MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU................................................................................................................................................................ 3
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ SÚNG CHỐNG TĂNG 73mm SPG-9........................................................................... 5
1.1 Giới thiệu chung về súng chống tăng 73mm SPG-9.......................................................................................... 5
1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển........................................................................................................................ 5
1.1.2 Công dụng, tính năng kỹ chiến thuật.................................................................................................................... 6
1.1.3 Đặc điểm cấu tạo chung....................................................................................................................................... 7
1.1.4 Đồng bộ của súng................................................................................................................................................. 7
1.1.5 Giới thiệu chung đạn chống tăng ПГ-9................................................................................................................. 8
1.2 Cấu tạo của súng chống tăng SPG-9................................................................................................................... 9
1.2.1 Nòng súng........................................................................................................................................................... 10
1.2.2 Bộ phận khóa nòng.............................................................................................................................................. 11
1.2.3 Bộ phận cò điện................................................................................................................................................... 15
1.2.4 Bộ phận ngắm cơ khí.......................................................................................................................................... 18
1.2.5 Giá súng.............................................................................................................................................................. 19
1.2.6 Kính ngắm ПГОК-9.............................................................................................................................................. 24
1.3 Hoạt động của súng chống tang SPG-9............................................................................................................. 25
1.3.1 Hoạt động của súng khi mở khóa nòng............................................................................................................... 25
1.3.2 Hoạt động của súng khi đóng khóa nòng............................................................................................................ 26
1.3.3 Hoạt động của súng khi phát hỏa........................................................................................................................ 26
1.4 Một số đặc điểm cấu tạo súng chống tăng SPG-9T2, Việt Nam....................................................................... 27
Kết luận chương 1...................................................................................................................................................... 27
CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA VIỆC CHUẨN BỊ BẮN ĐỐI VỚI SÚNG CHỐNG TĂNG SPG-9.................. 28
2.1. Phương pháp quy chính...................................................................................................................................... 28
2.1.1. Chuẩn bị súng..................................................................................................................................................... 28
2.1.2. Quy không........................................................................................................................................................... 30
2.1.3. Kiểm tra quy chính bằng bia (hiệu chỉnh bằng bia)............................................................................................. 30
2.1.3.1. Kiểm tra cơ cấu ngắm trực tiếp........................................................................................................................ 30
2.1.3.2. Kiểm tra cơ cấu ngắm gián tiếp....................................................................................................................... 30
2.1.3.3. Kiểm tra cơ cấu ngắm cơ khí........................................................................................................................... 31
2.1.3.4. Kiểm tra hiệu chỉnh kính ngắm quang học bằng điểm ngắm xa...................................................................... 31
2.2. Phương pháp xác định phần tử bắn.................................................................................................................. 32
2.2.2. Một số phương pháp chuẩn bị phần tử bắn thường dùng.................................................................................. 35
2.2.2.1. Phương pháp chuẩn bị đầy đủ......................................................................................................................... 35
2.2.2.2. Phương pháp chuẩn bị rút gọn........................................................................................................................ 40
2.2.2.3. Phương pháp chuẩn bị sửa theo độ lệch......................................................................................................... 41
Kết luận chương 2........................................................................................................................................................ 48
Chương 3: BẢNG BẮN VÀ SỐ HÓA BẢNG BẮN...................................................................................................... 49
3.1. Cấu tạo và ứng dụng bảng bắn............................................................................................................................. 49
3.1.1. Cấu tạo bảng bắn súng chống tăng SPG-9........................................................................................................ 49
3.1.2. Ứng dụng của bảng bắn..................................................................................................................................... 50
3.2. Phương pháp thành lập các bảng bắn................................................................................................................... 51
3.2.1. Tổ chức bắn thực nghiệm................................................................................................................................... 51
3.2.2. Xác định tốc độ ban đầu..................................................................................................................................... 53
3.2.3. Xác định góc nẩy................................................................................................................................................ 55
3.2.4. Xác định tầm và độ chụm................................................................................................................................... 57
3.2.5. Xác định tầm bắn thực nghiệm và các đặc trưng tản mát khi bắn để xác định tầm và độ chụm....................... 59
3.2.6. Đưa các kết quả bắn về điều kiện bắn............................................................................................................... 60
3.2.7. Sự phù hợp của tính toán thuật phóng với kết quả bắn.................................................................................... 64
3.2.8. Tính toán các số liệu bảng bắn.......................................................................................................................... 67
3.2.9. Tính toán các lượng hiệu chỉnh và các số liệu bổ sung..................................................................................... 69
3.2.10. Tính các đặc trưng tản mát.............................................................................................................................. 72
3.2.11. Tính các lượng hiệu chỉnh góc ngắm khi mục tiêu nằm trên hay dưới mặt phẳng nằm ngang của pháo....... 75
3.2.12. Độ chính xác của bảng bắn............................................................................................................................. 75
3.3. Số hóa bảng bắn.................................................................................................................................................. 76
3.3.1. Mục đích số hóa bảng bắn................................................................................................................................ 76
3.3.2. Phương pháp số hóa bảng bắn......................................................................................................................... 77
3.3.3. Các kết quả đạt được........................................................................................................................................ 78
3.3.3.1. Giao diện chính của chương trình.................................................................................................................. 78
3.3.3.2. Khả năng tính toán của chương trình............................................................................................................ 80
Kết luận chương 3....................................................................................................................................................... 83
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................................................... 84
PHỤC LỤC.................................................................................................................................................................. 85
LỜI NÓI ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong biên chế Quân đội ở bất kì một quốc gia nào, xe tăng là một bộ phận quan trọng không thể thiếu. Sự ra đời của xe tăng đã tạo nên ưu thế mạnh mẽ trên chiến trường và cũng vì lẽ đó việc chế tạo vũ khí chống tăng là một vấn đề mang tính cấp thiết, quan trọng hàng đầu trong chiến tranh. Qua các thời kì, vũ khí chống tăng ngày càng phát triển, hoàn thiện về kết cấu và hiệu quả tác chiến mà trong đó loại vũ khí chống tăng đang được trang bị và sử dụng chủ yếu trong biên chế của Quân đội nhân dân Việt Nam là súng chống tăng 73mm SPG-9.
Súng chống tăng 73mm SPG-9 do Liên Xô sản xuất vẫn còn đang được biên chế ở các đơn vị. Trên cơ sở tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu và sự hướng dẫn của giáo viên, đồ án tốt nghiệp của tôi thực hiện nhiệm vụ: “Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo, sử dụng và số hóa bảng súng chống tăng SPG-9 Liên Xô” với mục tiêu: Tiến hành khảo sát cụ thể về đặc điểm cấu tạo, đặc điểm sử dụng của súng, trong đó đi sâu tìm hiểu và phân tích nội dung chuẩn bị bắn và cách thành lập bảng từ đó nghiên cứu và số hóa bảng bắn của súng. Nghiên cứu ảnh hưởng của các điều kiện bên ngoài đến quá trình khai thác sử dụng súng ở đơn vị để đưa ra các biện pháp nhằm khai thác và sử dụng hiệu quả hơn.
2. Mục tiêu của đề tài
- Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo, sử dụng và số hóa bảng bắn súng chống tăng SPG-9 Liên Xô
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Đặc điểm cấu tạo và hoạt động của súng
- Phương pháp quy chính
- Phương pháp xác định các phần tử bắn
- Cấu tạo và ứng dụng của bảng bắn
- Phương pháp thành lập bảng bắn
- Số hóa bảng bắn
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Súng chống tăng SPG-9 Liên Xô
- Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu, số hóa bảng bắn súng chống tăng SPG-9 Liên Xô.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lý thuyết.
- Lập trình, xử lý trên máy tính.
6. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đồ án
Hiện nay chưa có nghiên cứu nào liên quan đến đồ án
7. Dự kiến sản phẩm của đồ án
Bản thuyết minh, chương trình xác định phần tử bắn.
8. Kết cấu của đồ án
Kết cấu đồ án gồm 3 chương nội dung cơ bản các chương như sau:
NỘI DUNG
Chương 1: Đặc điểm cấu tạo và hoạt động của súng
1.1 Công dụng, thông số kỹ thuật
1.2 Cấu tạo và hoạt động
Kết luận chương 1
Chương 2: Nội dung cơ bản của việc chuẩn bị bắn đối với súng
2.1 Phương pháp quy chính
2.2 Phương pháp xác định các phần tử bắn
2.3 Lấy các phần tử bắn cho súng
Kết luận chương 2
Chương 3: Bảng bắn và số hóa bẳng bắn
3.1 Cấu tạo và ứng dụng của bảng bắn
3.2 Phương pháp thành lập bảng bắn của pháo mặt đất
3.3 Số hóa bảng bắn
Kết luận chương 3
Chương 1
ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO, HOẠT ĐỘNG CỦA SÚNG CHỐNG TĂNG SPG-9
1.1. Giới thiệu chung về súng chống tăng SPG-9
1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
Súng chống tăng SPG-9 (CПГ-9) là một loại súng nòng trơn không giật chống tăng có cỡ nòng 73mm do Liên Xô nghiên cứu, phát triển và đưa vào sử dụng từ năm 1963 nhằm thay thế cho loại súng không giật 82mm-B10 (82mm-Б10). Nó có thể sử dụng các loại đạn nổ phá sát thương (HE) hay nổ mạnh chống tăng (HEAT). Ở Việt Nam, CПГ-9 phiên sang tiếng Việt gọi là SPG-9, đây được coi là một loại ĐKZ hay SKZ (súng không giật).
Một số phiên bản SPG-9 được sản xuất tại Liên Xô bao gồm:
- CПГ-9И có kính ngắm đêm ПГИ-9.
- CПГ-9Д có hai bánh xe trang bị cho lính dù.
- CПГ-9ДИ được nâng cấp từ phiên bản CПГ-9Д có kính ngắm ПГИ-9.
- CПГ-9М trang bị kính ngắm quang học ПГOК-9.
1.1.2. Công dụng, tính năng kỹ chiến thuật
a) Công dụng
- Súng chống tăng SPG-9 dùng để tiêu diệt xe tăng, xe bọc thép, pháo tự hành của địch. Ngoài ra, còn được sử dụng để tiêu diệt sinh lực ẩn nấp trong các công sự kiên cố làm bằng bê tông cốt sắt hoặc gạch, gỗ và các hỏa điểm của địch.
- Súng sử dụng đạn chống tăng hiệu ứng nổ lõm. Đạn có sức xuyên thép lớn, bảo đảm tiêu diệt đa số các loại xe tăng, xe bọc thép và pháo tự hành hiện nay của địch.
- Súng chống tăng SPG-9 đạt hiệu quả hỏa lực cao nhất khi bắn các loại xe tăng, xe bọc thép, pháo tự hành và các mục tiêu khác có độ cao từ 2m trở lên trong tầm bắn thẳng 800 mét.
b) Tính năng kỹ, chiến thuật
- Cỡ nòng: 73 mm
- Tầm bắng thẳng với chiều cao mục tiêu: 800 m
- Tầm bắn trên kính ngắm: 1.300 m
- Khối lượng súng có kính ngắm quang học: 47,5 kg
- Khối lượng đạn: 2,6 kg
- Giới hạn góc tầm: -30 ÷ +70
- Giới hạn góc hướng: ± 150
- Thời gian chuyển thế hành quân sang chiến đấu: 25 ÷ 36 giây
- Thời gian chuyển thế chiến đâu sang hành quân: 25 ÷ 36 giây
- Tốc độ bắn thực tế: 6 phát/phút
1.1.3. Đặc điểm cấu tạo chung
- Súng chống tăng SPG-9 được chế tạo theo nguyên lý phản lực. Khi bắn, khí thuốc được tạo thành do đốt cháy liều phóng sẽ đẩy đạn ra khỏi nòng, một phần của khí thuốc thoát ra sau theo loa phụt tao thành một phản lực làm cân bằng lực giật.
- Đóng và mở khóa nòng theo kiểu quay thân khóa quanh trục, khi đóng khóa nòng chắc chắn, mấu ở nòng súng tiếp xúc với trục đóng mở.
- Lòng nòng trơn, được mạ crôm, đạn ổn định trên đường bay bằng cánh đuôi.
- Cơ cấu ngắm gồm kính ngắm quang học và bộ phận ngắm cơ khí.
- Súng dùng bộ phận cò điện, dòng điện một chiều được tạo ra để phát hỏa cho đạn.
1.1.5. Giới thiệu chung đạn chống tăng ПГ-9
Ngòi của đạn chống tăng ПГ-9 là ngòi БП-9 thuộc loại ngòi áp điện đầu đáy, chạm nổ tức thì, có ngăn cách kíp nổ, mở bảo hiểm cách miệng nòng từ 2,5 ÷ 20 mét, có bộ phận tự huỷ sau phát bắn từ 4 ÷ 6 giây. Bình thường, ngòi được bảo quản riêng. Khi sử dụng, lắp đầu ngòi vào chóp gió qua ren ở thân ngòi, làm cho chóp gió liền mạch với một cực áp điện ở đầu ngòi và liền với đầu ngòi và liền với đầu ngòi để liền mạch với cực còn lại.
b) Thân đạn
Có công dụng chính là tạo ra tác dụng nổ lõm để xuyên thủng mục tiêu, ngoài ra nó còn tạo ra mạch dẫn điện (mạch trong và mạch ngoài) nối phần đầu và phần đáy ngòi БП-9.
d) Bộ phận ổn định
Có tác dụng ổn định cho đạn trên đường bay nhờ các cánh đuôi.
Ngoài ra, liều phóng ПГ-9П có cấu tạo gồm: thuốc mồi, thuốc phóng Nitroglixerin, ống phóng. Có công dụng tạo tốc độ ban đầu khi bắn.
1.2. Cấu tạo súng chống tăng SPG-9
Cấu tạo chính của súng (hình 1.3) gồm:
- Thân súng: gồm nòng súng, bộ phận khóa nòng, bộ phận cò, bộ phận ngắm cơ khí.
- Giá súng: gồm bệ trên và cơ cấu tầm, bệ dưới và cơ cấu hướng, chân súng.
- Kính ngắm quang học.
1.2.1. Nòng súng
1.2.1.1. Công dụng
Dùng để định hướng bay cho viên đạn và luồng phụt của khí thuốc khi bắn. Lòng nòng có đường kính 73mm, phía sau là buồng đốt mở rộng để giảm áp suất khí thuốc nén vào nòng súng khi bắn. Đuôi nòng có hình loa để giảm ngắn luồng phụt về sau.
1.2.1.2. Cấu tạo
- Phía trước:
+ Vành gờ để tăng độ cứng vững cho miệng nòng;
+ Đầu nòng có 4 vạch dấu đối xứng nhau qua trục để căng chỉ chữ thập khi kiểm tra hiệu chỉnh súng.
- Phía trên:
+ Mặt phẳng để đặt ni vô (9) kiểm tra thăng bằng cho súng;
+ Bệ có mộng mang cá để lắp bộ tiếp điểm (b), lỗ xiên để lắp chốt hất vỏ đạn (d), hai lỗ (a) để lắp hai tiếp điểm.
1.2.2. Bộ phận khóa nòng
1.2.2.1. Công dụng
Khóa nòng dùng để định vị chắc chắn viên đạn trong buồng đạn, bảo đảm độ tin cậy khi làm việc của súng, đồng thời hất vỏ đạn ra ngoài sau khi bắn.
1.2.2.2. Cấu tạo
Bộ phận khóa nòng gồm: cơ cấu khóa, thân khóa và loa phụt, cơ cấu định vị thân khóa, cơ cấu hất vỏ đạn.
a) Cơ cấu khóa
Cơ cấu khóa được thể hiện trên hình 1.5, cấu tạo gồm:
- Tay quay: có tay nắm để cầm vào khi đóng mở khóa nòng, phía dưới có mấu để ép chốt an toàn của cơ cấu chống nổ sớm khi khóa nòng đóng kín, có lỗ đứng để lắp trục đóng mở.
- Trục đóng mở: có hai khuyết để chứa hai mấu ở đuôi nòng súng trượt qua khi mở khóa, hai rãnh cong để liên kết với hai chốt ở tay quay.
c) Cơ cấu định vị thân khóa nòng
Công dụng dùng để giữ thân khóa ở tư thế mở, giảm va đập cho khóa nòng về sau.
Cấu tạo gồm:
- Ống trong: có mặt hạn chế chuyển động được giới hạn bằng trục cố định.
- Ống ngoài: có gờ định vị, tác dụng cản chuyển động dọc trục của ống ngoài.
- Con lăn và trục.
1.2.4. Bộ phận ngắm cơ khí
1.2.4.1. Công dụng
Dùng để lấy cự ly và ngắm bắn vào mục tiêu.
1.2.4.2. Cấu tạo
a) Cơ cấu đầu ngắm
- Bệ đầu ngắm: Có lỗ lắp chốt để liên kết với nòng súng theo kiểu bản lề.
- Vành tai bảo vệ đầu ngắm.
- Lỗ lắp bệ di động (có vạch dấu khi hiệu chỉnh).
b) Cơ cấu thước ngắm
- Thước ngắm được liên kết với bệ thước ngắm trên thành nòng súng nhờ vít, thước ngắm được giữ ở các vị trí nhờ lò xo nhíp. Thân thước ngắm có các vạch số 4, 6, 8, 10, 11, 12, 13 tương ứng với các cự ly 400m, 600m, …, 1300m.
- Trên khung lắp thước ngắm có vạch dấu ký hiệu “0”; “+” ; “-“ dùng để bắn ở các môi trường nhiệt độ khác nhau
+ Dấu “0” dùng để bắn ở môi trường có nhiệt độ -10 ÷ 100C;
+ Dấu “+”dùng đê bắn ở môi trường có nhiệt độ lớn hơn 100C;
1.2.6. Kính ngắm ПГОК-9
1.2.6.1. Công dụng
Kính ngắm ПГОК-9 dùng trong tác chiến ban ngày, có công dụng:
- Lấy phần tử và ngắm bắn vào mục tiêu;
- Đo cự ly của mục tiêu.
1.2.6.2. Cấu tạo
Kính ngắm ПГОК-9 gồm kính ngắm trực tiếp và kính ngắm gián tiếp liên kết với nhau. Ngoài ra còn có bộ chiếu sáng đi kèm theo kính để ngắm bắn ban đêm hay thời tiết xấu và hộp đựng kính ngắm.
Cấu tạo phần cơ khí của kính ngắm:
- Kính ngắm gián tiếp:
+ Thân ống kính:
Phía sau có loa tiếp mắt, đầu và khe ngắm sơ bộ, bệ lắp đèn chiếu sáng và bệ liên kết với thân kính ngắm trên có lẫy lấy góc tầm sơ bộ cho thân ống kính, bên trong thân ống kính lắp hệ thống quang học.
- Kính ngắm trực tiếp:
Phía trên có núm điều chỉnh nhiệt độ (+; 0; -).
+ Dấu “+” dùng cho khoảng nhiệt độ từ 100C đến 500C.
+ Dấu “-” dùng cho khoảng nhiệt độ từ -400C đến -100C.
+ Dấu “0” dùng cho khoảng nhiệt độ từ -100C đến 100C.
1.4. Một số đặc điểm cấu tạo súng chống tăng SPG-9T2, Việt Nam
Phiên bản SPG-9T2 của Việt Nam có một số điểm khác về cấu tạo so với SPG-9, Liên Xô như sau:
- Khối lượng súng SPG-9T2 là 50±0,5 kg, nặng hơn so với SPG-9 (Liên Xô) là 47,5kg.
- Đường kính tiết diện loa phụt của súng SPG-9T2 lớn hơn với 142mm so với SPG-9 là 135mm.
- Súng SPG-9T2 không có giá lắp bánh xe và ở đầu nòng không có hai tay xách (tay kéo) để di chuyển súng.
- Trên thân súng đoạn buồng đốt mở rộng được lắp thêm cụm tay xách nòng để thuận tiện trong thao tác tháo, lắp thân súng.
Kết luận chương I
Trong chương 1 đồ án đã tìm hiểu về lịch sử hình thành, đặc điểm cấu tạo và hoạt động của súng chống tăng 73mm SPG-9 Liên Xô, trong đó đi sâu tìm hiểu về đặc điểm cấu tạo, hoạt động của súng và khảo sát một số điểm phân biệt trên súng chống tăng 73mm SPG-9 do Việt Nam sản xuất và phiên bản do Liên Xô sản xuất. Đây là cơ sở phục vụ cho quá trình học tập, nghiên cứu và công tác.
Ở chương 2 đồ án sẽ tìm hiểu về nội dung cơ bản của việc chuẩn bị bắn đối với súng chống tăng SPG-9.
Chương 2
NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA VIỆC CHUẨN BỊ BẮN ĐỐI VỚI SÚNG
2.1. Phương pháp quy chính
2.1.1. Chuẩn bị súng
- Chọn chỗ đặt súng phải thăng bằng, dễ ngắm. Lau chùi súng sạch sẽ, chú ý lau sạch mặt phẳng bệ đặt ni vô trên thân súng.
- Đặt súng ở thế chiến đấu (tư thế ngồi bắn) nòng súng thẳng hướng với chân trước của súng, quay hướng đưa nòng vào chính giữa, quay tầm cho súng thăng bằng sơ bộ, hãm chặt tầm, hướng nhanh lại (hình 2.1).
- Căng chỉ miệng nòng đúng vào các vạch dấu tạo thành chữ thập.
- Mở khóa nòng lắp dưỡng kiểm tra vào và đóng khóa nòng lại (hình 2.2).
- Chuẩn bị bia theo quy định (hình 2.3)
2.1.3. Kiểm tra quy chính bằng bia (hiệu chỉnh bằng bia)
2.1.3.1. Kiểm tra cơ cấu ngắm trực tiếp.
- Đặt bia hiệu chỉnh phía trước súng cách miệng nòng 50m vuông góc với trục nòng.
- Kiểm tra sự vuông góc của bia bằng bọt nước đứng hoặc dây dọi.
- Điều chỉnh scale trên trường nhìn.
- Ngắm qua lỗ ở dưỡng kiểm tra cùng với bộ phận ngắm cơ khí điều chỉnh chữ thập miệng nòng trùng với chữ thập THG trên bia.
- Kiểm tra vạch 0 của kính ngắm quang học, dấu "+" của vạch "KUM" trùng với chữ thập THP trên bia. Nếu không trùng, điều chỉnh vít điều chỉnh cho tới khi trùng.
2.1.3.3. Kiểm tra cơ cấu ngắm cơ khí.
- Dựng thước ngắm, điều chỉnh nhiệt độ ở số 0, đưa du tiêu về vị trí số 4. Yêu cầu đường ngắm qua thước ngắm cơ khí không ra khỏi vòng tròn THM trên bia. Nếu không đúng hiệu chỉnh lại đầu ngắm cho đúng.
2.1.3.3. Kiểm tra hiệu chỉnh kính ngắm quang học bằng điểm ngắm xa.
- Ngắm qua lỗ ngắm ở dưỡng kiểm tra qua chữ thập miệng nòng vào điểm ngắm xa cách súng không nhỏ hơn 800m (đỉnh cột điện, góc tòa nhà…).
- Kiểm tra vạch 0 của kính ngắm, ngắm qua kính ngắm dấu "+" của kính ngắm phải trùng với điểm ngắm xa đã chọn.
- Sai số của vạch số OSK không lớn hơn 0 - 01 (1 ly giác).
- Vạch đứng của kính ngắm gián tiếp phải trùng với điểm ngắm xa nếu không trùng phải hiệu chỉnh lại như khi dùng hiệu chỉnh bằng bia.
2.2. Phương pháp xác định phần tử bắn
2.2.1. Chuẩn bị phần tử bắn
Bản chất của việc chuẩn bị phần tử bắn là xác định góc bắn jtM và hướng bắn HtM sau đó qui đổi chúng thành các phân vạch của bộ phận ngắm. Để làm được điều đó phải giải 2 bài toán: bài toán hình học và bài toán đường đạn.
Giải bài toán hình học là xác định các số liệu đo đạc đặc trưng cho vị trí tương đối của mục tiêu so với trận địa (hình 2.4). Các số liệu đó là:
- Cự ly đo đạc của mục tiêu DdM;
- Hướng đo đạc của mục tiêu HdM;
- Góc tà của mục tiêu e.
Để xác định các số liệu đo đạc cần phải biết tọa độ của mục tiêu và trận địa. Việc xác định tọa độ của mục tiêu được tiến hành bằng các phương tiện trinh sát pháo binh: quang học, âm thanh và hàng không. Việc xác định tọa độ trận địa dựa vào mạng khống chế quốc gia hoặc mạng khống chế pháo binh, bản đồ tỷ lệ 1:25000, ảnh chụp hàng không.v..v.
Góc bắn jtM (góc của trục nòng so với mặt phẳng nằm ngang) và hướng bắn HtM (góc từ hướng chuẩn đến hình chiếu của trục nòng trong mặt phẳng ngang) được xác định theo các công thức:
φM = α + ε + ∆α (2.1)
HM = HdM +∆HTm (2.2)
Trong đó:
a - góc cao (góc ngắm) là góc tương ứng với cự ly đo đạc DdM ở điều kiện bắn đang xét (đường đạn trung bình đi qua hình chiếu của mục tiêu trên mặt phẳng ngang miệng nòng);
∆a - lượng sửa góc cao khi có góc tà mục tiêu;
∆HtM - lượng sửa hướng cho điều kiện bắn.
2.2.2. Một số phương pháp chuẩn bị đầy đủ
2.2.2.1. Phương pháp chuẩn bị đầy đủ
Là phương pháp mà trong đó phần tử bắn được xác định bằng cách tính toán dựa trên cơ sở đo đạc một cách chính xác điều kiện địa hình, khí tượng và đường đạn.
Cụ thể là căn cứ vào tọa độ của mục tiêu (XM,YM,hM) và tọa độ của trận địa (XF ,YF ,hF) ta xác định các thông số đo đạc:
- Cự ly đo đạc tới mục tiêu DdM;
- Lượng chuyển hướng đo đạc từ hướng chuẩn HdM (hướng đo đạc);
- Góc tà đo đạc của mục tiêu edM.
Căn cứ vào số liệu về điều kiện khí tượng và điều kiện đường đạn (thuật phóng), nhờ bảng bắn ta xác định được các lượng sửa về tầm DDtM và lượng sửa về hướng DHtM. Sau đó xác định cự ly tính toán theo công thức sau:
DtM = DdM + DDtM (2.6)
Còn lượng chuyển hướng tính toán được xác định theo công thức:
HtM = HdM + DHtM (2.7)
Góc phương vị của đường pháo mục (góc phương vị của mục tiêu) adM được xác định theo góc n tuỳ thuộc vào tổ hợp dấu của các đại lượng DX = XM - XF và DY = YM - YF cho trong bảng 1-1
2.2.2.2. Phương pháp chuẩn bị rút gọn
Các phần tử bắn khi chuẩn bị rút gọn giống như khi chuẩn bị đầy đủ ở chổ chúng
đều được tính toán dựa trên cơ sở xác định trực tiếp các thông số đo đạc, khí tượng và đường đạn, song chỉ khác là một phần các số liệu điều kiện bắn được xác định bằng cách tính toán gần đúng. Thông thường, lượng sửa độ chênh nhiệt độ không khí, tốc độ và hướng gió đường đạn, độ chênh sơ tốc do lô thuốc phóng được tính toán gần đúng.
Ngoài ra, việc chuẩn bị rút gọn còn cho phép chỉ tiến hành đo đạc trên bản đồ hay trên ảnh hàng không chứ không cần dựa trên cơ sở đo đạc toàn diện.
Tóm lại, thứ tự tiến hành chuẩn bị rút gọn cũng giống như chuẩn bị đầy đủ, chỉ khác là độ chính xác chuẩn bị thấp hơn.
2.2.2.3. Phương pháp bắn sửa theo độ lệch
Đối với súng bộ binh nói chung và hỏa lực đánh gần nói riêng việc phân chia bắn thử và bắn hiệu lực là không có ý nghĩa.
* Bản chất và các phương pháp bắn sửa theo độ lệch:
Bằng phần tử đầu tiên (phần tử sơ bộ), bắn một hoặc một số phát đạn vào mục tiêu, dùng khí tài xác định độ lệch của điểm nổ hoặc trung tâm cụm điểm nổ về tầm và hướng. Căn cứ vào các giá trị độ lệch đó, xác định lượng sửa phần tử máy ngắm để đưa quỹ đạo trung bình đi qua mục tiêu.
* Bản chất bắn dùng hai đài quan sát giao hội:
Bản chất của bắn dùng hai đài quan sát giao hội là căn cứ vào độ lệch của điểm nổ đo được từ hai đài quan sát (đài quan sát phải af và đài quan sát trái at hình 2.8) để xác định được độ lệch tầm, hướng của điểm nổ trên cơ sở đó xác định được các lượng sửa cho phần tử máy ngắm.
Điều kiện cần thiết để bắn dùng hai đài quan sát giao hội là:
- Góc giao hội g ³ 1-00
- Đảm bảo thông tin liên lạc giữa các đài quan sát.
- Thống nhất điểm chuẩn quan sát chung cho hai đài.
Từ hình 2-2 ta thấy:
NC = Xsinωf+Zcosωf (2.3)
NB = -Xsinωt+Zcosωt (2.4)
d. Phương pháp bắn sửa theo dấu điểm nổ
* Bản chất của phương pháp
Dùng phần tử đầu tiên lấy lên pháo bắn một hoặc một số phát và quan sát dấu điểm nổ. Nếu điểm nổ ở ngoài khu vực mục tiêu và đạn rơi ra ngoài đường Quan-Mục (đường thẳng chứa đài quan sát và mục tiêu) thì dùng đài quan sát Q đo độ lệch hướng rồi sửa hướng cho pháo một góc sao cho điểm nổ P1 nằm trên đường Quan-Mục tạo dấu đạn xa hay gần. Sau đó tiếp tục thay đổi phần tử trên bộ phận ngắm một cách có tính toán để được điểm nổ P2, P3 dần vào trung tâm mục tiêu. Khi trung tâm tản mát cách trung tâm mục tiêu một khoảng cho phép thì kết thúc bắn thử và nhận được phần tử bắn hiệu lực.
Bắn sửa theo dấu điểm nổ như hình 2.9.
* Nội dung của phương pháp
+ Bắn sửa về hướng:
Bắn sửa về hướng là đưa trung tâm tản mát vào đường Quan-Mục và giữ nó trong suốt quá trình bắn thử. Để đưa trung tâm tản mát vào đường Quan-Mục người ta sửa hướng cho pháo một góc b khi đo được góc lệch a của điểm nổ so với đường Quan - Mục theo công thức:
β= -α.SH Với Sh=D0/DF (2.58)
Trong đó:
DQ, DF - khoảng cách từ đài quan sát và trận địa tới mục tiêu.
SH gọi - tỷ số đo hướng.
Các góc a , b tính bằng ly giác và có dấu ngược nhau.
Giả sử ta đã đưa được điểm nổ P1 vào đường QM. Từ hình 2-9 ta thấy nếu chỉ thay đổi thước tầm một lượng DD để bao bọc mục tiêu mà không sửa hướng cho pháo thì điểm nổ P1' sẽ nằm ngoài đường QM.
+ Bắn sửa về tầm:
Thực chất của việc bắn sửa về tầm là phải thay đổi thước tầm một cách có tính toán để tạo ra những dấu điểm nổ xa-gần bao bọc mục tiêu vào trong những khoảng bao bọc hẹp dần đến khi trung tâm tản mát gần sát với trung tâm mục tiêu. Để tạo ra những khoảng bao bọc hẹp dần ta dùng phương pháp chia đôi khoảng bao bọc.
Bề rộng khoảng bao bọc cuối cùng ký hiệu là B và được cho trong bảng bắn. Bề rộng khoảng bao bọc đầu tiên được xác định theo phương pháp chuẩn bị phần tử đầu tiên.
2.3. Lấy các phần tử bắn cho súng
2.3.1. Cơ sở lấy phần tử bắn
Các cơ sở để lấy phần tử bắn cho súng gồm:
- Vị trí tương đối giữa súng và mục tiêu (cự ly, góc tà, góc hướng);
- Loại đạn, ngòi đạn, liều đạn;
- Điều kiện khí tượng (bảng thông báo khí tượng);
- Kết quả tính toán lượng hiệu chỉnh từ các phương pháp chuẩn bị phần tử bắn đã trình bày.
2.3.2. Lấy phần tử bắn cho súng
a. Trường hợp bắn mục tiêu trong tầm bắn thẳng
Trong trường hợp mục tiêu ở trong tầm bắn thẳng, phần tử bắn được xác định trên vạch khắc của kính ngắm. Từ cự ly mục tiêu, loại đạn, tính chất mục tiêu (cố định hay di động), pháo thủ chọn kính vạch khắc tương ứng ngắm trực tiếp vào mục tiêu.
b. Trường hợp bắn mục tiêu ngoài tầm bắn thẳng
* Lấy góc hướng cho súng
Dùng máy hướng đưa nòng súng tạo với hướng chuẩn một góc HtM trên mặt phẳng ngang.
- Khẩu đội trưởng hạ khẩu lệnh: Độ hướng …, ngắm giữa mục tiêu.
- Động tác các số
+ Số 1: Vặn núm hướng chẵn cho chỉ số trên vành hướng chẵn trùng vào chỉ tiêu, tiếp tục vặn núm hướng lẻ cho chỉ số trên vành hướng lẻ trùng vào chỉ tiêu, xong nhắc lại. Sau đó dùng máy hướng (hoặc cùng với số 2 dịch chuyển chân súng nếu lệch lớn so với vị trí ngắm) đưa đường tin dọc trong kính ngắm chập vào điểm ngắm, bọt nước ngang thăng bằng.
+ Số 2: Cùng với số 1 dịch chuyển chân súng nếu lệch lớn so với vị trí ngắm, tập trung bọt nước ngang.
* Lấy góc tầm cho súng
Dùng máy tầm đưa trục nòng súng tạo góc tầm có giá trị jtM . Từ giá trị góc tầm tính toán tương ứng với các vạch tầm trên kính ngắm.
- Khẩu đội trưởng hạ khẩu lệnh: Góc tầm …
- Động tác của số 1
Vặn núm tầm lấy góc tầm chẵn, lẻ lên kính ngắm, quay máy tầm tập trung bọt nước dọc, sau đó nhắc lại góc tầm đã lấy lên kính ngắm
Kết luận chương 2
Trong chương 2 đồ án đã tìm hiểu về đặc điểm sử dụng súng, các nội dung chuẩn bị súng trước khi bắn, quy không, quy chính, trong đó đi sâu tìm hiểu về các phương pháp xác định phần tử bắn của súng chống tăng SPG-9.
Ở chướng 3 đồ án sẽ tìm hiểu về cấu tạo bảng bắn, cách thức thành lập bảng bắn cũng như các nội dung về quá trình bắn thực nghiệm để thành lập bảng bắn và tiến hành số hóa bảng bắn của súng chống tăng SPG-9.
Chương 3
BẢNG BẮN VÀ SỐ HÓA BẲNG BẮN
3.1. Cấu tạo và ứng dụng bảng bắn
3.1.1. Cấu tạo bảng bắn súng chống tăng SPG-9
Nội dung bảng bắn súng chống tăng SPG-9 được chia thành 17 cột:
- Cột 1: Cự ly, ký hiệu (D), đơn vị tính (m) ghi từ 176.... 4751 theo số chẵn trăm
- Cột 2: Thước cự ly, ký hiệu (TT), đơn vị tính (vạch khắc) đùng để xác định số vạch khắc trên kính ngắm ứng với cự ly bắn
- Cột 3: Thay đổi thước cự ly khi thay đổi 10m, ký hiệu DTT, đơn vị tính (vạch khắc). Xác định lượng thay đổi vạch khắc khi cự ly thay đổi 10m
- Cột 6: Gió dọc tốc độ 10m/s, ký hiệu DXd, đơn vị (m). Lượng sửa tầm khi gió dọc tốc độ 10m/s
- Cột 7: Áp suất không khí 10mm, ký hiệu DXap, đơn vị (m). Lượng sửa tầm khi độ chênh áp suất là 10mm Hg
- Cột 8: Nhiệt độ không khí 10 độ, ký hiệu DXt°k, đơn vị (m). Lượng sửa tầm khi độ chênh nhiệt độ không khi là 10 độ.
- Cột 9: Sơ tốc đạn 1%, ký hiệu DXV0, đơn vị (m). Lượng sửa tầm khi độ chênh sơ tốc đạn là 1%.
- Cột 10: Nhiệt độ liều thuốc, ký hiệu DXt0L, đơn vị (m). Lượng sửa tầm khi độ chênh nhiệt độ liều thuốc là 10 độ.
- Cột 15: Thời gian đạn bay, ký hiệu (TR), đơn vị tính (s)
- Cột 16: Khoảng lệch khái nhiên theo tầm, ký hiệu LD, đơn vị tính (m)
- Cột 17: Khoảng lệch khái nhiên theo hướng, ký hiệu LH, đơn vị tính (m)
3.1.2. Ứng dụng của bảng bắn
Bảng bắn dùng để:
- Xác định các phần tử bắn dựa trên cự ly và bảng thông báo khi tượng.
- Là cơ sở để hiệu chỉnh cho vũ khí bộ binh.
3.2. Phương pháp thành lập các bảng bắn
Hiện nay người ta thường dùng phương pháp lý thuyết - thực nghiệm để xây dựng bảng bắn. Trong đó các phần tử của quỹ đạo đạn, các lượng hiệu chỉnh và các số liệu khác của bảng bắn được tính toán dựa trên cơ sở lý thuyết TPN, ngoài ra trong quá trình tính toán cần phải dùng đến những giá trị của một số thông số được xác định từ các cuộc bắn thực nghiệm.
3.2.1. Tổ chức bắn thực nghiệm
Các cuộc bắn thực nghiệm nhằm nhiều mục đích khác nhau: xác định tầm và độ chụm; xác định các hệ số phóng và các đặc trưng tản mát; xác định sơ tốc của đạn; xác định góc nẩy; xác định độ dạt; xác định ảnh hưởng của đặc điểm kết cấu của đạn, của nắp ngòi nổ, của sơn v.v...
Song song với đường chuẩn ở khoảng cách từ 1 đến 1,5km, qua từng 1km đặt các trạm quan sát có thể xác định được tọa độ điểm rơi và điểm nổ.
Trong quá trình bắn cần xác định các điều kiện khí tượng ở mặt đất cũng như ở các độ cao khác nhau trong phạm vi chiều cao lớn nhất của quỹ đạo đạn. Các số liệu này được dùng để đưa kết quả bắn về điều kiện chuẩn.
3.2.2. Xác định tốc độ ban đầu
Tốc độ ban đầu (còn gọi là sơ tốc hay tốc độ bảng) của đạn được xác định trên cơ sở bắn thực nghiệm (hình 3.2). Tại các vị trí A, B đặt các thiết bị xác định khoảng thời gian chuyển động t của đạn qua đoạn AB (khoảng cách AB = 5¸10m). Vận tốc tại trung điểm C của AB được xác định:
VC = AB/1 (3.1)
Tiến hành bắn từ 5 đến 7 phát bắn đối với pháo cỡ trung, từ 10 đến 15 phát bắn đối với pháo cỡ nhỏ. Cần thực hiện trước 1đến 2 phát bắn để nung nóng nòng và làm sạch chất bôi trơn. Các phát bắn này không được kể đến trong tính toán.
Khi đó tốc độ ban đầu:
v0 = vtb + ∆vtbR+ ∆vtbq (3.5)
3.2.3. Xác định góc nẩy
Do sự không đồng nhất về độ cong gia công của lòng nòng, sự khác nhau của chiều dày nòng và độ võng tĩnh của nòng, các giá trị góc nẩy ở từng pháo cùng kiểu có thể khác nhau. Nên để thành lập bảng bắn, cần xác định giá trị góc nẩy đối với mỗi pháo.
Thường góc nẩy được xác định qua cuộc bắn với góc bắn j =0, với bia thẳng đứng. Bia đặt ở khoảng cách chừng độ 100m kể từ pháo. Trước mỗi phát bắn, nhờ ống hiệu chỉnh và các đường chỉ chữ thập đặt ở miệng nòng, nòng pháo được ngắm vào các đường chéo chữ thập đã được tô đậm ở trên bia (hình 3.3).
Thành phần nằm ngang của góc nảy w được xác định theo biểu thức:
ω=tgω=Xtb/x (3.9)
Trong đó: Ztb - độ lệch bên của điểm rơi trung bình của nhóm đạn so với các đường chéo chữ thập trên bia.
Đối với pháo binh mặt đất, nếu khi j = 0 nhận được giá trị góc nẩy lớn (khoảng 10 -150), thì góc nẩy đối với loại pháo này cần được xác định theo bia thẳng đứng với góc nâng 20 - 30o. Trong trường hợp này, thành phần thẳng đứng của góc nảy được xác định theo hệ thức:
sinγ=ytbcosφ/x+gx/2v02cosφ)cosφ 3.10)
Với mỗi góc bắn, góc nẩy với một pháo nhất định là trung bình kết quả của ba lần bắn. Giá trị góc nẩy được dùng để xác định các góc phóng khi thực hiện và xử lý kết quả bắn đối với pháo đã định. Các góc nẩy trung gian (giữa các giá trị góc nẩy được xác định từ bắn thực nghiệm) được xác định bằng phương pháp nội suy theo góc phóng.
3.2.4. Xác định tầm và độ chụm
Khi bắn để xác định tầm, các góc phóng (có tiến hành bắn) được quy định theo phạm vi thay đổi của góc nâng j đối với từng kiểu pháo:
Đối với pháo nòng dài (j từ 0 đến 45o)
qo = 5o, 10o, 25o và góc giới hạn;
Đối với pháo nòng ngắn (j từ 0 đến 75o)
qo = 5o, 15o, 25o, 45o, 65o, 75o;
Đối với súng cối (j từ 45o đến 85o)
qo = 45o, 65o, 75o và góc giới hạn.
Không bắn để xác định tầm khi các góc phóng nhỏ hơn 5o, vì độ chính xác xác định hệ số phóng theo kết quả bắn sẽ không phù hợp với yêu cầu cần đặt ra.
Số các cuộc bắn để xác định tầm với mỗi một thông số (góc phóng, liều thuốc) được thực hiện thông thường với ba lần, trong ba ngày khác nhau.
3.2.6. Đưa các kết quả bắn về điều kiện chuẩn (chuẩn hóa các kết quả bắn thực nghiệm)
Để thành lập các bảng bắn, người ta dùng các điều kiện lập bảng: điều kiện chuẩn về địa hình, về đường đạn và về khí tượng.
- Điều kiện chuẩn về địa hình bao gồm:
+ Điểm rơi nằm trên mặt phẳng nằm ngang đi qua điểm phóng;
+ Trục tai máng của pháo ở vị trí nằm ngang.
- Điều kiện chuẩn về đường đạn bao gồm:
+ Tốc độ ban đầu của đạn là tốc độ lập bảng;
+ Trọng lượng của đạn là trọng lượng lập bảng;
- Điều kiện chuẩn về khí tượng bao gồm:
+ Áp suất khí quyển ở mặt phẳng ngang của pháo (qua điểm phóng) là áp suất chuẩn (750mm Hg);
+ Nhiệt độ không khí ở mặt phẳng ngang của pháo là nhiệt độ chu (+15oc);
+ Sự phân bố của phần tử khí tượng theo chiều cao phù hợp với quan hệ chuẩn;
3.2.6.1. Chuẩn hóa tầm thực nghiệm
Tính lượng hiệu chỉnh tầm thực nghiệm do điểm rơi trung bình của đạn nằm phía trên mặt phẳng nằm ngang đi qua điểm phóng với độ cao yc (hình 3.4).
δXy = yc/tg[θc]' (3.16)
Trong đó:
dXy - lượng hiệu chỉnh tầm thực nghiệm;
yc - độ cao của điểm rơi trung bình của đạn trên (hay dưới) mặt phẳng nằm ngang đi qua điểm phóng (được xác định theo số liệu đo cao độ của đường chuẩn);
qc - góc rơi được tính theo Xtn, votn và qo từ các bảng thuật phóng.
Khi các góc phóng nhỏ hơn 15o và độ cao yc lớn hơn 50m, cần tính lại lượng hiệu chỉnh tầm trong lần gần đúng thứ hai. Khi có độ nghiêng của trục tai máng của pháo, cần tính nó trong thời gian chuẩn bị pháo để bắn.
Theo giá trị Cc xác định hệ số hình dạng của đạn
ic = Cc.qb/d2.103 (3.19)
Trong trường hợp thực hiện nhiều nhóm phát bắn (thường với một góc phóng, cùng một tốc độ ban đầu, số nhóm phát bắn là ba hay lớn hơn) cần xác định giá trị trung bình của các tầm đã chuẩn hóa, các hệ số phóng và các hệ số hình dạng đạn theo các công thức:
Giá trị trung bình của tầm chuẩn:
Xctb = X1N n1 + X2N n2 +…+ XnN nn/ n1+n2+ ...+ni (3.20)
Trong đó:
X1N, X2N, ... XiN - các giá trị của tầm chuẩn đối với từng nhóm riêng rẽ;
n1, n2, ...ni - số lượng phát bắn trong từng nhóm riêng rẽ.
3.2.6.2. Chuẩn hóa sai lệch hướng của điểm rơi
Chuẩn hóa sai lệch hướng của điểm rơi của đạn (tâm nhóm đạn) so với mặt phẳng bắn là xác định giá trị thực nghiệm của độ dạt. Giá trị độ dạt đối với góc phóng nhất định được xác định theo công thức:
Zdat = Ztn – Zwzdd - δ'zqd (3.22)
Trong đó Ztn - độ lệch hướng của tâm nhóm đạn so với mặt phẳng bắn.
Zwzdd - Lượng hiệu chỉnh do thành phần bên của gió đường đạn gây ra được tính theo phương pháp vi phân
Zwzdd = QwzWZdd (3.24)
Trong đó:
Qwz - Hệ số hiệu chỉnh được xác định theo các bảng TPN.
WZqd - Lượng hiệu chỉnh do sự quay của trái đất (với các tầm bắn lớn hơn 20km).
3.2.8. Tính các số liệu cơ bản của bảng bắn
Các số liệu cơ bản của bảng bắn khi bắn chạm nổ là: các phần tử của máy ngắm, tầm bay nằm ngang X, chiều cao của quỹ đạo Y, thời gian bay đến điểm rơi T, tốc độ cuối ở điểm rơi vc và góc qo. Tính toán các số liệu cơ bản của bảng bắn thường được thực hiện trong hai giai đoạn.
* Giai đoạn I
Đầu tiên tính các phần tử cơ bản của bảng bắn đối với các góc phóng là bội số của 5o, góc phóng giới hạn cho hệ pháo đã định cũng như đối với các góc phóng có. Các tính toán này được thực hiện theo các bảng TPN (hay tích phân số hệ các phương trình vi phân chuyển động của đạn). Khi đó, từ đồ thị C= f(v0) nhận được trong quá trình phù hợp, chúng ta lấy các giá trị C tương ứng với các góc qo. Từ ba giá trị C, qo và vob, hoàn toàn có thể xác định các phần tử cần thiết của quỹ đạo.
* Giai đoạn II
Mở rộng các giá trị tính toán các phần tử bảng theo phạm vi thành lập bảng của tầm bằng phương pháp đồ thị hoặc phương pháp giải tích.
3.2.9. Tính toán các lượng hiệu chỉnh và các số liệu bổ sung
Các lượng hiệu chỉnh được tính theo các góc phóng là bội số của 5o, nghĩa là các góc đã được sử dụng để thành lập các bảng hệ số hiệu chỉnh. Ngoài ra, còn tính các lượng hiệu chỉnh đối với các góc phóng 1o và 3o.
3.2.10. Tính các đặc trưng tản mát
Tản mát của đạn được đặc trưng bởi các sai số trung gian theo tầm LD, theo hướng LH và theo chiều cao LC. Khi các điểm rơi nằm trong mặt phẳng nằm ngang đi qua điểm phóng, tản mát của đạn được xác định bởi sai số trung gian LD và LH còn khi các điểm chạm nằm trong mặt phẳng thẳng đứng vuông góc với hướng bắn, tản mát của đạn được xác định bởi LH và LC.
3.2.11. Tính các lượng hiệu chỉnh góc ngắm khi mục tiêu nằm trên hay dưới mặt phẳng nằm ngang của pháo
Khi mục tiêu nằm trên mặt phẳng ngang của pháo, góc bắn φ0 bằng góc ngắm.
Nếu cũng mục tiêu đó nằm trên hay dưới mặt phẳng nằm ngang của pháo, thì góc bắn bằng tổng của góc ngắm αg và góc tà mục tiêu e:
φ= αε+ ε (3.31)
Trong trường hợp này góc ngắm αε khác với góc ngắm bảng αc, mặc dù tầm ngang đến mục tiêu vẫn như nhau (hình 3.9b).
Sự khác nhau của góc ngắm trong các trường hợp nói trên có thể được giải thích bởi sự khác nhau của hình dạng quỹ đạo tương ứng với các góc bắn khác nhau. Như đã thấy, góc ngắm αε (hình 3.9b) lớn hơn góc ngắm αc,, bởi vì tầm nghiêng O1C1 lớn hơn tầm ngang OC. Hiệu số của các góc ngắm khi bắn ở tầm như nhau trong các trường hợp: góc tà mục tiêu khác không và bằng không gọi là lượng hiệu chỉnh góc ngắm khi có góc tà mục tiêu:
∆αε=αε- α0 (3.323)
3.3. Số hóa bảng bắn
3.3.1. Mục đích số hóa bảng bắn
- Đưa bảng bắn dạng bản in thành bản điện tử
- Xây dựng chương trình tính toán để có thể nhanh chóng xác định được các phần tử bắn với các giá trị đầu vào: cự ly mục tiêu, điều kiện thời tiết, đặc điểm mục tiêu..., tùy ý.
- Sử dụng các thuật toán để xác định giá của các phần tử bắn khi giá trị cự ly và các yếu tố khí tượng không theo tiêu chuẩn một cách tương đối chính xác.
3.3.2. Phương pháp số hóa bảng bắn
3.3.2.1. Sơ đồ thuật toán số hóa bảng bắn
- Cơ sở dữ liệu:
+ Dữ liệu bảng bắn trên giấy được đưa vào chương trình dưới dạng một mảng, gồm:
Bảng bắn đạn nổ phá OG-9
Bảng bắn đạn lõm PG-9
Bảng bắn đạn lõm DKZ82-K65
Bảng bắn đạn phá sát thương DKZ82-K65
- Lựa chọn loại đạn:
+ Chọn 1 trong 4 loại đạn đã cho trong bảng bắn.
+ Tương ứng với mỗi loại đạn là cơ sở dữ liệu là một loại bảng bắn khác nhau được đưa vào chương trình dưới dạng một mảng.
3.3.2.2. Thực hiện số hóa bảng bắn
- Thiết kế giao diện của chương trình bảng bắn bằng HTML và CSS.
+ Sử dụng HTML để tạo ra cấu trúc cơ bản của chương trình, gồm 2 phần chính:
Phần nhập dữ liệu đầu vào.
Phần bảng chứa kết quả tra cứu
+ Sử dụng CSS để kiểm soát trình bày, định dạng và bố cục của chương trình đã tạo ra.
- Sư dụng Javascrips để tạo nội dung cho chương trình bảng bắn:
+ Đưa các thông số của bảng bắn vào chương trình dưới dạng một ma trận
+ Khai báo các biến đầu vào gồm: loại đạn, cự li bắn, gió, áp suất, nhiệt độ,…
3.3.3. Các kết quả đạt được
3.3.3.1. Giao diện của chương trình
- Giao diện của chương trình gồm 2 phần:
+ Vị trí nhập các dữ liệu đầu vào
Loại đạn: Click vào ô loại đạn để lựa chọn 1 trong 4 loại đạn tương ứng với từng bảng bắn khác nhau.
Cự ly và các điều kiện khí tượng: Nhập trực tiếp dữ liệu vào các ô tương ứng.
+ Vị trí hiển thị kết quả tính toán:
Tên bảng bắn tương ứng với từng loại đạn.
Tên, ký hiệu, đơn vị, kết quả tính toán được
3.3.3.2. Khả năng tính toán của chương trình
a. Tính toán với các số liệu điều kiện bắn đã có trong bảng bắn
Tra cứu các thông số với điều kiện bắn như sau:
- Loại đạn: Nổ phá OG-9
- Cư ly 500m
- Gió ngang 10m/s
- Gió dọc 10m/s
- Độ chênh áp suất 10mmHg
- Độ chênh nhiệt độ KK 10°C
b. Tính toán với các số liệu điều kiện bắn chưa có trong bảng bắn
Tra cứu các thông số với điều kiện bắn như sau:
- Loại đạn: Nổ phá PG-9
- Cư ly 550m
- Gió ngang 7m/s
- Gió dọc 15m/s
- Độ chênh áp suất 8mmHg
Kết luận: Với điều kiện bắn thay đổi trong khoảng cho phép chương trình vẫn tính toán ra các số liệu với độ chính xác cao.
Kết luận chương 3
Chương 3 đồ án đã đi sâu tìm hiểu về bảng bắn và số hóa thành công bảng bắn súng chống tăng SPG-9. Chương trình bảng bắn súng chống tăng SPG-9 có giao
diện thân thiện, dễ sử dụng, kết quả tính toán có độ chính xác cao, đáp ứng được các yêu cầu đặt ra, có thể ứng dụng được trong thực tế.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nguyễn Mạnh Hùng (2016), Vũ khí bộ binh, Trường Sĩ quan Kỹ thuật Quân sự.
[2]. Nguyễn Văn Thọ (2003), Nguyễn Đình Sại, Giáo trình thuật phóng ngoài, Học viện Kỹ thuật Quân sự.
[3]. Cục quân khí (2007), Giáo trình lý thuyết bắn pháo mặt đất, Nhà xuất bản quân đội nhân dân.
[4]. Cục Quân Khí (2002), Binh khí vũ khí bộ binh, tập VII súng chống tăng.
[5]. Trần Ngọc Sơn (2017), Nghiên cứu đặc điểm thiết kế, khai thác và sử dụng súng chống tăng 73mm SPG - 9, Trường SQKTQS.
"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"