MỤC LỤC
MỤC LỤC............................................................................................................................................................................................................ 1
DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ, BẢNG................................................................................................................................................... 4
LỜI NÓI ĐẦU...................................................................................................................................................................................................... 8
Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁO VÀ ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA HÃM LÙI – ĐẨY LÊN PHÁO NÒNG DÀI 85mm D44............. 11
1.1. Khảo sát về pháo nòng dài 85mm D44....................................................................................................................................................... 11
1.1.1. Công dụng................................................................................................................................................................................................ 11
1.1.2. Đặc điểm cấu tạo..................................................................................................................................................................................... 12
1.1.3. Các số liệu kỹ, chiến thuật của pháo nòng dài 85mm D44...................................................................................................................... 13
1.2. Cấu tạo chung của pháo nòng dài 85mm D44............................................................................................................................................ 17
1.2.1. Phần thân pháo........................................................................................................................................................................................ 17
1.2.2. Phần giá pháo.......................................................................................................................................................................................... 18
1.3. Máy hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44....................................................................................................................................... 19
1.3.1. Công dụng của hệ hãm lùi - đẩy lên......................................................................................................................................................... 19
1.3.2. Yêu cầu đối với hệ hãm lùi - đẩy lên........................................................................................................................................................ 19
1.3.3. Phân loại hệ hãm lùi - đẩy lên.................................................................................................................................................................. 20
1.3.4. Máy hãm lùi pháo nòng dài 85mm D44................................................................................................................................................... 20
1.3.5. Máy đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44.................................................................................................................................................... 27
1.3.6. Nguyên lý hoạt động hệ hãm lùi - đẩy lên pháo 85mm D44.................................................................................................................... 35
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..................................................................................................................................................................................... 37
Chương 2: TÍNH TOÁN LỰC HÃM LÙI Φe KHI BẮN...................................................................................................................................... 39
2.1. Cơ sở tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe khi bắn......................................................................................................................................... 39
2.1.1. Cơ sở tính toán........................................................................................................................................................................................ 39
2.1.2. Tính lùi tự do............................................................................................................................................................................................ 46
2.1.3. Tính lùi bị hãm.......................................................................................................................................................................................... 59
2.2. Giải bài toán thuật phóng trong................................................................................................................................................................... 68
2.2.1. Các giả thiết cơ bản................................................................................................................................................................................. 68
2.2.2. Các thông số đầu vào.............................................................................................................................................................................. 70
2.2.3. Hệ phương trình vi phân.......................................................................................................................................................................... 70
2.2.4. Phương pháp và phần mềm giải bài toán thuật phóng trong................................................................................................................... 72
2.2.5. Kết quả bài toán thuật phóng trong.......................................................................................................................................................... 75
2.3. Tính lùi tự do............................................................................................................................................................................................... 76
2.3.1. Tính chuyển động lùi tự do....................................................................................................................................................................... 76
2.3.2. Tính lùi tự do có kể đến ảnh hưởng của loa hãm lùi................................................................................................................................ 83
2.4. Tính lùi bị hãm............................................................................................................................................................................................. 86
2.4.1. Chọn qui luật lực cản lùi: (R).................................................................................................................................................................... 86
2.4.2. Tính giá trị ban đầu của lực cản lùi: (R0).................................................................................................................................................. 86
2.4.3. Giá trị lớn nhất của lực cản lùi: ................................................................................................................................................................ 87
2.4.4. Giá trị cuối cùng của lực cản lùi: (Rl)........................................................................................................................................................ 88
2.4.5. Tính toán chuyển động lùi bị hãm............................................................................................................................................................ 89
2.5. Tính toán lực hãm lùi thủy lực Fe khi bắn................................................................................................................................................... 92
2.5.1. Số liệu ban đầu........................................................................................................................................................................................ 98
2.5.2. Tính toán lực hãm lùi thủy lực Fe khi bắn................................................................................................................................................ 99
2.6. Ảnh hưởng của độ mòn khe hở vòng điều tiết – cán điều tiết đến chuyển động lùi pháo nòng dài 85mm D44....................................... 102
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2................................................................................................................................................................................... 105
Chương 3: XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HÃM LÙI – ĐẨY LÊN PHÁO NÒNG DÀI 85mm D44...........106
3.1. Mục đích, yêu cầu và phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng.......................................................................................................... 106
3.1.1. Mục đích................................................................................................................................................................................................ 106
3.1.2. Yêu cầu................................................................................................................................................................................................. 106
3.1.3. Phương pháp........................................................................................................................................................................................ 106
3.2. Quá trình kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi – đẩy lên.................................................................................................................. 107
3.2.1. Sơ đồ kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi – đẩy lên.................................................................................................................... 107
3.2.2. Yêu cầu kỹ thuật................................................................................................................................................................................... 108
3.2.3. Dụng cụ................................................................................................................................................................................................ 109
3.2.4. Phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng........................................................................................................................................ 113
3.2.5. Những điểm lưu ý khi kiểm tra kỹ thuật hãm lùi - đẩy lên.................................................................................................................... 120
3.3. Đánh giá, phân cấp chất lượng............................................................................................................................................................... 121
3.3.1. Mục đích............................................................................................................................................................................................... 121
3.3.2. Yêu cầu................................................................................................................................................................................................ 121
3.3.3. Quy định phân cấp chung.................................................................................................................................................................... 121
3.3.4. Qui định phân cấp pháo cụ thể đối với hãm lùi - đẩy lên..................................................................................................................... 122
3.4. Bắn đạn nước kiểm tra kỹ thuật.............................................................................................................................................................. 122
3.4.1. Qui định kỹ thuật bắn đạn nước........................................................................................................................................................... 122
3.4.2. Điều kiện kỹ thuật bắn đạn nước......................................................................................................................................................... 123
3.4.3. Công tác chuẩn bị................................................................................................................................................................................ 124
3.4.4. Kéo pháo trên đường........................................................................................................................................................................... 125
3.4.5. Đặt pháo, bắn....................................................................................................................................................................................... 125
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3................................................................................................................................................................................ 128
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ........................................................................................................................................................................... 129
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................................................................................................................. 130
PHỤ LỤC....................................................................................................................................................................................................... 131
LỜI NÓI ĐẦU
1. Lý do chọn đồ án
Việc nghiên cứu pháo nòng dài 85mm D44 giúp cho việc khai thác sử dụng được hiệu quả, tiết kiệm được ngân sách cho chi tiêu Quốc phòng và hạn chế mất an toàn trong quá trình khai thác sử dụng. Đối với pháo mặt đất nói chung và pháo nòng dài 85mm D44 nói riêng thì bộ phận hãm lùi - đẩy lên là bộ phận có kết cấu đặc biệt, đóng vai trò là liên kết đàn hồi giữa thân pháo và máng pháo, cần phải được quan tâm đặc biệt để đảm bảo lượng dự trữ kỹ thuật của các thông số kết cấu của máy hãm lùi, đẩy lên. Vì thế, việc tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe là rất cần thiết đến việc khai thác và sử dụng pháo. Từ sự nghiên cứu tìm tòi của bản thân và định hướng của giáo viên hướng dẫn bản thân nhận thấy việc kiểm tra đánh giá chất lượng hãm lùi – đẩy lên là việc làm vô cùng quan trọng và có ý nghĩa quyết định tới khả năng hoạt động của pháo do vậy, tôi quyết định chọn đề tài " Nghiên cứu kết cấu và xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44". Với hàm lượng kiến thức được đào tạo, cùng với sự giúp đỡ của các thầy Khoa Vũ khí là điều kiện để tôi làm được đồ án tốt nghiệp này.
2. Mục tiêu của đồ án
- Khái quát chung về pháo và đặc điểm cấu tạo của hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44;
- Tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe khi bắn;
- Xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Pháo nòng dài 85mm D44 của Liên Xô.
- Phạm vi nghiên cứu: Hệ hãm lùi - đẩy lên của pháo.
4. Phương pháp nghiên cứu, lựa chọn giải pháp công nghệ
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Nghiên cứu lý thuyết, kết hợp với nghiên cứu mô hình để khảo sát kết cấu;
+ Thu thập, tập hợp xử lý các kết quả thu được;
+ Tham khảo các đồ án liên quan, nghiên cứu các tài liệu của Tổng Cục kỹ thuật và Bộ Quốc phòng.
- Giải pháp công nghệ: Sử dụng các phần mềm hỗ trợ như: Solidwork, Matlab, Photoshop CS6 để thuận lợi cho quá trình nghiên cứu đồ án.
5. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đồ án
Hiện nay đã có nhiều đồ án, đề tài nghiên cứu về hãm lùi, đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44 của Liên Xô ở nước ta với các nội dung như:
- “Đánh giá độ tin cậy của hãm lùi - đẩy lên theo tham số lùi bị hãm pháo nòng dài 85mm D44”;
- “Khảo sát hệ hãm lùi - đẩy lên của pháo nòng dài 85mm D44 ”.
6. Dự kiến sản phẩm của đồ án
- Bản thuyết minh;
- Bản vẽ:
+ Bản vẽ lắp máy hãm lùi pháo nòng dài 85mm D44: A0;
+ Bản vẽ lắp máy đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44: A0;
+ Bản vẽ nguyên lý làm việc của máy hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44: A0;
+ Bản vẽ đồ thị lực hãm lùi thủy lực Φe theo quãng đường lùi: A0;
+ Bản vẽ quy trình kiểm tra kỹ thuật hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44: A0.
- Phiếu quy trình kiểm tra kỹ thuật hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44: A3.
7. Kết cấu của đồ án
Gồm 3 chương:
- Chương 1: Khái quát chung về pháo và đặc điểm cấu tạo của hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44
Chương này sẽ khảo sát về đặc điểm cấu tạo, tính năng kỹ, chiến thuật và đi sâu nghiên cứu về đặc điểm cấu tạo của hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44.
- Chương 2: Tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe khi bắn
Chương này sẽ đi sâu vào việc xác định tốc độ lùi của pháo và tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe khi bắn.
- Chương 3: Xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44
Chương này sẽ xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng và lập phiếu quy trình công nghệ kiểm tra kỹ thuật hệ hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44.
Chương 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁO VÀ ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA HÃM LÙI - ĐẨY LÊN PHÁO NÒNG DÀI 85mm D44
1.1. Khảo sát về pháo nòng dài 85mm D44
1.1.1. Công dụng
Pháo nòng dài 85mm D44 do Liên Xô thiết kế, chế tạo từ năm 1944. Theo biên chế chính thức cấp sư đoàn có nhiệm vụ:
- Chế áp và tiêu diệt sinh lực địch;
- Chế áp và tiêu diệt các phương tiện hoả lực của địch;
- Phá hủy các công sự dã chiến, các vật cản của địch;
1.1.2. Đặc điểm cấu tạo
Pháo nòng dài 85mm D44 do Liên Xô (cũ) thiết kế chế tạo vào năm 1944 và được ký hiệu là Đ-44. Vào năm 1956 Trung Quốc cũng chế tạo theo mẫu của Liên Xô. Trong quân đội ta, pháo này được trang bị vào từ lâu và được ký hiệu là CH - 8.
- Là loại pháo nòng dài, cấu tạo tương đối gọn nhẹ, tính cơ động cao, bắn được trực tiếp và gián tiếp;
- Nòng pháo kiểu nòng đơn;
- Khoá nòng kiểu then đứng nửa tự động;
- Hãm lùi kiểu vòng điều tiết, cán điều tiết;
1.1.3. Các số liệu kỹ, chiến thuật của pháo nòng dài 85mm D44
Số liệu kỹ, chiến thuật của pháo nòng dài 85mm D44 như bảng 1.1.
1.2. Cấu tạo chung của pháo nòng dài 85mm D44
- Pháo nòng dài 85mm D44 được chia thành hai phần lớn là: thân pháo và giá pháo. Có thể biểu diễn như hình 1.3.
1.2.1. Phần thân pháo
- Nòng pháo: Định hướng cho đầu đạn bay đến mục tiêu, cùng với vỏ đạn tạo thành buồng đốt thuốc phóng, tạo cho đầu đạn có sơ tốc và vận tốc quay để ổn định trên đường bay.
- Khóa nòng: Cùng với vỏ đạn bịt kín khí thuốc phía sau đuôi nòng; mổ cò phát hỏa; hất vỏ đạn ra ngoài sau mỗi phát bắn; tự động đóng khóa khi nạp đạn, mở khóa khi khối lùi tiến lên hết.
- Hộp khóa nòng: Là nơi để lắp khóa nòng, nòng, bộ phận bán tự động và hệ hãm lùi – đẩy lên.
- Loa hãm lùi: Tiêu hao một phần năng lượng lùi cho khối lùi.
1.2.2. Phần giá pháo
- Máng pháo: Định hướng cho thân pháo chuyển động khi bắn; liên kết các bộ phận hãm lùi đẩy lên, vành răng tầm, bộ phận ngắm, lá chắn bảo hiểm, lá chắn di dộng,...
- Máy hãm lùi: Ống hãm lùi lắp trên hộp khóa nòng. Còn cán piston cố định trên máng pháo. Dùng để tiêu hao động năng của khối lùi khi bắn và tham gia hãm đẩy lên khi khối lùi được đẩy lên.
- Máy đẩy lên: Ống đẩy lên lắp trên hộp khóa nòng. Còn cán piston cố định trên máng pháo. Dùng để đẩy khối lùi về vị trí ban đầu sau mỗi phát bắn.
- Bệ trên: Làm tâm quay cho khối lên xuống chuyển động; để lắp khối lên xuống bộ phận tầm, hướng, cân bằng, lá chắn.
- Cơ cấu tầm: Cùng với bộ phận ngắm lấy góc bắn về tầm cho pháo; giữ chắc thân pháo ở góc tầm đã lấy.
1.3. Máy hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44
1.3.1. Công dụng của hệ hãm lùi - đẩy lên
- Tiêu hao năng lượng lùi cho khối lùi, làm giảm lực tác dụng lên giá pháo và khống chế khối lùi lùi với độ dài lùi nhất định khi bắn;
- Đẩy khối lùi về vị trí ban đầu trước khi bắn và giữ chắc khối lùi ở vị trí trên cùng với mọi góc bắn;
- Khống chế chuyển động đẩy lên của khối lùi, để khối lùi trở về êm, tránh va đập mạnh vào máng pháo, làm mất ổn định cho pháo;
1.3.3. Phân loại hệ hãm lùi - đẩy lên
- Bộ phận hãm lùi và bộ phận hãm đẩy lên bố trí chung (gọi là máy hãm lùi). Bộ phận đẩy lên bố trí riêng (gọi là máy đẩy lên). Hệ hãm lùi - đẩy lên bố trí theo cách này gọi là hệ hãm lùi - đẩy lên riêng biệt;
- Bộ phận hãm lùi, hãm đẩy lên và bộ phận đẩy lên bố trí chung. Gọi là hệ hãm lùi - đẩy lên kết hợp;
- Đối với các loại pháo hiện nay, máy hãm lùi đều làm việc theo nguyên lý thủy lực, nên thường gọi là máy hãm lùi thủy lực. Đặc điểm của máy hãm lùi thủy lực là qui luật lực hãm lùi được tạo ra nhờ việc khống chế dòng dầu chảy qua khe hẹp có tiết diện thay đổi;
1.3.4. Máy hãm lùi pháo nòng dài 85mm D44
1.3.4.1. Công dụng
- Tiêu hao năng lượng lùi của khối lùi, làm giảm lực tác dụng lên giá pháo và khống chế khối lùi lùi với độ dài lùi nhất định khi bắn;
- Khống chế chuyển động đẩy lên của khối lùi, để khối lùi trở về êm tránh va đập mạnh vào máng pháo làm mất ổn định cho pháo.
1.3.4.2. Cấu tạo
- Cấu tạo theo nguyên lý thủy lực, hãm lùi kiểu cán điều tiết vòng điều tiết, có cơ cấu hãm đẩy lên loại rãnh dọc.
- Gồm có:
+ Ống hãm lùi (8);
+ Cán hãm lùi và piston (9);
+ Cán điều tiết (13), vòng điều tiết (15);
+ Cơ cấu bịt kín.
1.3.5. Máy đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44
1.3.2.1. Công dụng
Máy đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44 kiểu khí nén để tích trữ năng lượng đẩy lên và dùng dầu để bịt kín khí.
1.3.2.2. Cấu tạo
- Gồm có:
+ Hệ thống ống;
+ Cán đẩy lên (8) và piston;
+ Cơ cấu điều tiết;
+ Cơ cấu bịt kín;
a) Hệ thống ống:
- Gồm 3 ống lắp lồng vào nhau, ống giữa lắp lệch tâm với ống ngoài và ống trong, trong ống chứa 3,4 lít dầu CTEO-M và áp suất P = 48±2 (kG/cm2).
- Ống ngoài (7):
+ Bên ngoài có vòng gờ và ren lắp vòng ốc để cố định ống với hộp khóa nòng. Hai đầu ống hàn liền với nắp trước (2) và nắp sau (15); trong nắp trước có ống nối, phía dưới ống nối có 3 lỗ chảy dầu;
- Ống trong (11):
+ Lắp bên trong ống giữa, lắp đồng tâm với ống ngoài, đầu trước tỳ lên ống nối, đầu sau có ren lắp với nắp sau (15). Phía sau bên trong có ren để lắp nắp che bụi, bảo vệ (18); giữa nắp có lỗ thông hơi và màng chắn bụi.
c) Cơ cấu điều tiết:
- Có nắp van điều tiết (6), trên nắp có 12 lỗ chảy dầu được lắp lồng ngoài cán đẩy lên phía sau của nắp trước (2). Có lò xo van điều tiết (5), một đầu tì vào ống ép, một đầu tì vào nắp van điều tiết (6).
e) Cơ cấu đóng mở kiểm tra, bổ sung dầu, hơi:
- Công dụng của nó là để kiểm tra lượng dầu và áp suất khí, đồng thời bơm dầu và khí vào ống đẩy lên khi thiếu. Chi tiết của nó được lắp ở nắp sau.
- Bên trái có vít đóng mở, bên phải có lỗ vặn cần ba chạc thông với bình chứa khí nén hoặc dầu và đồng hồ đo áp. Lỗ trái và lỗ phải được nối thông bởi một lỗ thẳng đứng. Trong lỗ trái, ngoài vít đóng mở (1) còn có ốc cố định, ốc ép và gioăng bịt kín.
1.3.6. Nguyên lý hoạt động hệ hãm lùi - đẩy lên pháo 85mm D44
- Khi bắn dưới tác dụng của hợp lực khí thuốc, thân pháo mang theo ống hãm lùi, cán điều tiết và ống đẩy lên cùng lùi. Còn cán hãm lùi và cán đẩy lên cố định trên máng pháo nên đứng yên. Sau khi lùi kết thúc, dưới tác dụng của lực đẩy lên thân pháo, ống hãm lùi và ống đẩy lên được đẩy về vị trí ban đầu.
1.3.6.1. Chuyển động của máy hãm lùi và máy đẩy lên khi thân pháo lùi
a) Máy hãm lùi:
- Khi thân pháo lùi, ống hãm lùi và cán điều tiết cùng lùi. Dầu ở khoang trước bị dồn ép, chảy qua 6 lỗ xiên trên thân piston. Sau đó chia làm hai đường:
- Đường thứ 1: Qua khe hở giữa vòng điều tiết và cán điều tiết chảy vào khoang sau. Dầu chảy qua đường này tạo ra lực cản tương đối lớn thực hiện hãm lùi.
- Đường thứ 2: Qua khe hở giữa cán điều tiết và lòng cán hãm lùi qua 10 lỗ trước cán điều tiết vào lòng cán điều tiết qua 5 lỗ trên thân van 1 chiều, đẩy nắp van về phía trước chảy vào khoang hốc cán hãm lùi. Dầu chảy qua đường này sản sinh lực cản tương đối nhỏ.
b) Máy đẩy lên:
- Khi thân pháo lùi mang theo ống đẩy lên cùng lùi. Piston dồn dầu từ ống trong, đẩy nắp van điều tiết về trước, lò xo van điều tiết nén lại, dầu chảy từ ống trong ra ống giữa, ra ống ngoài, chiếm thể tích của ống ngoài làm cho khí bị nén lại, áp suất ống ngoài tăng lên.
- Áp suất càng tăng, dầu chảy từ ống trong ra ống ngoài càng khó khăn sinh ra lực cản tiêu hao một phần năng lượng lùi cho khối lùi, đồng thời nén khí tích trữ năng lượng để chuẩn bị đẩy thân pháo về vị trí cũ.
1.3.6.2. Chuyển động của máy hãm lùi và máy đẩy lên khi thân pháo đẩy lên
a) Máy đẩy lên:
- Sau khi khối lùi lùi hết hành trình, dưới tác dụng của lực giãn lò xo van điều tiết giãn ra đẩy nắp van tỳ sát vào đáy ống nối. Đồng thời khí nén trong máy đẩy lên giãn ra dồn dầu từ ống ngoài chảy vào ống giữa, qua 12 lỗ nhỏ trên nắp van điều tiết chảy vào ống trong tác dụng vào bề mặt làm việc của piston.
b) Máy hãm lùi:
Khi đẩy lên ống hãm lùi được đẩy lên cùng với ống đẩy lên và thân pháo. Dầu từ khoang sau chảy qua khe hở giữa vòng điều tiết và cán điều tiết qua 6 lỗ chếch trên thân piston trở về khoang trước. Dưới tác dụng của áp suất dầu trong khoang hốc cán hãm lùi van một chiều được đóng lại.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Qua nghiên cứu đặc điểm cấu tạo chung của pháo và đặc biệt là hệ hãm lùi đẩy lên, trước hết giúp cho bản thân tôi hiểu rõ hơn về pháo nòng dài 85mm D44, đồng thời nắm được ưu điểm, khuyết điểm của hệ hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44:
- Máy đẩy lên có các ống tham gia chuyển động lùi còn cán đẩy lên liên kết với máng cố định thì phải bổ sung thêm một ống nữa là ống trung gian (ống giữa). Nhờ có ống trung gian mà bảo đảm dầu được tới bộ phận bịt kín cán đẩy lên ở mọi góc tầm và chỉ cần một lượng dầu tương đối nhỏ trong máy đẩy lên.
- Máy hãm lùi kiều cán điều tiết:
+ Ưu điểm: Cho phép bảo đảm quy luật hãm đã chọn một cách khắt khe khi lùi như cũng như khi đẩy lên mà đây là điều kiện rất quan trọng để ổn định súng pháo. Kết cấu đơn giản và có sơ đồ tính toán rõ ràng, thuận tiện cho tính toán thiết kế.
+ Nhược điểm: Có diện tích lỗ chảy dầu không phụ thuộc vào áp suất dầu, chế độ làm việc bị ảnh hưởng trong những điều kiện bắn có thay đổi nhiều, ngoài ra thời gian đẩy lên tương đối dài. Không có cơ cấu bù dầu: Khi bắn với tốc độ nhanh và thời gian dài dầu trong máy hãm lùi bị nóng lên và giãn nở gây ra hiện tượng đẩy lên không hết. Để khắc phục hiện tượng này, đối với pháo nòng dài 85mm D44 người ta sử dụng phương pháp điền không đầy dầu (hút ra một lượng dầu 0,25 lít trong máy hãm lùi). Tuy nhiên, biện pháp này vẫn tạo ra sự sai lệch cho quy luật hãm lùi, làm ảnh hưởng đến độ ổn định của pháo trong quá trình bắn, dẫn đến pháo không phát huy hết khả năng hỏa lực.
Thực hiện các nội dung trên nhằm phục vụ cho việc tính toán lực hãm lùi thủy lực Fe trong chương 2 và xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên trong chương 3.
Chương 2
TÍNH TOÁN LỰC HÃM LÙI Φe KHI BẮN
2.1. Cơ sở tính toán lực hãm lùi thủy lực Φe khi bắn
2.1.1. Cơ sở tính toán
2.1.1.1. Các định luật thủy lực cơ bản
a) Định luật Béc-nu-li: Xét tại các tiết diện 1-1 và 2-2.
Đối với một đơn vị trọng lượng chất lỏng (dầu) thỏa mãn phương trình Béc-nu-li có dạng:
Z1 + p1/g + w12/2g = Z2 + p2/g + w22/2g (2.1)
Trong đó:
Z1, Z2 - Độ cao của trọng tâm các tiết diện xét so với mức P1, P2 qui ước O-O;
- Áp suất của chất lỏng tại tiết diện 1-1 và 2-2;
w1, w2 - Vận tốc trung bình tại tiết diện 1-1 và 2-2;
g - Trọng lượng riêng của chất lỏng;
b) Định luật lưu lượng không đổi
Xét dòng chảy chất lỏng đi qua các tiết diện khác nhau. Dòng chất lỏng đi qua các tiết diện khác nhau phải thỏa mãn biểu thức:
a1. a1. w1 = a2. a2. w2 = ….ai. ai. wi = an. an. wn
Trong đó:
ai - Hệ số thắt dòng khi qua tiết diện thứ i;
ai - Diện tích tiết diện thứ i;
wi - Vận tốc trung bình của chất lỏng tại tiết diện thứ i.
Hệ số thắt dòng được xác định bằng thực nghiệm theo công thức:
ai = amin/ai (2.3)
2.1.1.2. Các giả thiết cơ bản
Để đơn giản việc tính toán, trong thiết kế máy hãm lùi sử dụng các giả thiết sau:
- Các khoang trong máy hãm lùi đều chứa đầy dầu;
- Khi lùi (đẩy lên) các dòng dầu là liên tục và không bị gián đoạn;
- Bỏ qua tính nén được của dầu trong quá trình máy hãm lùi làm việc;
- Lực ma sát không thay đổi trong quá trình lùi của khối lùi;
2.1.1.3. Biểu thức lực hãm lùi thủy lực Fe
Sơ đồ tính toán sử dụng hình 2.3:
Sơ đồ nguyên lí tính toán máy hãm lùi cán điều tiết như hình 2.3.
Trong đó:
D - Đường kính trong của ống hãm lùi;
d - Đường kính ngoài của cán piston;
d1 - Đường kính trong của cán piston;
dv - Đường kính trong của vòng điều tiết;
d - Đường kính của cán điều tiết, luôn thay đổi theo chiều dài.
Các diện tích cần thiết sử dụng cho tính toán được tính như sau:
- Diện tích mặt làm việc của piston khi lùi:
A1 = π/4(D2-d2) (2.4)
- Diện tích vòng điều tiết:
A2 = π/4dv2 (2.5)
- Diện tích mặt làm việc của piston khi đẩy lên:
A2 = π/4(D2-dv2) (2.6)
- W là tổng diện tích khe hở giữa đoạn cuối cán điều tiết và cán hãm lùi.
- C là tổng diện tích các lỗ chảy dầu trong thân van.
Về mặt kết cấu phải luôn bảo đảm C > W
Giả sử tại thời điểm dt ống hãm lùi chuyển động một đoạn dX, dầu ở khoang (I) bị dồn ép có áp suất p1, dầu chảy qua các lỗ xiên với vận tốc w1 và được chia làm hai đường:
- Đường thứ nhất: Dầu chảy qua khe hở giữa cán điều tiết và vòng điều tiết về khoang (II) có áp suất p2 và vận tốc w2. Đây là dòng dầu chính.
- Đường thứ hai: Dầu chảy qua các lỗ trên cán điều tiết và các rãnh trên cán piston vào khoang (III) có áp suất p3 và vận tốc w3.
Tốc độ dòng dầu w2 được xác định từ phương trình lưu lượng không đổi đối với dòng dầu chảy từ khoang I sang khoang II:
A1.dX = α.a.w2.dt+A0.dX (2.15)
Trong phương trình trên:
- A1 dX: là lượng dầu bị dồn khỏi khoang (I) trong thời gian dt;
- a.a.w2dt: là lượng dầu chảy về khoang (II) trong thời gian dt;
- Ad dX: là lượng dầu chảy về khoang (III) để bù vào khoảng trống do cán điều tiết bị rút ra một đoạn dX;
- a là hệ số thắt dòng đối với dòng chính.
2.1.2. Tính lùi tự do
Chuyển động của khối lùi khi không kể đến lực cản lùi được gọi là lùi tự do. Phương trình vi phân chuyển động của khối lùi khi lùi tự do có dạng tổng quát như sau:
M0.dW/dt = Plg (2.30)
Trong đó: W - Tốc độ lùi tự do.
Lực Plg biến thiên theo qui luật khác nhau trong quá trình gây ra chuyển động động của khối lùi. Vì thế, để nghiên cứu phải phân chia quá trình lùi tự do ra làm ba thời kỳ phù hợp với qui luật của lực Plg như hình 2.4.
Trong đó:
Thời kỳ thứ nhất I: Thời kỳ đầu đạn chuyển động trong nòng;
Thời kỳ thứ hai II: Thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc;
Thời kỳ thứ ba III: Thời kỳ khối lùi chuyển động theo quán tính;
Plgo - Giá trị Plg ứng với thời điểm đai đạn cắt hoàn toàn vào rãnh xoắn nòng;
Plgm - Giá trị Plg lớn nhất ứng với thời điểm áp suất đạt giá trị lớn nhất;
Plgd - Giá trị Plg ứng với thời điểm ngay trước khi đầu đạn rời miệng nòng;
Pd - Giá trị Plg ứng với thời điểm ngay sau khi đầu đàn rời miệng nòng;
tI = td, tII = t, và tIII là các khoảng thời gian ứng với ba thời kỳ trên.
2.1.2.1. Tính lùi tự do trong thời kỳ thứ nhất
Do Plg thay đổi rất phức tạp, chưa thiết lập được biểu thức giải tích nên không thể tích phân (2.30) để xác định tốc độ lùi W và quãng đường lùi L.
Hệ thống nghiên cứu gồm: khối lùi, đầu đạn, khí thuốc và các hạt thuốc chưa cháy, lực Plg là nội lực. Với hệ thống này, có thể giải bài toán bằng phương pháp động lượng. Trong quá trình đầu đạn chuyển động trong nòng, ngoại lực tác dụng lên hệ thống bằng không và vì thế động lượng của hệ thống sẽ được bảo toàn và bằng không.
Bởi vì trong hệ thống được xét lực Plg là nội lực, còn các lực bên ngoài bằng không nên sự thay đổi động lượng K của hệ bằng không, tức là:
dK = 0 hay là K = const
K = (M0+0,5m).W – (m+0,5m).(v-W) = 0 (2.31)
Trong đó:
M0 - Khối lượng của khối lùi;
m - Khối lượng của đầu đạn;
m - Khối lượng của thuốc phóng;
v - Vận tốc tương đối của đầu đạn so với nòng;
(v-W) = w - Tốc độ chuyển động tuyệt đối của đầu đạn.
Từ (2.31) xác định ta được tốc độ lùi tự do:
W = (m+0,5m)/M0+m+m).v (2.32)
Khi biết sơ tốc vo của đầu đạn (tốc độ tuyệt đối của đầu đạn lúc rời miệng nòng), có thể tính được tốc độ lùi tự do vào lúc đầu đạn rời miệng nòng Wd.
Tại thời điểm đầu đạn rời miệng nòng: v0 = v – W:
Wd = (m+0,5m)/M0+0,5m).v (2.35)
Nếu coi m << M0 thì có thể bỏ qua số hạng 0,5m ở dưới mẫu số biểu thức (2.35) được viết lại là:
Wd = ((q+0,5ω)/Q0).v0 (2.36)
2.1.2.3. Tính lùi tự do có kể đến ảnh hưởng của loa hãm lùi
Phần lớn các loại pháo mặt đất được lắp thêm loa hãm lùi nhằm giảm lực giật lùi của phát bắn tác dụng lên giá, nhờ đó mà nâng cao độ ổn định cho pháo khi bắn và giảm chiều dài lùi của khối lùi. Bỏ qua ảnh hưởng của loa hãm lùi đối với chuyển động của đầu đạn và quy luật của lực Plg trong thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc ta vẫn sử dụng qui luật Bơ-ra-vin để tính toán.
a) Các đại lượng đặc trưng của loa hãm lùi
* Hiệu suất:
Wt - Tốc độ lùi tự do ở cuối thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc;
Wte - Tốc độ lùi tự do ở cuối thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc khi có loa hãm lùi.
Biểu thức (2.59) được thành lập khi bỏ qua ảnh hưởng của trọng lượng loa hãm lùi đến chuyển động của khối lùi, giả thiết này chấp nhận được vì trọng lượng của loa hãm lùi rất nhỏ so với trọng lượng của khối lùi (thường chỉ vào khoảng 3%).
Ảnh hưởng của loa hãm lùi đến chuyển động lùi tự do được thể hiện trên đồ thị hình 2.7. Đồ thị được xây dựng khi dùng hai loa hãm lùi có hiệu suất khác nhau cho một nòng.
- Lượng tăng của tốc độ lùi trong khoảng thời gian t:
+ Khi không có loa hãm lùi:
DW =Wt – Wd > 0 (2.61)
+ Khi có loa hãm lùi:
DWe =Wte – Wd có thể > 0 hoặc < 0 (2.62)
Ngoài những tác dụng có lợi như đã trình bày ở trên thì loa hãm lùi còn gây khó khăn khi sử dụng như: tạo ra sóng xung kích, khói, bụi của các luồng khí thuốc phụt qua các cửa loa.Vì vậy, khi chọn hiệu suất của loa hãm lùi phải chú ý đến cả hai ảnh hưởng có tính mâu thuẫn này. Các loại pháo hiện nay dùng loa hãm lùi có hiệu suất nằm trong khoảng (25¸50)%, một số trường hợp có thể đạt đến (70¸80)%.
* Các đặc trưng kết cấu:
Đặc trưng về kết cấu của loa hãm lùi được biểu thị bằng tỉ số giữa hệ số tác dụng của khí thuốc lên khối lùi khi có loa hãm lùi và khi không có loa hãm lùi:
α= β0/β (2.70)
Trong đó: be - Hệ số tác dụng của khí thuốc lên khối lùi khi có loa hãm lùi.
Biểu thức xác định hệ số tác dụng của khí thuốc lên khối lùi khi có loa hãm lùi be được thành lập như sau:
Từ biểu thức (2.51) đã có công thức kinh nghiệm:
Wmax = (q+βω)/Q0).v0=Wτ
b) Tính lùi tự do có kể đến ảnh hưởng của loa hãm lùi
Biết rằng, loa hãm lùi chỉ ảnh hưởng đến chuyển động của khối lùi trong thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc. Quyết định bởi lực khí thuốc tác dụng lên khối lùi trong trường hợp đó: . Plg' = X.Plg
Cuối thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc sẽ có:
Wτe = Wd +(Xb/M0)Pd (2.78)
2.1.3. Tính lùi bị hãm
2.1.3.1. Khái niệm về lùi bị hãm
Chuyển động của khối lùi khi có kể đến ảnh hưởng của các lực cản chuyển động lùi của khối lùi gọi là lùi bị hãm.
Phương trình vi phân chuyển động của khối lùi khi kể đến các lực cản có dạng tổng quát như sau:
M0.dV/dt = Plg-R
Trong đó:
V - Tốc độ lùi bị hãm;
R - Hợp các lực cản chuyển động của khối lùi.
Tiến hành khảo sát theo ba thời kỳ giống như lùi tự do để xác định công thức tính tốc độ lùi V và quãng đường lùi X trong các thời kỳ đó.
2.1.3.3. Tính lực cản lùi R
Khi tính toán thiết kế máy hãm lùi, chọn lực cản lùi R theo một qui luật nào đó cho trước thỏa mãn những điều kiện nhất định và qui luật đó được thực hiện nhờ máy hãm lùi.
Qui luật lực cản lùi R khi chọn phải thỏa mãn các yêu cầu sau đây:
- Giá trị lực cản lùi R không được vượt quá giới hạn ổn định nhằm bảo đảm ổn định cho pháo khi bắn;
- Hãm êm chuyển động của khối lùi, nghĩa là năng lượng của khối lùi phải được thu hút hoàn toàn trên chiều dài lùi hoặc trong thời gian lùi cho trước;
- Trong điều kiện cho phép giảm tối thiểu tải trọng tác dụng lên giá, để cho giá có kết cấu gọn, nhẹ nhằm nâng cao tính cơ động của pháo;
* Qui luật lực cản lùi đối với pháo dã chiến:
- Trong thời kỳ đầu lực cản lùi R(t) có qui luật giống như pháo cố định.
- Trong thời kỳ thứ hai: R không đổi và được lấy bằng Rmax mà đại lượng của nó bị giới hạn từ điều kiện ổn định của pháo khi bắn.
- Trong thời kỳ thứ ba: lực cản lùi R cũng bị hạn chế bởi điều kiện ổn định của pháo giảm từ Rmax đến Rl, thường lấy theo qui luật tuyến tính.
2.1.3.5. Tính toán các giá trị đặc trưng của lực cản lùi
Để tính chuyển động lùi cần phải xác định các giá trị đặc trưng của lực cản lùi: R0, Rmax, Rl và quãng đường lùi l.
a) Giá trị ban đầu của lực cản lùi R0
Giá trị ban đầu của lực cản lùi Ro được xác định từ biểu thức tổng quát của lực cản lùi trên cơ sở phân tích kết cấu: Biểu thức này được minh họa bằng đồ thị hình 2.11:
R = P + Fe + Fe - Q0sinφ (2.110)
Trong đó:
P - Lực của máy đẩy lên;
Fe - Lực hãm thủy lực của máy hãm lùi;
Rf - Hợp lực ma sát đặt lên khối lùi. Bao gồm lực ma sát ở mặt định hướng của máng Fm và ở các ổ bịt kín của máy hãm lùi và đẩy lên Fb. Rf được xác định bằng công thức sau: Rf = Fm + Fb = f.Qo.cosφ + g.Qo.
Hay:
Rf = Qo.(f.cosφ + g) (2.111)
Trong đó:
f - Hệ số ma sát ở máng định hướng của máng, thường lấy f = 0,16 ¸ 0,2;
g - Hệ số tỉ lệ của lực ma sát so với trọng lượng của khối lùi, trong tính toán thường lấy: g = 0,2 ¸ 0,4.
Biểu thức xác định giá trị ban đầu của lực cản lùi R0 có dạng:
Trong đó:
Ro = Feo + Po + Rfo – Qo sinφ (2.112)
- Lực hãm lùi thủy lực Fe của máy hãm lùi chỉ xuất hiện trong quá trình lùi của khối lùi (V > 0). Vì thế tại thời điểm ban đầu Feo = 0 (giá trị lực hãm thủy lực khi khối lùi đứng yên).
- Rfo: Giá trị ban đầu của hợp lực ma sát, lấy gần đúng bằng Rf theo (2.111).
- Po: lực ban đầu của máy đẩy lên. Nó là lực nén của lò xo hoặc khí nén và được xác định từ điều kiện đẩy lên lên tin cậy: đẩy khối lùi về vị trí cũ ở giai đoạn đẩy lên cuối cùng một cách tin cậy:
Po = 1,1Qo.(sinφmax + f cosφmax + g) (2.113)
Qua phân tích, biểu thức để xác định Ro sẽ là:
Ro = Po + Qo.(f.cosφ + g) – Qo sinφ (2.114)
c) Giá trị cuối cùng của lực cản lùi Rl
* Đối với pháo dã chiến:
Rl được xác định từ điều kiện ổn định khi lùi vào thời điểm cuối cùng:
Rλ = m.Rgh (2.116)
e) Chiều dài lùi l
Đối với pháo dã chiến để xác định chiều dài lùi l, người ta thông qua mối quan hệ về phương diện năng lượng giữa R và l. Mối quan hệ đó được biều thị:
M0.Vτ2/2= (Rmax+Rτ)/2 (λ-Xτ) (2.117)
Thay biểu thức của Rmax, Rl từ (2.115) và (2.116) vào phương trình trên sẽ được một phương trình bậc hai đối với l có dạng sau:
A l2 – B l + C = 0 (2.119)
Trong đó:
A = Qo.cosjgh
B = 2Qb Do
Đưa giá trị của l vào biểu thức (2.116) tính được Rl. Đồng thời l còn được dùng để kiểm tra điều kiện không chạm đất của đuôi nòng khi bắn ở góc tầm lớn nhất. Điều kiện đó là: l < lgh với lgh là chiều dài lùi cho phép khi góc tầm lớn nhất.
2.2. Giải bài toán thuật phóng trong
2.2.1. Các giả thiết cơ bản
- Việc giải bài toán thuật phóng trong nhằm xác định quy luật biến thiên của áp suất khí thuốc trong nòng súng phụ thuộc vào thời gian P(t) hoặc phụ thuộc vào quãng đường đạn chạy trong nòng P(L), qui luật biến đổi của vận tốc chuyển động ra của đầu đạn trong lòng nòng V(t) hoặc V(L) trên cơ sở đó tính toán thiết kế nòng súng.
- Hiện tượng bắn của súng pháo là tập hợp các hiện tượng và các quá trình xảy ra trong hệ thống gồm nòng, liều thuốc phóng và đạn từ khi liều thuốc bắt đầu cháy đến khi đạn ra khỏi nòng. Trên quan điểm xem súng pháo là những máy nhiệt thì hiện tượng bắn của súng pháo chính là toàn bộ sự làm việc của loại máy nhiệt này với các quá trình cơ sở và những mối liên hệ bên trong và bên ngoài của nó.
- Trên cơ sở đặc tính của các giai đoạn trong quá trình thực hiện một phát bắn, người ta thường chia hiện tượng bắn ra làm bốn thời kỳ:
+ Thời kỳ sơ bộ: Từ khi liều thuốc bắt đầu cháy đến khi đai dẫn của đạn bị cắt hoàn toàn vào rãnh nòng.
+ Thời kỳ thứ nhất: Từ khi đai dẫn bị cắt hoàn toàn vào rãnh nòng đến khi thuốc cháy hết.
+ Thời kỳ thứ hai: Từ khi thuốc cháy hết đến khi đạn bay ra khỏi nòng.
- Toàn bộ liều thuốc cháy trong điều kiện môi trường có áp suất như nhau và bằng áp suất thuật phóng p;
- Thành phần sản phẩm cháy không đổi, các đại lượng f và α cũng không thay đổi;
- Số mũ đoạn nhiệt k = 1+θ được xem là không đổi và bằng giá trị trung bình của nó trong khoảng nhiệt độ từ nhiệt độ cháy của thuốc ở thời điểm đạn bay ra khỏi miệng nòng.
Như vậy, ta có điều kiện ban đầu (kể từ khi bắt đầu cắt đai đạn) gần đúng là: v0= 0; l0= 0; t0= 0; p = p0.
2.2.2. Các thông số đầu vào
Các thông số đầu vào tính thuật phóng trong như bảng 2.1.
Trên cơ sở mô hình cơ bản của hiện tượng bắn trong lý thuyết thuật phóng trong, để giải bài toán này ta chấp nhận thêm các giả thiết cơ bản sau:
+ Thuốc phóng cháy hết theo quy luật cháy hình học;
+ Toàn bộ liều thuốc phóng cháy trong điều kiện môi trường áp suất như nhau và bằng áp suất thuật phóng;
+ Quy luật tốc độ cháy của thuốc phóng được biểu diễn bằng công thức.
2.2.4. Phương pháp và phần mềm giải bài toán thuật phóng trong
2.2.4.1. Phương pháp giải bài toán thuật phóng trong
Hiện nay có 4 phương pháp giải bài toán cơ bản thuật phóng trong như phương pháp giải tích, phương pháp giải bằng bảng, phương pháp số giải trên máy tính và phương pháp giải bằng kinh nghiệm kết hợp với thực nghiệm. Trong đồ án này tôi áp dụng phương pháp số để giải.
Có nhiều phương pháp tích phân bằng số có thể áp dụng để giải bài toán cơ bản thuật phóng trong. Trong đồ án này tôi áp dụng phương pháp Runghe-Kuta, đây là phương pháp hiện đang được sử dụng phổ biến nhất vì nó rất dễ chương trình hóa trên máy tính.
2.2.4.2. Giải bài toán thuật phóng trong bằng phần mềm Matlab
a) Giải bài toán theo phương pháp Runge-kuta
- Giả sử có hệ n phương trình vi phân thường cấp 1:
dyi/dx = fi (x, y1, y2 ,….,yn) ; i = 1, 2….,n.
Với nghiệm ở điểm xm đã biết là yi..m.
- Để tìm nghiệm tại điểm xm+1 = xm + h, Runghe - Kuta đã đưa ra công thức gần đúng với độ chính xác đến 0.(h5):
yim+1 = yi.m + 1/6(k1i+2k2.i+2k3.i+k4.i)
- Chọn bước tích phân h = 0,00001 (h =k2-k3/k1-k2 <0,05)
b) Chương trình giải bài toán thuật phóng trong bằng phần mềm matlab
Phụ lục 1/134
Sơ đồ khối của chương trình giải bài toán thuật phóng trong
2.2.5. Kết quả bài toán thuật phóng trong
Các thông số thuật phóng trong tại các giá trị đặc biệt như bảng 2.2.
Vậy ta có kết quả tính toán có sai số với lý thuyết nhưng có thể chấp nhận được do sai số không lớn.
Theo lý thuyết ta có: Pm = 2550 [kG/cm2] = 250,069.106 (Pa); Pd = 763 [kG/cm2]= 74,82.106 (Pa) vd = 793 [m/s]. Ta có kết quả tính toán sai số so với lý thuyết như sau: u = 3,02%; u1= 3,56%
2.3. Tính lùi tự do
2.3.1. Tính chuyển động lùi tự do
Các thông số đầu vào tính chuyển động lùi như bảng 2.3.
Q0/g.dL2/dt2 = Plg Hay : Q0/g.dW/dt = Plg
Trong đó:
W - Tốc độ lùi tự do;
Q0/g = M0- Khối lượng của khối lùi;
Plg - là lực tác dụng lên nòng khi bắn gây ra chuyển động giật lùi của nòng.
2.3.2. Tính lùi tự do có kể đến ảnh hưởng của loa hãm lùi
- Đặc trưng về kết cấu của loa hãm lùi được biểu thị bằng tỉ số giữa hệ số tác dụng của khí thuốc lên khối lùi khi có loa hãm lùi và khi không có loa hãm lùi:
α = βe/β
Trong đó: βe - Hệ số tác dụng của khí thuốc lên khối lùi khi có loa hãm lùi. Theo "Bảng số liệu tổng hợp pháo mặt đất" ta có: βe = -0,16 .
Vào cuối thời kỳ tác dụng sau cùng của khí thuốc:
Thay số được:
Wte = 89,83 (dm/s) = 8,983 (m/s)
Lte = 3,95 (dm) = 0,395 (m)
2.4. Tính lùi bị hãm
2.4.1. Chọn qui luật lực cản lùi: (R)
- Lực cản lùi được chọn cho pháo 85mm D44, pháo dã chiến cần tính cơ động cao nên kết cấu phải gọn nhẹ nhưng vẫn bảo đảm điều kiện ổn định khi bắn.
- Trong thời kỳ thứ nhất, R(t) biến thiên tăng từ R0 đến Rmax theo một qui luật nào đó. Trong các qui luật được công nhận thì qui luật của Bơ-ra-vin được áp dụng nhiều hơn cả. Vì qui luật phù hợp với những biến đổi xảy ra trong máy hãm lùi. Biểu thức giải tích của qui luật này có dạng:
R = R0 + (Rmax – R0).sin2 (π/2.t/tđ) (2.124)
Để tính chuyển động lùi cần phải xác định các giá trị đặc trưng của lực cản lùi: R0, Rmax và Rl. Biểu thức chung để tính lực cản lùi:
R = II + Fe + Rf – Q0sinφ
2.4.2. Tính giá trị ban đầu của lực cản lùi: (R0)
- Cụ thể đối với pháo 85mm D44 ta có: R0 = II0 + Fe0 + Rf 0– Q0sinφ
- Giá trị: Rfo lấy gần đúng bằng Rf , Rf = Qo.(f.cosφ + v)
Trong đó:
f - Hệ số ma sát ở máng định hướng, thường lấy: ; f = 0,16 - 0,2.
v - Hệ số tỉ lệ của lực ma sát so với trọng lượng của khối lùi, trong tính toán thường lấy: v = 0,2 – 0,4.
Thay số được R0 = 1346,8201 (N)
Đối với pháo nòng dài thường chọn jgh = 00
2.4.4. Giá trị cuối cùng của lực cản lùi: (Rl)
- Rl được xác định từ điều kiện ổn định khi lùi vào thời điểm cuối cùng:
Rl = m.Rgh = m (Q0.D0-Q0.l cosφgh)/hgh
- Để xác định được Rl, cần xác định biểu thức của chiều dài lùi l.
- Thay biểu thức của Rmax, Rl vào phương trình trên sẽ được một phương trình bậc hai đối với l có dạng sau: A l2 – B l + C = 0
Trong đó:
A = Qo.cosjgh
B = 2.Qb.Do
C = hgh/m.M0.Vτ2 – A X τ2 + B.Xτ
2.5. Tính toán lực hãm lùi thủy lực Fe khi bắn
2.5.1. Số liệu ban đầu
Sau quá trình khảo sát, đo đạc và tra các tài liệu có liên quan ta có số liệu một số thông số cơ bản sau:
D = 10,2 cm - Đường kính trong của ống hãm lùi;
d = 4,8 cm - Đường kính ngoài của cán piston;
d1 = 3,8 cm - Đường kính trong của cán piston;
dv = 3,9 cm - Đường kính trong của vòng điều tiết;
Độ dài lùi: l = 580 - 660 [mm];
Độ dài lùi giới hạn: lgh = 675 [mm];
Lực cản thuỷ lực lớn nhất: Femax[kG]
+ Khi j = 00: Femax = 6075 [kG]
+ Khi j = 350: Femax = 6140 [kG]
Lực cản lùi lớn nhất: Rmax = 7474 [kG];
2.5.2. Tính toán lực hãm lùi thủy lực Fe khi bắn
- W là tổng diện tích khe hở giữa đoạn cuối cán điều tiết và cán hãm lùi.
- C là tổng diện tích các lỗ chảy dầu trong thân van.
- Khi tính toán các hệ số, chọn: k = 1,2; k3 = 3.k;
- Khi tính toán thường dùng hệ thống đơn vị hỗn hợp, trong đó:
+ Diện tích tính bằng [cm2];
+ Tốc độ tính bằng [m/s];
+ Gia tốc tính bằng [m/s2];
+ Trọng lượng riêng tính bằng [kG/dm3].
+ Ta tìm sự phụ thuộc của biểu thức vào quãng đường lùi của khối lùi như sau:
Trong biểu thức có 2 đại lượng chưa biết đó là:
- d: Đường kính của cán điều tiết, luôn thay đổi theo chiều dài;
- W: là tổng diện tích khe hở giữa đoạn cuối cán điều tiết và cán hãm lùi;
Khi khối lùi chuyển động thì cán điều tiết cũng chuyển động theo vì vậy làm cho giá trị của d và W cũng thay đổi theo chiều dài lùi của khối lùi hay cụ thể hơn đó chính là quãng đường lùi của khối lùi.
a) Tìm biểu thức của W
W là tổng diện tích khe hở giữa đoạn cuối cán điều tiết và cán hãm lùi, gồm: tiết diện rãnh hãm đẩy lên trên cán hãm lùi tại vị trí cuối cán điều tiết và diện tích khe hở giữa đoạn cuối cán điều tiết và cán hãm lùi.
Hai rãnh hãm đẩy lên có chiều rộng không đổi và chiều sâu thay đổi theo chiều dài cán hãm lùi, số liệu cụ thể tại bảng 2.7. Diện tích mặt cắt ngang thực chất như đã vẽ hình trên. Do kích thước nhỏ nên khi tính toán ta lấy tiết diện hình chữ nhật: 2.b.h
Thay số được: Ω = 2,2619 +1,6h (cm2)
c) Tính biểu thức De
Lực hãm lùi thủy lực De lớn nhất: De = 4634 (kG) tại vị trí l = 0,4706 (dm) và tốc độ lùi bị hãm đạt Vmax = 101,23 (dm/s).
2.6. Ảnh hưởng của độ mòn khe hở vòng điều tiết – cán điều tiết đến chuyển động lùi pháo nòng dài 85mm D44
Trong cụm máy hãm lùi ta có thể xác định được khe hở giữa vòng điều tiết với cán điều tiết ảnh hưởng trực tiếp đến tham số độ dài lùi (l) của khẩu pháo, để từ đó mà ta có thể dự đoán được thời hạn cần đưa đi sửa chữa hoặc đề ra một số yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với các loại pháo. Khi bắn nhiều xảy ra sự mòn dần dần áo piston hãm lùi, vòng điều tiết và cán điều tiết, thân van một chiều,…
Tất cả những hiện tượng mòn đó đều làm tăng diện tích các khe hở và lỗ chảy dầu của máy hãm lùi dẫn đến lực hãm lùi thủy lực Fe và tải trọng vào giá tăng lên, vào cuối lúc lùi và đẩy lên làm tăng ứng suất các chi tiết, phá hoại tính ổn định và mòn các chi tiết bịt kín, phá hoại độ bịt kín dẫn đến hiện tượng chảy dầu, rò khí.
Ta có:
R = P+Fe+ Rf -Q0sinφ
Trong đó:
P - Lực của máy đẩy lên;
Fe - Lực hãm thủy lực của máy hãm lùi;
Rf - Hợp lực ma sát đặt lên khối lùi. Bao gồm lực ma sát ở mặt định hướng của máng Fm và ở các ổ bịt kín của máy hãm lùi và đẩy lên Fb.
Vì lực của máy đẩy lên P và hợp lực ma sát đặt lên khối lùi Rf thay đổi không đáng kể so với lực hãm lùi thủy lực Fe trong quá trình lùi. Nên ta coi như lực của máy đẩy lên P và hợp lực ma sát đặt lên khối lùi Rf là không đổi trong quá trình lùi.
- Khối lùi lùi dài (lớn hơn 610 mm đối với liều giảm và lớn hơn 660 mm đối với liều nguyên): Chiều dài lùi của thân pháo được xác định trong khi bắn theo thước chỉ độ dài lùi trên thân pháo. Chiều dài lùi tiêu chuẩn đối với đạn liều giảm nằm trong khoảng 515 ¸ 610 mm, còn đối với đạn liều nguyên nằm trong khoảng 580 ¸ 660 mm. Chiều dài lùi giới hạn 675 mm. Khi vòng điều tiết mòn sẽ dẫn tới hiện tượng lùi dài: Đo đường kính của lỗ vòng điều tiết và đường kính lớn nhất của phần phía trước cán điều tiết. Hiệu hai đường kính này không lớn hơn 0,7 mm.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
Nội dung chương 2 đã xây dựng được biểu thức và tính toán các giá trị lực hãm lùi thủy lực khi bắn. Quá trình tính toán đã thực hiện giải những bài toán chính, đó là: Bài toán thuật phóng trong; Tính toán chuyển động khối lùi; Tính toán lực hãm lùi thủy lực từ thông số kết cấu bộ phận hãm lùi và kết quả bài toán chuyển động khối lùi. Tất cả các bài toán đều được giải bằng sử dụng phần mềm tính toán MATLAB. Việc xây dựng các biểu thức, công thức tính toán đều dựa trên cơ sở lý thuyết chính xác và những thông số từ đo đạc thực tế. Toàn bộ các kết quả tính toán đảm bảo tính đúng đắn, chính xác cao mỗi kết quả được so sánh với các chỉ tiêu (nếu có), yêu cầu, quy định của nó. Các yếu tố, bộ phận được tính toán đều được xem xét trong những mối liên kết chặt chẽ với các yếu tố, bộ phận khác, đảm bảo sát thực tế.
Việc xây dựng, tính toán lực hãm thủy lực khi bắn nhằm giúp ta so sánh được kết quả tính toán theo thực tế và theo lý thuyết, mặt khác biết được tình trạng kỹ thuật hiện tại của pháo, biết được khả năng khai thác của hệ hãm lùi – đẩy lên đến khi nào cần đưa đi sửa chữa.
Việc tìm hiểu, nghiên cứu, tính toán giúp cho học viên củng cố kiến thức đã được học, nâng cao: Khả năng tìm kiếm, phân tích, sử dụng các tài liệu kỹ thuật; khả năng thao tác tính toán; tính cẩn thận, tỉ mỉ; khả năng sử dụng phần mềm tính toán MATLAB.
Chương 3
XÂY DỰNG QUY TRÌNH KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HÃM LÙI - ĐẨY LÊN PHÁO NÒNG DÀI 85mm D44
3.1. Mục đích, yêu cầu và phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng
3.1.1. Mục đích
- Nắm vững được số lượng, chất lượng vũ khí: nhằm xác định tình trạng kỹ thuật của vũ khí sau một thời gian sử dụng, cất giữ bảo quản, trên cơ sở đó phân cấp cho từng khẩu súng, pháo. Đây là cơ sở để biết được khả năng sẵng sàng chiến đấu của từng đơn vị;
- Đánh giá tình trạng sử dụng, trình độ và kết quả bảo đảm kỹ thuật (BĐKT) của cán bộ, chiến sỹ và cơ quan quân khí các cấp;
- Trên cơ sở kiểm tra đánh giá chất lượng, xây dựng kế hoạch BĐKT cho thời gian tiếp theo (hướng dẫn sử dụng, bảo quản, bảo dưỡng, niêm cất, sửa chữa);
- Đề xuất lên cấp trên cải tiến các nội dung, biện pháp tiến hành công tác BĐKT nhằm đạt chất lượng cao, hoặc cải tiến kết cấu vũ khí;
3.1.3. Phương pháp
- Kiểm tra bằng mắt: Dùng thị giác quan sát chi tiết kỹ lưỡng cả bên trong lẫn bên ngoài, quan sát sẽ phát hiện được hư hỏng của vũ khí như han rỉ, bẹp, méo cong, vênh, gãy, nứt, bong mạ crôm, mất sơn...;
- Kiểm tra bằng phương pháp so sánh: dùng chi tiết muốn kiểm tra so sánh với chi tiết tốt để phát hiện hao mòn hư hỏng;
- Kiểm tra bằng dụng cụ: dùng dụng cụ để kiểm tra, nhằm xác định chính xác sự hao mòn, hư hỏng của chi tiết;
- Kiểm tra bằng phương pháp loại dần: là phương pháp loại dần những nguyên nhân không ảnh hưởng hay liên quan đến hư hỏng;
3.2. Quá trình kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên
3.2.1. Sơ đồ kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi - đẩy lên
Sơ đồ kiểm tra đánh giá chất lượng hãm lùi - đẩy lên như hình 3.1.
3.2.3. Dụng cụ
a) Dụng cụ lùi nòng pháo
- Khi không dùng khí nén hoặc bơm hai tác dụng để lùi nòng ta có thể dùng bộ dụng cụ này để lùi nòng nhân tạo bằng tay.
b) Nivô góc bắn
- Để kiểm tra góc của thân pháo và lấy góc bắn cho pháo khi giá ngắm bị hỏng.
e) Chất chỉ thị màu (quì tím hoặc phenon)
- Dùng để kiểm tra chất lượng dầu trong hãm lùi và đẩy lên.
g) Bình khí nén
- Khi không dùng bơm hai tác dụng ta có thể dùng bình khí nén để bổ sung hơi cho đẩy lên.
3.2.4. Phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng
3.2.4.1. Kiểm tra tình trạng bên ngoài của hãm lùi, đẩy lên
a) Yêu cầu kỹ thuật:
- Hệ hãm lùi đẩy lên đầy đủ bộ phận, chi tiết; các ốc đủ chốt chẻ, vít hãm;
- Liên kết giữa ống hãm lùi, đẩy lên với máng pháo và hộp khóa nòng và cán hãm lùi, đẩy lên phải chắc chắn;
- Các mối ghép ren, mối hàn phải đảm bảo đủ độ bền, không có dầu rò rỉ ra ngoài, có phủ lớp dầu bảo vệ;
- Tại vị trí tiếp xúc không bị lõm, xây xước, khuyết tật;
- Các mối ghép phải được phủ một lớp mỡ bảo vệ;
b) Phương pháp tiến hành:
- Quan sát các mối ghép, vị trí liên kết, kiểm tra các vít hãm, thép hãm có đầy đủ hay không;
- Quan sát tình trạng bên ngoài của hãm lùi đẩy lên;
- Kiểm tra ống hãm lùi, đẩy lên có bị bẹp méo, nứt không, nếu có phải đưa đi sửa chữa.
3.2.4.3. Kiểm tra chất lượng dầu trong hãm lùi, đẩy lên
a) Yêu cầu kỹ thuật:
- Chất lượng dầu còn tốt.
b) Dụng cụ:
- Ni vô góc bắn;
- Cờ lê 17 – 32, chữ L, T;
- Ống nghiệm đựng dầu, bơm tay;
- Chất chỉ thị màu (quì tím hoặc phenon).
c) Phương pháp tiến hành:
- Đặt nivô góc bắn lên bệ đặt nivô trên hộp khóa nòng, quay tầm pháo về góc 00;
- Dùng clê 17 – 32 tháo vít bịt kín lỗ kiểm tra dầu ở hãm lùi. Dùng bơm hút dầu cho vào ống nghiệm. Lắp vít bịt kín lỗ kiểm tra dầu lại;
- Dùng dùng clê chuyên dùng dạng chữ (L) tháo nắp ốc ở lỗ trái và lỗ phải của bộ phận kiểm tra dầu hơi, dùng clê chữ T nới vít đóng mở của đẩy lên để tháo một ít dầu ra ca đựng dầu rồi đóng vít lại;
3.2.4.5. Kiểm tra số lượng dầu, hơi trong đẩy lên.
a) Yêu cầu kỹ thuật:
- Lượng dầu phải nằm trong mức cho phép (3,4 lít dầu CTEOЛ- M).
- Áp suất trong đẩy lên phải đạt 48±2 kG/cm2.
b) Dụng cụ:
- Ni vô góc bắn;
- Đồng hồ đo áp suất;
- Clê chữ T;
c) Phương pháp tiến hành:
* Kiểm tra số lượng dầu:
- Quay tầm pháo xuống góc âm;
- Dùng clê chuyên dùng dạng chữ (L) tháo nắp ốc ở lỗ trái và lỗ phải của bộ phận kiểm tra dầu hơi;
- Cách tính: Tính số ô từ giao điểm đến đường chuẩn nhân với 0,2 là được số lượng dầu thừa, thiếu.
- Để xả bớt dầu thừa trong đẩy lên cần phải:
+ Quay tầm pháo đến góc tầm 10o - 15o;
+ Tháo đồng hồ đo áp suất khỏi ba chạc và vặn nút ốc bịt kín lỗ lắp đồng hồ ở ba chạc lại, tháo nút ốc bịt kín ở nhánh còn lại của ba chạc. Dùng một ca có vạch đo để hứng dầu;
+ Dùng clê chữ T hơi nới vít đóng mở để xả bớt dầu thừa vào ca (khi này dầu ở dưới hơi);
* Kiểm tra áp suất hơi (Po):
- Tương tự như kiểm tra áp suất P1 chỉ khác là không phải lùi thân pháo.
- Yêu cầu: P0 = 48±2 kG/cm2.
Chú ý: Nếu áp suất nhỏ hơn quy định phải dùng bơm cao áp hoặc bình khí nén để bổ sung cho đủ. Nếu áp suất lớn hơn quy định phải xả bớt ra.
- Nếu áp suất ít hơn so với quy định thì phải bổ sung vào. Muốn vậy phải:
+ Tháo nắp bịt kín lỗ lắp đồng hồ và lỗ lắp dây bơm của ba chạc, sau đó lắp đồng hồ đo áp suất và dây bơm của chai khí hoặc bơm hai tác dụng vào ba chạc;
+ Nếu dùng chai khí thì ta lắp đầu dây bơm vào van của chai khí, dùng clê chữ T nới vít đóng mở khoảng 2-3 vòng, sau đó mở van của chai khí cho đến khi áp suất đạt 48±2 kG/cm2;
3.2.5. Những điểm lưu ý khi kiểm tra kỹ thuật hãm lùi - đẩy lên
- Khi kiểm tra đánh giá phải thận trọng và chính xác, nhanh gọn, an toàn;
- Khi kiểm tra áp suất hơi trong đẩy lên phải xả hết dầu trong ống cong ra tránh việc hư hỏng đồng hồ đo;
- Khi tiến hành kiểm tra phải sử dụng đúng dụng cụ, thực hiện xong phải lắp lại các chi tiết cho đầy đủ;
- Nắm chắc trình tự, phương pháp tiến hành khi tiến hành kiểm tra;
3.3. Đánh giá, phân cấp chất lượng
3.3.1. Mục đích
Phân cấp chất lượng pháo mặt đất là xác định chất lượng mức độ cần sữa chữa của pháo mặt đất.
3.3.2. Yêu cầu
- Phân cấp chất lượng phải căn cứ vào nguyên tắc chung và tiêu chuẩn phân cấp cụ thể của từng loại súng pháo, khí tài.
- Khi phân cấp phải căn cứ vào kết quả kiểm tra kỹ thuật ghi trong phiếu kiểm tra và phải thực hiện một cách thận trọng, chính xác.
3.3.4. Qui định phân cấp pháo cụ thể đối với hãm lùi - đẩy lên
Hiện nay chưa có quy định cụ thể cho việc phân cấp pháo theo tiêu chuẩn của hãm lùi - đẩy lên, mà chỉ có các yêu cầu đặt ra với hai bộ phận này, cụ thể:
- Ống hãm lùi, đẩy lên móp nhẹ nhưng không ảnh hưởng đến chuyển động và độ bền của ống. Bề mặt cán hãm lùi, đẩy lên và piston xước, mất mạ nhẹ, độ sâu không lớn hơn 0,3mm và không bị hỏng gioăng bịt dầu làm rò khí, rò dầu;
- Bộ phận hãm lùi, đẩy lên không bị rò dầu, rò khí khi kiểm tra thử kín theo quy định; đủ dầu, đủ khí theo quy định, chất lượng tốt, bảo đảm làm việc tốt khi lùi nòng nhân tạo và ổn định khi quay tầm pháo xuống.
3.4. Bắn đạn nước kiểm tra kỹ thuật
3.4.1. Qui định kỹ thuật bắn đạn nước
Bắn đạn nước dùng để kiểm tra chất lượng bảo dưỡng, sửa chữa những bộ phận sau đây:
- Bộ phận hãm lùi, đẩy lên;
- Bộ phận bán tự động;
- Sự cố các mối liên kết, lắp ghép trong pháo;
- Kiểm tra giá pháo như càng pháo, hàn nối,...
3.4.3. Công tác chuẩn bị
3.4.3.1. Chuẩn bị đạn
- Chỉ được tháo nút phòng ẩm trước khi bắn.
- Nếu là đạn liền sau khi tháo đầu đạn phải có biện pháp phòng ẩm và ghi rõ ở ống thuốc phóng dùng cho bắn đạn nước.
3.4.3.2. Dụng cụ
- Dụng cụ để nước, múc nước, gánh nước, cân nước, thước đo;
- Dụng cụ đóng nút gỗ, nút gỗ, mỡ pháo, dầu, giẻ bảo quản tạm thời trước và sau khi bắn;
- Dụng cụ kiểm tra, bổ sung dầu hơi,...
- Dụng cụ tháo lắp, kiểm tra điều chỉnh thông thường;
3.4.5. Đặt pháo, bắn
3.4.5.1. Đặt pháo
- Chuyển pháo từ thế hành quân sang thế chiến đấu, trên nền đất phẳng;
- Đào hố chôn lưỡi cày và bó trúc, đóng cọc thiết bị bắn, nếu bắn ở góc cao phải đào hố sau hộp khóa nòng;
- Kiểm tra thăng bằng của pháo;
- Kiểm tra dầu hơi, cố định pháo đúng tiêu chuẩn qui định;
3.4.5.2. Nạp đạn
- Bôi mỡ vào đầu nút gỗ;
- Lau sạch buồng đạn và lòng nòng pháo;
- Đóng nút gỗ vào trong buồng đạn đảm bảo khoảng cách theo tiêu chuẩn quy định, đảm bảo khi đổ nước vào không rò xuống buồng đạn.
3.4.5.5. Tiến hành thu pháo, bôi mỡ vào lòng nòng và sơn pháo, đưa vào niêm cất, bảo quản, kiểm nghiệm và nhập kho.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
Hãm lùi - đẩy lên là một trong những bộ phận quan trọng nhất của một khẩu pháo, có quyết định lớn đến hiệu quả của quá trình bắn và an toàn trong khi bắn. Vì thế, việc kiểm tra đánh giá chất lượng hãm lùi - đẩy lên là rất quan trọng, đòi hỏi người sử dụng, quản lý pháo phải nắm chắc kiến thức, tiến hành công việc thật chính xác, đúng quy trình và phương pháp tiến hành. Nội dung chương 3 bản thân đã thực hiện xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng và lập phiếu quy trình công nghệ sử dụng cho quá trình kiểm tra kỹ thuật hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44. Qua đó, nâng cao chất lượng huấn luyện thực hành và bảo dưỡng, sửa chữa Pháo mặt đất tại Nhà trường và các đơn vị.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Quá trình thực hiện đồ án, với sự nỗ lực của bản thân, sự hướng dẫn và giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn ThS ...................... cùng các thầy trong Khoa Vũ khí, tôi đã hoàn thành theo các nội dung nhiệm vụ của đồ án là “Nghiên cứu kết cấu và xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44”. Đồ án tốt nghiệp của tôi đã thực hiện được những nội dung:
1. Khái quát chung về pháo và đặc điểm cấu tạo của hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44.
2. Thiết lập hệ phương trình vi phân và giải bài toán thuật phóng trong bằng phương pháp số nhờ lập trình Matlap, tính toán lùi tự do, lùi bị hãm và lực hãm lùi Fe bằng Matlap. Kết quả bài toán đã đưa ra được quy luật lực hãm lùi thủy lực Fe.
3. Xây dựng quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng hệ hãm lùi – đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44 và đã hoàn thiện một tập phiếu quy trình công nghệ kiểm tra kỹ thuật hệ hãm lùi - đẩy lên pháo nòng dài 85mm D44. Qua đó, nâng cao chất lượng huấn luyện thực hành và bảo dưỡng, sửa chữa Pháo mặt đất tại nhà trường và các đơn vị.
Mặc dù đã đạt được những kết quả trên nhưng do kiến thức còn hạn chế, bản thân chưa có kinh nghiệm nghiên cứu, tìm hiểu vấn đề một cách khoa học nên không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong sự chỉ bảo của các thầy giáo cũng như sự đóng góp của toàn thể các đồng chí.
Một lần nữa, tôi xin cảm ơn chân thành đối với thầy: ThS ……………….., các thầy trong Khoa Vũ khí và Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị đã giúp đỡ tôi trong quá trình làm đồ án.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 20…
Học viên thực hiện
……………….
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nguyễn Ngọc Du, Đỗ Văn Thọ, Thuật phóng trong của súng pháo, NXB Trường đại học kỹ thuật quân sự, 1976.
[2]. Trần Công Dũng, Đánh giá độ tin cậy của VKTB trong quá trình thiết kế, chế tạo và khai thác, NXB Học viện kỹ thuật quân sự, 2009.
[3]. Nguyễn Văn Dũng, Nguyễn Duy PhồnNguyễn Viết Trung, Nguyễn Việt Trung, Khổng Đình Tuy, Cơ sở thiết kế hệ thống pháo, Học viện kỹ thuật quân sự, 2003.
[4]. Phạm Đình Duy, Bảng tra số liệu Pháo mặt đất, NXB Trường đại học kỹ thuật quân sự, 1972.
[5]. Binh khí pháo mặt đất, Pháo nòng dài 85mm - Д44, Cục Quân khí - Tổng Cục Kỹ Thuật, 2001.
[6]. Kiểm tra kỹ thuật và phân cấp pháo mặt đất, Cục Quân khí - Tổng Cục Kỹ Thuật, 2001.
"TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ ĐỒ ÁN"