa khe ngắm đến giữa đỉnh đầu ngắm) có trùng với điểm có tọa độ X=0; Y=0 trên kính khắc vạch của kính quy chính không .

3.2.3. Tiến hành bắn kiểm tra

Sau khi đã tiến hành hiệu chỉnh sơ bộ trên kính ta tiến hành bắn kiểm tra:

-  Ngắm bắn 4 phát từ súng tiểu liên 7,62mm AK vào điểm ngắm bắn trên bia, đặt ở khoảng cách 100m.

- Xác định độ chụm và điểm chạm trung bình, độ lệch điểm chạm trung bình so với điểm kiểm tra trên bia.

- Nếu điểm chạm trung bình cách điểm kiểm tra lớn hơn giá trị cho phép thì phải tiến hành bắn lại và lắp kính quy chính lên súng và quan sát, dùng cơ cấu hiệu chỉnh để làm trùng đường ngắm trên với điểm trên lưới kiểm của kính quy chính với tọa độ x;y, tính như sau, cứ 15cm ở khoảng 100m thì tương ứng với 01 ô lưới (0-01,5_1,5 ly giác) trên lưới kiểm kính quy chính.

3.3. Những hỏng hóc thông thường và phương pháp khắc phục

Kính quy chính là một khí tài đo lường, những hỏng hóc này xuất hiện khi độ chính xác đo giảm đi hay khi kết quả đo không còn tính lặp lại.

Một số hỏng hóc đặc trưng phổ biến và cách khắc phục sửa chữa được liệt kê trong bảng 3.a.

3.4. Bảo quản và cất giữ

Để kính quy chính và các đồng bộ đi kèm luôn bảo đảm “ sẵn sàng chiến đấu “, sử dụng bền lâu cần phải:

- Chỉ những người nắm vững cấu tạo, cách sử dụng và bảo quản mới được sử dụng kính quy chính và đồng bộ đi kèm.

- Khi thao tác với kính quy chính phải nhẹ nhàng, cẩn thận. Tránh không để kính quy chính bị va chạm chấn động mạnh.

- Khi đặt kính quy chính vào hộp đựng hoặc lấy ra không được dùng lực kéo hoặc ấn quá mạnh, khi vận chuyển xa bằng ô tô khí tài phải để trong hòm vận chuyển.

- Cách lau chùi như sau:

+ Lau theo thứ tự: Lau hộp đựng, đồng bộ rồi mới lau kính.

+ Khi lau kính quy chính: Lau bộ phận cơ khí trước rồi đến kính quang học, lau cơ khí từ trên xuống dưới.

 + Khi lau kính quang học: Dùng chổi lông sạch quét hết bụi trên kính rồi mới dùng bông hoặc vải mềm lau. Nếu lau bằng bông dùng que tre vót nhọn đầu, gạt bông tơi ra, cuộn tròn phủ kín đầu tre lau miết trên vải hoặc giấy sạch cho mịn mặt, không được sờ tay vào bông, mỗi cuộn bông chỉ lau một lần.

3.5. Quản lí điểm hiệu chỉnh riêng

Ngày nay dưới sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, đã góp phần giảm tải áp lực cho công việc quản lí  hệ thống số sách, mẫu biểu, cũng như nhiều lĩnh vực khác,... Chính vì vậy, Để thuận tiện trong quá trình quản lí sổ sách mẫu biểu tại các đơn vị, cần phải sử dụng các phần mềm để quản lí.

Trên cơ sở đó, cần phải kết hợp giữa việc quản lí đồng bộ sổ sách quản lí súng cùng với quản lí điểm quy chính tại các các đơn vị, cũng như tại các Nhà máy, xưởng sửa chữa. Để thuận tiện cho quá trình quy chính sau bảo dưỡng và sửa chữa.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Trong chương 3, đã đi sâu chỉ ra các phương pháp quy chính phổ biến thường dùng cho súng bộ binh.

Nội dung chương 3 tập trung tìm hiểu một cách cụ thể, chi tiết về phương pháp hiệu chỉnh súng tiểu liên AK bằng kính ngắm chuẩn trực và đưa ra những hỏng hóc thường gặp, cách khắc phục trong quá trình quy chính bằng kính ngắm.

Để từ đó nâng cao hiệu quả của quá trình quy chính súng, cũng như quản lí điểm quy chính riêng tại đơn vị sau này. Phục vụ cho quá trình hiệu chỉnh súng tại các đơn vị.

KẾT LUẬN

Dưới sự hướng dẫn của các thầy giáo trong Khoa vũ khí - Trường Sĩ quan Kỹ thuật Quân sự mà đặc biệt là thầy: ThS .................... trực tiếp hướng dẫn, tôi đã hoàn thành được các nội dung đề ra trong nhiệm vụ đồ án.

Đồ án tốt nghiệp đã hoàn thành với những nội dung sau:

Chương 1: Tổng quan về súng tiểu liên 7,62mm AK và thiết bị ngắm của súng bộ binh.

Chương 1 của đồ án đã nghiên cứu làm rõ những đặc điểm của súng tiểu liên 7,62mm AK, đặc biệt là đặc điểm cấu tạo chi tiết của bộ phận ngắm. Làm cơ sở để tiến hành hiệu chỉnh bộ phận ngắm.

Chương 2: Nghiên cứu đặc điểm thiết kế bộ phận ngắm và cơ sở để hiệu chỉnh bằng kính ngắm chuẩn trực

Mô hình hóa bài toán, tiến hành tìm hiểu cơ sở thiết kế bộ phận ngắm. Để từ đó có tiền đề cho việc hiệu chỉnh súng bằng kính ngắm chuẩ trực.

Chương 3: Phương pháp hiệu chỉnh bộ phận ngắm súng tiểu liên 7,62mm AK bằng kính ngắm chuẩn trực

Làm rõ lý thuyết của phương pháp hiệu chỉnh và các bước tiến hành hiệu chỉnh và đưa ra những hỏng hóc thường gặp trong quá trình quy chính để có giải pháp khắc phục, cũng như quản lí điểm quy chính riêng và thuận tiện cho việc quy chính súng tại các đơn vị sau này.

Kết quả đạt được thông qua nội dung thực hiện đồ án:

Thông qua việc giải quyết các nội dung của đồ án, tôi đã tổng hợp được những kiến thức đã được học, hình thành cho bản thân phương pháp nghiên cứu có hiệu quả, cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề làm cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu kiến thức kỹ thuật khi công tác tại đơn vị sau này.

Mặc dù đã cố gắng để hoàn thành nhiệm vụ đồ án, tuy nhiên, bản thân chưa có kinh nghiệm trong nghiên cứu khoa học; cách tiếp cận, xử lí nhiều vấn đề, nội dung chưa tốt; thời gian thực hiện có hạn nên đồ án còn nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được sự đánh giá, góp ý các đồng chí giảng viên để tôi bổ sung, hoàn thiện đồ án hoàn chỉnh hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn./

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. TCVN 4747-89. Hệ thống tài liệu thiết kế. “Qui tắc lập sơ đồ và bản vẽ sản phẩm quang học” (Tiêu chuẩn Nhà nước, do Viện Vũ khí - Tổng cục CNQP xây dựng và được Tổng cục Tiêu chuẩn và Đo lưòng - Chất lượng Nhà nước ban hành năm 1989).

2. Hà Nguyên Bình. Lý thuyết hệ thống quang học. Học viện Kỹ thuật Quân sự. 1999.

"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"